I SA/Po 621/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie WSA Katarzyna Wolna-Kubicka /spr./ as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007r. sprawy ze skargi B.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/K. Wolna - Kubicka Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...]r., na podstawie art. 123 § 1 kpa w związku z art. 18 i art. 59 § (bliżej nieokreślony) pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji: - umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko B.S. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...]r. - odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko w.w. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...]r. W uzasadnieniu postanowienia organ celny wskazał , że decyzjami z dnia [...]r. Dyrektor Urzędu Celnego określił Spółce "A" B.S. i G.J. wysokość należności celnych oraz podatek obrotowy od sprowadzonych papierosów. Decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Prezesa GUC decyzjami z dnia [...]r. i tym samym stały się ostateczne. W związku z powyższym wszczęto egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. o numerach [...] i [...], która nie przyniosła rezultatu z uwagi na brak środków na rachunku bankowym. Dlatego w dniu [...]r. organ celny skierował do Urzędu Skarbowego tytuły wykonawcze Nr [...] i [...] celem wyegzekwowania w/w należności od B.S . Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec ustalenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie zostanie uzyskana kwota przewyższająca wydatki egzekucyjne. Po ustaleniu, że zobowiązana pracuje, organ celny wystawił [...]r. kolejne tytuły wykonawcze Nr [...] i [...]. Urząd Skarbowy na ich podstawie wszczął egzekucję z wynagrodzenia za pracę B.S., którą następnie, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego, połączono z egzekucją sądową do łącznej egzekucji. Pismem z dnia [...]r. adresowanym do B.S. i G.J. Urząd Celny na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdził przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku obrotowym. Poza tym, organ celny stwierdził, że zgodnie z art. 83 pkt (prawidłowo ust.) 3, 4 i 5 Prawa celnego należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczną. Bieg przedawnienia, o którym mowa w ust.3 przerywa wszczęcie egzekucji, postępowania karnego lub postępowania przed sądem, a po każdym przerwaniu tego biegu biegnie ono na nowo począwszy od: terminu wniesienia opłaty, ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna, uprawomocnienia się wyroku sądu lub innego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie karnej skarbowej lub wyroku bądź postanowienia sądu administracyjnego. W związku z tym termin do dochodzenia należności celnych został skutecznie przerwany w odniesieniu do należności celnych, które nadal są wymagalne i podlegają egzekucji. Na postanowienie to pełnomocnik B.S. wniósł zażalenie wnosząc o jego zmianę w części rozstrzygającej o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym Nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy, powołując się na postanowienia art. 59 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podzielił stanowisko Urzędu Celnego, że należności celne objęte tytułem wykonawczym nie uległy przedawnieniu. Wymierzono je na podstawie ustawy z 28 grudnia 1989r. Prawo celne, wobec czego zgodnie z art. 83 ust. 3-5 tej ustawy mogą być one dochodzone w ciągu 3 lat od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Zdaniem organu II instancji po umorzeniu postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...]r. ponowne wszczęcie egzekucji nastąpiło [...]r. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...]r. Dokonano wówczas zajęcia wynagrodzenia za pracę B.S. W związku z tym przedawnienie należności celnych nie nastąpiło, wobec czego podlegają one egzekucji skoro nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 83 pkt 5 w/w ustawy. Postanowienie to pełnomocnik B.S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia I instancji w części odmawiającej umorzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności celnych. Zaskarżonym postanowieniom strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, bowiem egzekucja prowadzona przeciwko skarżącej została umorzona postanowieniem z dnia [...]r. "po czym na podstawie art. 83 Prawa celnego nastąpiło przedawnienie roszczenia objętego tym tytułem". Z tego względu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne winno być umorzone. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wnosi o jej oddalenie. Wyrokiem z dnia [...]r. w sprawie I SA/Po 2636/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r, nr [...] w części odmawiającej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]r. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że w świetle art. 84 ust 3 Prawa celnego należności celne uległy przedawnieniu z dniem [...]1998r, bowiem tytuły wykonawcze nie zostały doręczone zobowiązanej. Na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez Dyrektora Izby Skarbowej wyrokiem z dnia [...]r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I FSK 144/06 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...]r i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Dokonując kontroli powyższego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna, mimo iż po części wadliwie sformułowana, zasługuje na uwzględnienie. Za trafny uznano zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego w postaci uznania, iż dochodzona należność uległa przedawnieniu na podstawie art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. - Prawo celne (Dz. U. Nr 75, poz. 445 ze zm., późniejszy tekst jednolity Dz. U. z 1994r. Nr 72, poz. 312 ze zm.). Sąd drugiej instancji podkreślił, iż nie ulega najmniejszej wątpliwości, że przepis art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - stanowiący, iż wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, w nawiązaniu do treści którego Wojewódzki Sąd Administracyjny oceniał skuteczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, wprowadzony został do obrotu prawnego z dniem 30 listopada 2001r. Wniosek