I SA/Po 631/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont WSA Katarzyna Wolna – Kubicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi 1. B. J. 2. T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] r., nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną decyzję w części obejmującej określenie zobowiązania podatkowego B.J. i S.J., a w pozostałym zakresie oddala skargę B. J., II. oddala skargę T. K., III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w P.na rzecz B. J. kwotę [...],- zł / słownie :[...] złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; IV. określa, że decyzja wymieniona w punkcie I w zakresie określonym jej uchyleniem nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. /-/ K. Wolna- Kubicka /-/ K. Pawlicki /-/ W. Zygmont Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. uznał za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej i kwoty długu celnego zgłoszenie celne dokonane w procedurze uproszczonej przez wpis do rejestru towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu pod pozycjami nr [...] z dnia [...] listopada 2002 r. oraz zgłoszenie uzupełniające SAD nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Powyższą decyzją organ celny wezwał importera T. K., działającego pod firmą F. H. "A." T. K., oraz przedstawiciela pośredniego S. M. "E." s.c. B. J., S. J. do uiszczenia uzupełniającej kwoty długu celnego oraz odsetek wyrównawczych. Od powyższej decyzji odwołał się T. K. – F. H. "A.", a także B. J. i S. J. Decyzją z dnia [...]11.2007 r., adresowaną do T. K. – F. H. "A." oraz B. J. i S.J., Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wezwania do zapłaty odsetek wyrównawczych i umorzył w tym zakresie postępowanie, a w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, podzielając ustalenia faktyczne i kwalifikację prawną organu pierwszej instancji. B. J. złożyła skargę na powyższą decyzję do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie bądź stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Powyższą decyzję zaskarżył do tutejszego Sądu również T. K. – F. H. "A.", wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego. Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2009 r., który stał się prawomocny dnia [...] czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił powyższe skargi. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Celnego w L., po przeprowadzeniu postępowania podatkowego (wszczętego postanowieniem z [...] sierpnia 2007 r.) decyzją z dnia [...] września 2007 r. określił spółce cywilnej S. M. "E." B. J. i S. J. w Poznaniu oraz F. H. "A." T. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług od importu towaru objętego wymienionym zgłoszeniem celnym uzupełniającym w łącznej kwocie [...] zł. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli B. J. i S. J. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Decyzji zarzucili naruszenie: art. 11 c ust. 1 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług, w brzmieniu obowiązującym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego (... grudnia 2002 r.), poprzez wydanie decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, które nie istnieje, art. 65 § 5 w związku z art. 65 § 4 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t. j.: Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 z późn. zm.; dalej powoływana jako Kodeks celny), w brzmieniu obowiązującym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, poprzez wydanie decyzji zmieniającej niektóre elementy zgłoszenia celnego po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego, oraz art. 127 w zw. z art. 225 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm., w skrócie: O.p.). Ponadto decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [..] września 2007 r. zaskarżył T. K., działając przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, składając jedno odwołanie od szeregu decyzji wydanych w stosunku do niego w 2007 r. w analogicznych sprawach celnych, zarzucając naruszenie art. 21 § 1 pkt 2 i art. 68 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji zmieniającej niektóre elementy zgłoszenia celnego po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego oraz art. 210 § 1 pkt. 4 - 6 O.p. poprzez niewskazanie podstaw prawnych decyzji oraz brak szczegółowego wskazania sposobu obliczenia podstawy opodatkowania i określenia kwoty podatku VAT. Skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji. Dyrektor Izby Celnej Poznaniu decyzją z dnia [...] listopada 