I SA/Po 637/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 08 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 04 września 2013 r. o sygn. akt I SA/Po 637/13 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia: oddalić wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 04 września 2013 r. o sygn. akt I SA/Po 637/13. Wyrokiem z dnia 04 września 2013 r. o sygn. akt I SA/Po 637/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę [...] na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Na rozprawie poprzedzającej ogłoszenie wyroku oraz na ogłoszeniu wyroku w dniu [...] września 2013 r. obecny był reprezentujący skarżącego pełnomocnik będący radcą prawnym. Pismem z dnia [...] września 2013 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...] września 2013 r.) skarżący, reprezentowany przez w/w pełnomocnika, zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku. Jednocześnie wraz z wnioskiem dokonał czynności, której uchybił terminowi, tj. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia [...] września 2013 r. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik wyjaśnił, że Sąd ogłosił wyrok na rozprawie w dniu [...] września 2013 r. Termin do złożenia wniosku upłynął [...] września 2013 r. Pełnomocnik strony argumentował, że nie złożył wniosku bez swojej winy. Wskazał, na wystąpienie w okresie od [...] września 2013 r. do [...] września 2013 r. wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej, która uniemożliwiła mu wykonanie czynności zawodowych, w tym terminowe złożenie wniosku. W ocenie pełnomocnika w tym konkretnym przypadku zaistniała sytuacja miała szczególnie trudny charakter, co pełnomocnik poddaje pod rozwagę Sądu (k. 151- 152 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu na podstawie art. 86 P.p.s.a. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 P.p.s.a.). Zarówno w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 328-329), jak i w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99, LEX nr 40381; z dnia 02 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98, LEX nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, LEX nr 55307) wskazuje się, iż o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. W rozpatrywanej sprawie, w której skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku należało rozpoznać przez pryzmat braku winy po stronie pełnomocnika. Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje bowiem swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli również winę pełnomocnika (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt l SA/Gd 1676/99, LEX nr 56794). Zatem w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Powołany powyżej przepis art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa według jakich warunków należy oceniać zachowanie strony. Oznacza to, że ocena braku winy została pozostawiona wyłącznie uznaniu sądu, który ma możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna w danej sprawie za istotne. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, może mieć miejsce tylko wtedy, gdy dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, tj. takiej, której strona (jej pełnomocnik) nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 16 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 422/10, LEX nr 742477). Podkreślenia wymaga, że przy ocenie winy strony (jej pełnomocnika) w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko czynności, które uniemożliwiły stronie (pełnomocnikowi) dokonanie tej czynności, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie przez pełnomocnika działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. To strona bowiem ponosi wszelkie konsekwencje działania bądź zaniechania reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika. Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny, wymagający od strony należytej staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12, LEX nr 40112). Brak winy, który jest warunkiem sine qua non zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana i można o nim mówić jedynie wówczas, gdy przeszkody powstałej w jego dochowaniu nie można było przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, Sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też – przeciwnie – wykazała się niedostateczną dbałością. W badanej sprawie pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku jako przyczynę uchybienia terminu wskazał na wystąpienie w terminie od [...] września 2013 r. do [...] września 2013 r. wyjątkowo trudnej sytuacji rodzinnej. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd zobligowany był dokonać oceny możliwości złożenia wniosku przez profesjonalnego pełnomocnika według obiektywnych mierników staranności. Należy uznać, że mimo podanej przez pełnomocnika przyczyny tj. trudnej sytuacji rodzinnej, której to przyczyny w żaden sposób nie opisuje w przedmiotowym wniosku, pełnomocnik miał możliwość złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przede wszystkim przedmiotowy wniosek nie wymagał żadnego uzasadnienia, a jego sporządzenie nie należało ani do czynności wymagającej fachowej wiedzy, ani do czynności czasochłonnych. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik nie przedstawił żadnej argumentacji uprawdopodabniającej, że prowadząc kancelarię prawną nie mógł za pośrednictwem pracownika, albo zaufanej osoby czy też za pośrednictwem domownika, zlecić sporządzenie i nadanie w urzędzie pocztowym pisma zawierającego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd jeszcze raz podkreśla, że skarżący działa przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w związku z czym należy oczekiwać od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Powinien on zatem zadbać o terminowe i rzetelne dokonywanie czynności procesowych. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego nie wywiązał się z opisanego obowiązku i nie uprawdopodobnił okoliczności, na których oparł wniosek o przywrócenie terminu. Ocena działania pełnomocnika musi być w tym miejscu dokonana z uwzględnieniem faktu, że brał osobisty udział w rozprawie i uczestniczył przy ogłoszeniu wyroku. Zdaniem Sądu uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w niniejszej sprawie nie nastąpiło w wyniku zdarzeń nagłych, niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód, a było przyczyną niedostatecznej staranności pełnomocnika strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.