taki - jak stwierdzono - wynika jednoznacznie z treści art. 1 pkt 22 oraz art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 125, poz. 1368). A zatem przepis ten nie mógł być brany pod uwagę przy poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie, czy doszło do wszczęcia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...]r i w dniu [...]r. W brzmieniu obowiązującym w tym czasie art. 26 stanowił bowiem jedynie, iż organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego ( § 1), nadto zaś, że jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (§2). Sąd drugiej instancji wskazał, że ocena skuteczności wszczęcia postępowania egzekucyjnego dokonana musi zostać przez pryzmat regulacji prawnej obowiązującej w chwili, gdy podjęte zostały czynności egzekucyjne. W kontekście rozpatrywanej sprawy ocena ta wymaga zatem odpowiedzi na pytanie, czy w świetle stanu prawnego obowiązującego w chwili wystawienia tytułów wykonawczych doszło do wszczęcia egzekucji. Tylko bowiem w przypadku twierdzącej odpowiedzi na tak sformułowane pytanie można byłoby przyjąć, że doszło do przerwania biegu przedawnienia ze względu na treść wskazanego wyżej art. 83 ust. 4 pkt 1 Prawa celnego. Dopiero dokonanie takiej oceny, pozwoli rozstrzygnąć, czy stanowisko zajęte w rozpatrywanej sprawie przez organy egzekucyjne uznać można za zgodne z prawem, czy nie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż egzekwowane należności uległy przedawnieniu w dniu [...]1998r., a w związku z tym postępowanie egzekucyjne należało umorzyć, jest co najmniej przedwczesny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, że stosownie do art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przedmiotem ponownej oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zatem kontrola legalności aktów administracyjnych, z uwzględnieniem wytycznych wskazanych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanej B.S., przerywającego bieg 3-letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia, w którym decyzja o wymiarze należności celnej stała się ostateczna, skoro organ egzekucyjny wszczął wobec wyżej wymienionej postępowanie egzekucyjne nie doręczając zawiadomienia zobowiązanej. Decyzje wymiarowe stały się ostateczne w dniu [...]r. i od powyższej daty rozpoczął bieg 3 letni okres przedawnienia. Postępowanie egzekucyjne przeciwko B.S. i G.J. wspólnikom spółki "A" zostało zainicjowane wystawieniem przez Urząd Celny w dniu [...]r. tytułów wykonawczych Nr [...] i [...]. Postępowanie to jednakże zostało umorzone przez Urząd Skarbowy postanowieniem z dnia [...]r. po ustaleniu, że nie zostanie uzyskana kwota przewyższająca wydatki egzekucyjne. Kolejne wszczęcie egzekucji wobec B.S. nastąpiło w dniu [...]r. w związku z wystawieniem między innymi spornego tytułu o nr [...]. W odniesieniu do należności celnych uznano, że poprzez wszczęcie egzekucji termin biegu przedawnienia został skutecznie przerwany i należności te są w dalszym ciągu wymagalne i podlegają egzekucji. Stosownie do art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w roku 1995, kiedy po raz pierwszy wszczęto wobec B.S. postępowanie egzekucyjne, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 2). A zatem w roku 1995, dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie było wymagane doręczenie zawiadomienia o tym samemu zobowiązanemu. Odpowiedź na postawione na wstępie pytanie jest zatem twierdząca - w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w 1995r., przerywającego bieg terminu przedawnienia. Postępowanie to jednak umorzono postanowieniem z dnia [...]r. z uwagi na ustalenie, że wyegzekwowana suma nie przewyższy wydatków egzekucyjnych. I od tego momentu przedawnienie zaczęło biec na nowo. Zostało ono jednak ponownie przerwane, bowiem doszło następnie do ponownego skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego należności celnych w roku 1998 na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...]r. doręczonego przez wierzyciela organowi egzekucyjnemu bez jednoczesnego zawiadomienia zobowiązanej. Przepis art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w roku 1995 i 1998 był bowiem jednobrzmiący i nie stawiał wymogu doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Podobnie orzeczono w uchwale 7 sędziów SN: "datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym -art. 61 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst: Dz. U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm. uchwała 7 sędziów SN, sygn. akt III AZP 5/92 OSNC 1992/10/175)". A zatem, skoro postępowanie egzekucyjne zostało skutecznie wszczęte, zarówno w 1995r, jak i w 1998r doszło tym samym do przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. Prawo celne (tj. Dz. U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 ze zm.). Stosownie do powyższego przepisu - należności celnych można dochodzić w ciągu 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ich wymiarze stała się ostateczna. Zgodnie zaś z treścią art. 83 ust. 4 ustawy Prawo celne - bieg przedawnienia, o którym mowa w ust. 3, przerywa: 1) wszczęcie egzekucji, 1) wszczęcie postępowania karnego lub postępowania przed sądem administracyjnym. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo począwszy od terminu: 1) wniesienia wpłaty, 2) ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna, 3) uprawomocnienia się wyroku sądu lub innego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie karnej skarbowej albo wyroku, lub postanowienia sądu administracyjnego (art. 83 ust. 5). W niniejszej sprawie należność celna była egzekwowana od B.S. (zajęcie wynagrodzenia za pracę), gdyż poprzez wszczęcie kolejnej egzekucji w 1998r. doszło do przerwania biegu przedawnienia. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia nie został też spełniony żaden z warunków, o których mowa w art. 83 ust. 5 Prawa celnego i dlatego przedawnienie nie biegło na nowo. Organy obu instancji dokonały zatem słusznego rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę należało więc oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 173, poz. 1270 ze zm.). /-/K. Pawlicki /-/J. Małecki /-/K. Wolna Kubicka kk