2007r., w której jako jej adresatów wskazał: F. H. "A." T. K. oraz B. J. i S. J., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia wysokości stawki podatku VAT i orzekł w tym zakresie, określając tę stawkę w wysokości 7 %, w pozostałej zaś części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że za bezpodstawny organ odwoławczy uznał zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 65 § 5 Kodeksu celnego. W myśl art. 2 § 4 Kodeksu celnego zasady powstawania i wykonywania oraz wygasania zobowiązań podatkowych, związanych z wprowadzeniem towaru na polski obszar celny lub z jego wyprowadzeniem z polskiego obszaru celnego, oraz zakres praw i obowiązków organów celnych w tych sprawach regulują odrębne przepisy - w tej sprawie m.in. art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Zmiana elementów zgłoszenia celnego, o której mowa w art. 65 § 4 pkt 2 lit. c) Kodeksu celnego nie może obejmować swoim zasięgiem podatków, co z kolei oznacza, że termin na wydanie takiej decyzji nie dotyczy spraw podatkowych. Jako całkowicie nieuprawniony Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu uznał także zarzut naruszenia art. 11c ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, ponieważ stoi on w oczywistej sprzeczności z treścią art. 6 ust. 7 tej ustawy. Przy imporcie towarów zobowiązanie w podatku od towarów i usług powstawało z mocy prawa z chwilą, np. gdy dopuszczono towar do obrotu na polskim obszarze celnym. Zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja określająca ten podatek odnosiła się do zobowiązania, które nie powstało. Organ odwoławczy nie zgadza się także z zarzutem F. H. "A." T. K., że naruszone zostały normy prawne zawarte w art. 210 § 1 O.p. Decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy konstrukcyjne: została wydana z powołaniem podstawy prawnej oraz z uzasadnieniem zarówno faktycznym, jak i prawnym. W sentencji decyzji zostały zawarte wszystkie istotne przepisy materialne i proceduralne mające zastosowanie w sprawie. Fakt pominięcia w sentencji decyzji przepisów wskazanych przez odwołującego nie może zatem uzasadniać zarzutu, że decyzja wydana przez organ I instancji jest pozbawiona podstawy prawnej. Bezpodstawnie T. K. zarzuca brak szczegółowego wskazania w decyzji sposobu obliczenia podstawy opodatkowania i określenia kwoty podatku VAT, ponieważ w uzasadnieniu skarżonej decyzji podany został sposób obliczenia podstawy opodatkowania, stawka podatku odpowiednia dla poszczególnych towarów wskazanych w przedmiotowym zgłoszeniu celnym, natomiast w sentencji decyzji organ I instancji podał kwotę podatku określonego w prawidłowej wysokości. Skargi w powyższej sprawie do tutejszego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli B. J. oraz T. K. W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu, z dnia [...] stycznia 2008 r., oraz w piśmie procesowym z dnia [...] września 2008 r., złożonym przez pełnomocnika strony, B. J. decyzji tej zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 O.p. poprzez skierowanie decyzji do B. J. i S. J. jako osób fizycznych w sytuacji, gdy stroną postępowania w pierwszej instancji była S. M. "E." jako spółka cywilna, a nadto naruszenie art. 215 § 1 O.p. w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, art. 11c ust. 1 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego - poprzez określenie zobowiązania podatkowego, które nie istnieje, art. 65 § 5 w związku z art. 65 § 4 pkt 2 lit. c) Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego - poprzez wydanie decyzji zmieniającej niektóre elementy zgłoszenia celnego po upływie 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego oraz art. 127 w zw. z art. 225 O.p. Wobec powyższych zarzutów strona skarżąca, prostując swe żądania w w/w piśmie procesowym, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, uchylenie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w całości i umorzenie postępowania, oraz zasądzenie ma rzecz strony skarżącej od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług spółka cywilna jest odrębnym podatnikiem od jej wspólników, a decyzja została skierowana do osób nie będących stroną w sprawie. Ponadto w/w piśmie procesowym wskazano, że umowa S. M. "E." została rozwiązana przez jej wspólników. W następstwie rozwiązania umowy spółki cywilnej, jej dotychczasowi wspólnicy z dniem [...] stycznia 2007 r. zostali wykreśleni z ewidencji działalności gospodarczej. W tej sytuacji już decyzja organu podatkowego I instancji błędnie została skierowana do spółki, ponieważ w dacie jej wydania spółka już nie istniała. Za niedopuszczalne natomiast pełnomocnik skarżących uznaje rozwiązanie polegające na możliwości "rozszerzenia" toczącego się już postępowania w zakresie jego przedmiotu, a mianowicie odnośnie określenia wysokości zobowiązania podatkowego o materię związaną nie tylko z odpowiedzialnością podatnika, ale również osób trzecich. W skardze zarzucono także, iż organ celny powinien zastosować stan prawny z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. W ówczesnym stanie prawnym, zgodnie z art. 11c ust. 1 ustawy o VAT z 1993 r., właściwym do wydania decyzji, był urząd skarbowy, a decyzja tego urzędu miała charakter konstytutywny - ze skutkiem takim, że do czasu jej wydania zobowiązanie podatkowe nie istniało. Podniesiono, że późniejsze zmiany aktów prawnych nie przyznały organom celnym kompetencji do wydawania decyzji ustalających, a tylko określających - co nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych i zmianie niektórych ustaw. Zdaniem strony skarżącej powyższa ustawa nie zawierała przepisu materialnoprawnego, który spowodowałby powstanie zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług od importu w sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, a więc, gdy organ celny nie pobrał przed dniem 1 września 2003 r. podatku, a urząd skarbowy nie wydał przed tą datą decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Argumentowano, że art.6 ust.7 ustawy o VAT z 1993r. mówi o obowiązku podatkowym, co prowadzi do wniosku, że zobowiązania podatkowe wynikające z kwot zadeklarowanych w zgłoszeniu celnym powstawały w chwili złożenia takiego zgłoszenia. Skarżąca wskazywała, że w odniesieniu do kwot niezadeklarowanych, których dotyczy spór, konieczna była konstytutywna decyzja organu podatkowego, a nie organu celnego. Zarzucono również, iż organ celny pierwszej instancji przekroczył trzyletni termin do wydania decyzji zmieniającej elementy zgłoszenia celnego, a organ celny drugiej instancji popełnił błąd nie uchylając decyzji także z tego powodu. Zaskarżona decyzja była bowiem co do istoty decyzją, o której mowa w art. 65 § 4 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego (argumentowano, że ustawę tę należy w tej sytuacji stosować w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne), mimo że nie zostało to wprost określone w sentencji tej decyzji. Przedmiotem tej decyzji była kwestia określona w art. 65 § 4 pkt 2 lit.c Kodeksu celnego, czyli uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w części i zmiana elementów zawartych w zgłoszeniu celnym innych niż określone w lit. a i b tego przepisu. Skarżący przyjęli, że w tym przypadku była to zmiana podstaw opłaty (podatku VAT) i zmiana kwot tego podatku, czyli elementów określonych w pozycji [...] zgłoszenia celnego SAD. Natomiast ich zdaniem, zgodnie z art. 65 § 5 Kodeksu celnego taka decyzja nie może być wydana, jeżeli upłynęły 3 lata od daty przyjęcia zgłoszenia celnego. Zaznaczono także, że w świetle art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004r. Nr 54, poz. 535 ze zm., dalej powoływana jako ustawa o VAT z 2004r.), a także art. 11 a ustawy o VAT z 1993 r. nie jest zasadne stwierdzenie organu celnego drugiej instancji, iż termin określony w art. 65§5 Kodeksu celnego nie dotyczy spraw podatkowych. Wprawdzie przytoczony w uzasadnieniu decyzji art.2 § 4 Kodeksu celnego odsyła w zakresie zobowiązań podatkowych do odrębnych przepisów, to jednak te odrębne przepisy stosują w kwestiach w nich nieuregulowanych odesłanie zwrotne - z powrotem do przepisów celnych. Uzasadnia to - zdaniem skarżących -stosowanie w tej sprawie m. in. art. 65 Kodeksu celnego. Skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej złożył także – jak wspomniano – T. K. (FH "A."), reprezentowany przez pełnomocnika, z wnioskiem o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2007 r. Skarżący zarzucił organom naruszenie: 1) art. 120, art. 123 § 1, art. 144, art. 165 § 3a, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 197 § 1, art. 200 oraz art. 210 § 1 pkt 4 O.p., a także art. 7 oraz art. 22 Konstytucji RP, poprzez: - przyjęcie błędnego stanowiska zakładającego, że za nieprawidłowo sporządzane dokumenty przez zagranicznego kontrahenta odpowiedzialność ponosi strona, - nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego dotyczącego wyniku weryfikacji świadectw pochodzenia towarów, - uznanie, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, a organy celne są zwolnione z obowiązku pozyskiwania dodatkowego materiału dowodowego; - dopuszczenie nieograniczonej ingerencji organów zagranicznych w sferę działalności gospodarczą polskiego podmiotu, - wydanie decyzji bez podstawy prawnej, - wszczęcie postępowania z naruszeniem zasad określonych w Ordynacji podatkowej, - niepowiadomienie wszystkich stron postępowania o wniosku pełnomocnika w sprawie połączenia postępowania celnego i podatkowego; 2) art. 11 c ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o VAT, w brzmieniu obowiązującym dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, poprzez określenie zobowiązania podatkowego, które nie istnieje, 3) art. 65 § 5 w związku z art. 65 § 4 pkt 2 lit. c k.c, w brzmieniu obowiązującym w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego, poprzez wydanie decyzji zmieniającej niektóre elementy zgłoszenia celnego po upływie 3 lat od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o oddalenie obu skarg, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia zgodności aktów administracyjnych, w tym decyzji i innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Celem i zamierzonym efektem tej kontroli jest przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W zakresie swej kognicji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną (art. 134 p.p.s.a.). Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia. Jeśli zaś sąd nie dopatrzy się niezgodności decyzji lub postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa materialnego bądź procesowego, to skargę oddala na zasadzie art. 151 p.p.s.a. W ocenie Sądu zaskarżoną decyzję należało uchylić w części określającej wysokość zobowiązania podatkowego B. J. i S. J. W odniesieniu do tej części decyzji doszło bowiem do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie adresatami decyzji organu pierwszej instancji były adresatami decyzji organu podatkowego pierwszej instancji były: S. M. "E.l" s.c. B. J., S. J. oraz FH "A." T. K., a adresatami decyzji podatkowej organu drugiej instancji - już tylko B. J. i S. J. jako osoby fizyczne oraz FH "A." T. K. Powyższa zmiana adresatów decyzji organu odwoławczego w stosunku do decyzji wydanej przez organ I instancji w żaden sposób nie znalazła jednak odzwierciedlenia w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 3 i pkt 6 O.p. decyzja powinna zawierać m. in. oznaczenie strony oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Natomiast art. 210 § 4 O.p. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie obarczone jest wadą nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Zmiana adresatów decyzji powinna znaleźć zatem uzasadnienie w decyzji, choćby po to, aby możliwa była ocena czy decyzja została skierowana do strony. Ewentualne błędne jej wskazanie stanowić może uznanie, że skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną, lub jedynie błędnie stronę oznaczono nie skutkuje wadą nieważności. Brak uzasadnienia w powyższym zakresie uniemożliwia weryfikację powodów, jakimi kierował się organ odwoławczy dokonując tej zmiany, a także rodzi wątpliwości, czy uczynił to celowo. W szczególności w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego nie wyjaśniono, czy powodem zmiany adresatów decyzji było ustalenie, że doszło do rozwiązania spółki cywilnej. Okoliczność taka nie wynika również w sposób nie budzący wątpliwości z akt sprawy. W konsekwencji powyższego, kontrolując zaskarżoną decyzję, nie sposób ustalić, czy do zarzucanego przez stronę naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej doszło. Dopiero w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podniósł, że powodem skierowania decyzji organu odwoławczego do B. J.j i S. J. było złożenie przez nich odwołania w imieniu własnym, a nie w imieniu spółki. Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w toku podobnych postępowań prowadzonych wobec "E." s.c. organ celny I instancji otrzymał pisemną informację, że firma "E." s.c. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Na podstawie powyższego organ odwoławczy doszedł do przekonania, że decyzje należy skierować do byłych wspólników spółki cywilnej, co w jego ocenie jest pełnoprawne i konieczne do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe stanowisko organu odwoławczego nie wyjaśnia jednak, na jakiej podstawie organ ten doszedł do przekonania, że spółka cywilna została rozwiązana. W szczególności nie wyjaśniono, w jaki sposób przekazana przez jednego ze wspólników informacja o wykreśleniu "E." s.c. z ewidencji działalności gospodarczej z dniem [...] stycznia 2007r., pozwala uznać, że spółka została rozwiązana, skoro zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2007, Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.), ewidencję działalności gospodarczej prowadzi się dla przedsiębiorców będących osobami fizycznymi a nie jednostkami organizacyjnymi. Tymczasem kwestia bytu spółki cywilnej rodzi daleko idące konsekwencje dla istnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług, jak i dla toczącego się postępowania podatkowego, ponieważ zdolność procesowa spółki cywilnej w postępowaniu podatkowym prowadzonym na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej uzależniona jest przede wszystkim od uregulowania jej podatkowej pozycji materialnoprawnej. W każdym przypadku, w którym ustawa podatkowa przyznaje spółce osobowej przymiot podatnika (płatnika, inkasenta), a więc przyznaje jej w określonym w tej ustawie zakresie podmiotowość podatkową, w tymże samym zakresie spółka taka dysponuje zdolnością procesową i zdolnością do czynności prawnych - do występowania jako strona w postępowaniu podatkowym. Stwierdzić zatem należy, że w świetle przepisów Ordynacji podatkowej, w przypadkach, w których ustawa podatkowa przyznaje spółce cywilnej podmiotowość podatkową, poprzez ustanowienie jej na gruncie tej ustawy podatnikiem, płatnikiem lub inkasentem, stroną postępowania podatkowego w zakresie praw i obowiązków wynikających z tejże podmiotowości jest spółka cywilna. W tych też przypadkach spółka powinna być adresatem decyzji podatkowej, jako podmiot samodzielny, odrębny od wspólników. Organy winny mieć na uwadze, iż rozwiązanie spółki cywilnej skutkuje tym, że traci ona podmiotowość podatkowoprawną na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, co powoduje, że z tym samym momentem traci ona również zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu podatkowym prowadzonym na podstawie Ordynacji podatkowej. Jeżeli spółka cywilna przestała istnieć w określonej dacie (co jednak winno zostać jednoznacznie ustalone), tym samym przestał istnieć podmiot określonych zobowiązań podatkowych. W konsekwencji przestała istnieć ta strona, która mogłaby występować w postępowaniu podatkowym dotyczącym określenia jej zobowiązań. Wówczas wobec spółki postępowania nie mogą się toczyć, nie może też być wydana wobec niej decyzja określająca jej zobowiązanie. Wbrew stanowisku Dyrektora Izby Celnej, zajętemu w odpowiedzi na skargę, przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości uznania byłych wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej za jej następców prawnych. Wspólników takich zalicza się natomiast do kręgu "osób trzecich", których odpowiedzialność jest uregulowana w rozdziale 15 działu III Ordynacji podatkowej. Stosownie do treści art. 115 § 1 O.p. wspólnik, m. in. spółki cywilnej, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Z kolei w myśl art. 115 § 2 wskazana wyżej reguła znajduje również zastosowanie do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań powstałych w okresie, gdy był on wspólnikiem, przy czym za zobowiązania podatkowe powstałe na podstawie odrębnych przepisów po rozwiązaniu spółki odpowiadają osoby będące wspólnikami w momencie rozwiązania spółki. Przepis art. 108 § 1 O.p. stanowi, że o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji. W świetle treści tego przepisu oczywistym jest, że chodzi o decyzję będącą aktem kończącym postępowanie w sprawie dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności "za inny podmiot". To zaś oznacza, że przed wydaniem decyzji należy wszcząć i przeprowadzić postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej "osoby trzeciej". Żaden przepis Ordynacji podatkowej nie modyfikuje wspomnianej reguły. W szczególności nie czyni tego jej art. 115 § 4, z którego wynika jedynie tyle, że orzeczenie o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 nie wymaga uprzedniego wydania decyzji, o których mowa w art. 108 § 2 pkt 2. Oznacza to więc, że w zakresie wskazanym w cytowanym przepisie ustawodawca przewidział wyjątek od reguły stanowiącej, że postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich nie może zostać wszczęte przed m. in. dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. W ramach tego wyjątku, który, w przypadku ustalenia, że spółka została rozwiązana, może znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, dopuszczona została możliwość określenia wysokości zobowiązań podatkowych spółki w decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej wydanej na podstawie art. 108 § 1 O.p. Oznacza to, że w wyniku jednego postępowania określić można zarówno wysokość zobowiązania podatkowego spółki, jak i "osoby trzeciej" ponoszącej odpowiedzialność podatkową. Dotyczy to przy tym także przypadków, gdy przed wydaniem decyzji doszło do rozwiązania spółki, co wyraźnie wynika z treści odesłania zawartego w art. 115 § 5 O.p. Chodzi tu jednak o wyżej wspomniane postępowanie, którego przedmiotem jest orzeczenie o odpowiedzialności osoby trzeciej, w ramach którego ustawodawca dopuścił - na zasadzie wyjątku - także określenie wysokości zobowiązania. Ani przepis art. 115, ani też żaden inny przepis Ordynacji podatkowej nie uzasadnia natomiast poglądu, iż możliwe jest rozwiązanie niejako odwrotne, w postaci możliwości "rozszerzenia" przedmiotu postępowania, którego przedmiotem jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego o materię związaną z odpowiedzialnością osób trzecich (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2006r., I FSK 140/06, Lex nr 263135). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego zaistniałej sprawy zauważyć należy, że organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług m. in. wobec "E." s.c. B. J., S. J. oraz F. H. "A." T. K. oznaczając jednocześnie w ten sposób te podmioty jako strony postępowania i wytyczając przedmiot tego postępowania. W wyniku przeprowadzenia tego postępowania organ podatkowy pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] września 2007 r. również wobec "E." s.c. B. J., S. J. oraz F. H. A. T. K. określił wysokość zobowiązania w podatku VAT. W sytuacji, kiedy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnieśli B. J. i S. J., a nie "E." s.c. B. J. i S. J. organ odwoławczy winien ustalić przyczynę takiej zmiany podmiotowej, w szczególności, czy nie doszło do rozwiązania spółki cywilnej "E.", a jeśli tak, to kiedy to nastąpiło, czego w rozpatrywanej sprawie nie uczyniono. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy powinien zatem ustalić, czy spółka "E." uległa rozwiązaniu. Gdy na skutek ustaleń organu okaże się, że spółka cywilna rzeczywiście została rozwiązana - postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego tej spółki winno być umorzone na podstawie art. 208 § 1 O.p. Orzeczenie o odpowiedzialności wspólników będzie możliwe tylko wówczas, jeżeli nie upłynął termin, o którym mowa w art. 118 § 1 O.p. i będzie wymagało wszczęcia odrębnego postępowania w tym przedmiocie przez organ I instancji. Sąd nie podziela natomiast stanowiska strony skarżącej, co do nieprawidłowości w rozstrzygnięciu merytorycznym organów podatkowych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy celne przepisów art. 11c ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług, należy stwierdzić, że podatek od towarów i usług określony przepisami ustawy o VAT z 2004r. stanowi kontynuację podatku od towarów i usług wprowadzonego do polskiego systemu podatkowego ustawą z 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Co prawda w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego organy celne występowały w roli płatnika podatków a decyzje określające wysokość podatku od towarów i usług wydawały urzędy i izby skarbowe, ale z dniem 1 września 2003r. uzyskały uprawnienia decyzyjne w zakresie podatku VAT. Stosowna zmiana przepisów została wprowadzona ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302). Od tego dnia organy celne przejęły wszystkie sprawy dotyczące podatku VAT od towarów przywożonych z zagranicy (także sprawy wszczęte i niezakończone) oraz uzyskały kompetencje do wszczynania postępowań, także dotyczących zdarzeń zaistniałych przed dniem 1 września 2003r. Ustawodawca nie wypowiedział się w przepisach przejściowych i końcowych ustawy z dnia 11 marca 2004r. na temat skutków wejścia w życie nowej ustawy dla stanów prawnych zaistniałych pod rządami poprzedniej ustawy, w odniesieniu do zobowiązania podatkowego w imporcie. Skoro zatem nowa ustawa o VAT nie zawiera regulacji przejściowych, skutkujących koniecznością stosowania jej przepisów do zobowiązań powstałych przed dniem jej wejścia w życie, to zastosowanie mają przepisy ustawy z 1993r. (wraz ze zmianami) obowiązującej w dacie powstania zobowiązania. Przyjęcie takiego stanowiska pozwala pozostać w zgodzie z fundamentalną zasadą niedziałania prawa wstecz. Z uwagi na powyższe należy przyjąć, że podstawa prawna do określenia przez organy celne zobowiązania podatkowego w sytuacji weryfikacji zgłoszenia celnego złożonego pod rządami "starej" ustawy o VAT istniała w dniu wydania decyzji, a zatem z obrotu prawnego nie zostało wyeliminowane uprawnienie organów celnych do określania wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w imporcie towarów w prawidłowej wysokości w stosunku do weryfikacji zgłoszeń celnych złożonych pod rządami "starej" ustawy o VAT. Tym samym, mimo zmiany przepisów, na podatniku ciąży obowiązek podatkowy, którego konkretyzacja może nastąpić aż do daty przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe powstałe z mocy prawa w czasie obowiązywania ustawy z 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym zachowuje ważność także po wygaśnięciu tego aktu prawnego, ale wyłącznie w odniesieniu do zdarzeń prawnych zaistniałych w dacie jej wcześniejszego obowiązywania. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia przez organy celne przepisów art. 65 § 5 w związku z art. 65 § 4 pkt 2 lit. c) ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny, stwierdzić należy, iż ustawa Kodeks celny nie reguluje spraw podatkowych, a więc przepisy w niej zawarte, bądź wydane na jej podstawie, nie mogą stanowić o naruszeniu terminów właściwych dla zobowiązań podatkowych. Sąd nie podziela również poglądu, iż doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności, poprzez wydanie decyzji podatkowej, przed uprzednim załatwieniem decyzją ostateczną problematyki wymiaru cła. Podkreślenia bowiem wymaga, iż brak jest przeszkód prawnych do wydania decyzji podatkowej przed uprzednim załatwieniem decyzją ostateczną problematyki wymiaru cła. Ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. nadano naczelnikom urzędów celnych i dyrektorom izb celnych niektóre kompetencje organów podatkowych. Skutkiem wprowadzonych zmian Naczelnik Urzędu Celnego obowiązany był do wydania decyzji określającej podatek w prawidłowej wysokości. Co więcej, zmieniony ustawą przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym dopuszczał nawet jednoczesne rozstrzygnięcie w kwestii cła i podatku. Oznacza to, że Naczelnik Urzędu Celnego, będący jednocześnie organem celnym i podatkowym, uzyskał kompetencję do określenia kwoty podatku bez konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie w sprawie celnej. Tak więc bezspornym jest, że po dacie wejścia w życie przepisów omawianej ustawy, nie jest konieczne wcześniejsze rozstrzygnięcie sprawy celnej przed wydaniem decyzji w sprawie podatkowej. Kwestia ta nie stanowi zagadnienia prejudycjalnego, tj. wstępnego, a więc nie ma podstaw do zawieszenia postępowania podatkowego. Skoro więc w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym, nie mamy do czynienia z naruszeniem art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Odnośnie do wywodów skargi, dotyczących wstrzymania wykonania decyzji należy stwierdzić, iż nie mają one bezpośredniego związku z rozstrzygnięciem w przedmiocie określenia należnego podatku i nie wymagają jurydycznej oceny. Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję należało w części określonej w punkcie I sentencji wyroku uchylić. Bezzasadna jest natomiast skarga T. K. Za pozbawiony podstaw należało uznać zarzut naruszenia przepisów art. 120 i art. 210 § 1 pkt 4 O.p., poprzez zastosowanie przepisów nieobowiązujących w momencie wydawania decyzji I instancji, a zatem wydanie jej bez podstawy prawnej. Powstałe na gruncie przepisów ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o VAT zobowiązanie podatkowe, na skutek zdarzeń opisanych w art. 59 O.p., nie wygasło. Nadal istnieje, mimo iż od 1 maja 2004r. ustawa ta już nie obowiązuje. Przepis art. 175 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, z późn. zm.) uchylił ustawę z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a nie powstałe na gruncie tej ustawy skutki prawne. W żaden sposób nie można wywieść, że skutkiem prawnym regulacji zawartej w art. 175 "nowej" ustawy o VAT jest wygaśnięcie zobowiązań podatkowych powstałych na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy podatkowej. Art. 175 "nowej" ustawy z 2004r. o podatku od towarów i usług nie eliminuje z obrotu prawnego zaistniałego obowiązku podatkowego, a skoro obowiązek podatkowy skutecznie powstał w oparciu o materialną podstawę prawną istniejącą w momencie jego powstania, to bez znaczenia dla powstania zobowiązania podatkowego jest to, czy podstawa ta obowiązuje nadal, czy też utraciła moc prawną. Sytuacja taka pozostawałaby w sprzeczności z zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP. Bezzasadny w ocenie Sądu jest zarzut naruszenia art. 191 w związku z art. 187 § 1 O.p., poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, przy czym naruszenie to miałoby nastąpić - czego nie zauważa skarżący - w postępowaniu celnym a nie podatkowym. Istota zaś tego naruszenia miałaby polegać na braku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a zatem w postępowaniu celnym i podatkowym. Zarzuty odnoszące się do postępowania celnego były przedmiotem oceny sądu w sprawie ze skarg na decyzję celną z dnia [...] listopada 2007 r. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organy celne przepisów art. 11c ust. 1 ustawy o VAT. Podatek od towarów i usług określony przepisami ustawy o VAT z 2004r. stanowi kontynuację podatku od towarów i usług wprowadzonego do polskiego systemu podatkowego ustawą z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Co prawda w dacie przyjęcia zgłoszenia celnego organy celne występowały w roli płatnika podatków, a decyzje określające wysokość podatku od towarów i usług wydawały urzędy i izby skarbowe, ale z dniem 1 września 2003r. uzyskały uprawnienia decyzyjne w zakresie podatku VAT. Stosowna zmiana przepisów została wprowadzona ustawą z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302). Od tego dnia organy celne przejęły wszystkie sprawy dotyczące podatku VAT od towarów przywożonych z zagranicy (także sprawy wszczęte i niezakończone) oraz uzyskały kompetencje do wszczynania postępowań także dotyczących zdarzeń zaistniałych przed dniem 1 września 2003r. Ustawodawca nie wypowiedział się w przepisach przejściowych i końcowych ustawy z dnia 11 marca 2004r. na temat skutków wejścia w życie nowej ustawy do stanów prawnych zaistniałych pod rządami poprzedniej ustawy, w odniesieniu do zobowiązania podatkowego w imporcie. Skoro więc "nowa" ustawa o VAT nie zawiera regulacji przejściowych, skutkujących koniecznością stosowania jej przepisów do zobowiązań powstałych przed dniem jej wejścia w życie, to zastosowanie mają przepisy ustawy z 1993r. (wraz ze zmianami) obowiązującej w dacie powstania zobowiązania. Przyjęcie takiego stanowiska pozwala pozostać w zgodzie z fundamentalną zasadą niedziałania prawa wstecz. Podstawa prawna do określenia przez organy celne zobowiązania podatkowego w sytuacji weryfikacji zgłoszenia celnego złożonego pod rządami "starej" ustawy o VAT istniała w dniu wydania decyzji, a zatem z obrotu prawnego nie zostało wyeliminowane uprawnienie organów celnych do określania wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w imporcie towarów w prawidłowej wysokości w stosunku do weryfikacji zgłoszeń celnych złożonych pod rządami "starej" ustawy o VAT. Tym samym, mimo zmiany przepisów, na podatniku ciąży obowiązek podatkowy, którego konkretyzacja może nastąpić aż do daty przedawnienia. Niezasadny jest zarzut naruszenia przez organy celne przepisów art. 65 § 5 w związku z art. 65 § 4 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny. Nie reguluje on bowiem spraw podatkowych, a więc przepisy w nim zawarte, bądź wydane na jego podstawie, nie mogą stanowić o naruszeniu terminów właściwych dla zobowiązań podatkowych. Nieuprawnione są także zarzuty naruszenia przepisów art. 123 § 1, art. 144 i art. 200 O.p. Fakt doręczenia przedmiotowego postanowienia znajduje potwierdzenie w aktach sprawy i nie budzi najmniejszych wątpliwości, bowiem w zebranym materiale dowodowym znajdują się oryginały zwrotnych poświadczeń jego odbioru przez każdą ze stron postępowania. Zarzuty te nie były wcześniej podnoszone przez żadną ze stron postępowania - w tym między innymi w treściach wniesionych odwołań. W tych okolicznościach oświadczeniom nieotrzymania postanowienia nie można dać wiary. Nie mogło dojść do naruszenia art. 165 § 3a O.p. na tle wniosku pełnomocnika T. K. w sprawie połączenia postępowania celnego i podatkowego. Natomiast co do samego zarzutu niepowiadomienia należy zauważyć, że przepisy nie nakładają na organ prowadzący postępowanie takich obowiązków. Wniosek złożony został w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, w którym, oprócz F. H. "A" T. K., brali również udział jako strony B. J. i S. J. Wszyscy mieli zatem prawo aktywnego uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu, w tym prawo przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów oraz składania wniosków i wypowiadania się odnośnie zgromadzonego materiału dowodowego oraz zgłoszonych żądań. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt II, III I IV sentencji wyroku. /-/ K. Pawlicki / -/ K. Wolna – Kubicka /-/ W. Zygmont