I SA/Po 639/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant st. sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2011r. sprawy ze skargi W.R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Pismem z dnia [...] września 2010r. W. R., działając w sprawie przez ustanowionego pełnomocnika, wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem zobowiązanej roszczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uległo przedawnieniu. Ponadto strona wniosła i umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działając na podstawie art. 17 § 1 i art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ stwierdził, zgodnie z art 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Organ rozpatrując złożone przez zobowiązaną żądanie stwierdził, iż zgromadzone podczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego informacje nie pozwalały w sposób jednoznaczny wskazać oraz właściwie określić zarówno przesłanek powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia jak i wymagalności obowiązków wskazanych. tytułach wykonawczych; W związku z powyższym w dniu [...] marca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zwrócił się z wnioskiem do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. o zajęcie stanowiska wierzyciela w zakresie wygaśnięcia i przedawnienia zobowiązań objętych ww. tytułami wykonawczymi.: W piśmie z dnia [...] maja 2011 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w K. stwierdził, iż zagadnienie przedawnienia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego oraz składek na FP i FGŚP powinno być oceniane według stanu prawnego obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia. Zaznaczył, iż dokonane na przestrzeni ostatnich lat zmiany stanu prawnego miały wpływ na ocenę przedawnienia jedynie w stosunku do należności, które nie wygasły przed dniem ich przedawnienia. Zgodnie z obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. brzmieniem art. 24 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998r/T. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. W świetle art. 24 ust 5b powołanej ustawy bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesyła mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania Egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Co do zasady więc, zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela, zawieszenie biegu terminu przedawnienia przypada na dzień, w którym doręczono upomnienia płatnikowi składek, pod warunkiem, że w ślad za tym upomnieniem zostaną podjęte czynności wdrażające egzekucję. W przedmiotowych sprawach wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] czerwca 2002r. skierował do zobowiązanej upomnienia wzywające do zapłaty zaległości. Upomnienia zostały skutecznie doręczone w dniu [...] czerwca 2002r. Wobec braku zapłaty należności w dniu [...] sierpnia 2002r. wierzyciel przekazał organowi egzekucyjnemu tytuły wykonawcze obejmujące należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy celem podjęcia dalszych czynności egzekucyjnych. Biorąc pod uwagę istniejący stan faktyczny i prawny organ uznał, iż stanowisko wierzyciela w sprawie przedawnienia odpowiada obowiązującemu prawu, Do należności składkowych, które stały się wymagalne przez zmianą przepisów tj. przez dniem 1 stycznia 2003r., i które przed tą datą jeszcze nie uległy przedawnieniu (przy zastosowaniu pięcioletniego okresu przedawnienia na mocy starych przepisów), zastosowanie znajduje nowy termin przedawnienia czyli termin dziesięcioletni. Dla oceny upływu terminu przedawnienia znaczenie ma jedynie ten stan prawny, który obowiązuje w chwili upływu tego terminu. Poprzedni stan prawny, który odmiennie regulował kwestie upływu terminu przedawniania nie ma znaczenia, chyba, ze przepisy przejściowe stanowiłyby inaczej. W przedmiotowej kwestii takich przepisów przejściowych brak, obowiązują zatem nowe zasady. Mając powyższe na względzie organ egzekucyjny postanowił o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu z dnia [...] maja 2011r. strona podniosła, że wierzyciel wyraził swoje stanowisko dopiero po upływie 51 dni, czym naruszył art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego stanowisko wierzyciela nie zostało skutecznie wydane. Ponadto stanowisko wierzyciela nie zostało doręczone zobowiązanej. Co do meritum sprawy strona powtórzyła zarzut, iż w sprawie nastąpiło przedawnienie jej zobowiązań wobec ZUS. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej wq Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. W uzasadnieniu organ wskazał, że Podniesione w zażaleniu kwestie m.in. niedochowania przez wierzyciela ustawowego terminu do wydania stanowiska w sprawie przedawnienia należności, niewydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu postępowania z uwagi na oczekiwanie na stanowisko wierzyciela, niewydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania oraz nieotrzymanie przez zobowiązaną stanowiska wierzyciela, w danej sprawie nie znajdują uzasadnienia. Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jedynie w przypadku wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 pkt 1-7,9 i 10,a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym-także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa na podstawie art. 33 pkt 1-5; wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. Powyższe nie odnosi się natomiast w przypadku wniesienia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny rozstrzyga wniosek we własnym zakresie i nie jest związany stanowiskiem wierzyciela, aczkolwiek może wystąpić o stanowisko wierzyciela w danej kwestii. Stanowisko to stanowi jedynie dokument pomocniczy w danej sprawie i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Wierzyciel nie ma obowiązku przesyłania stanowiska zobowiązanej, ma ona jednak możliwość wglądu w akta sprawy i zapoznania się z nim. Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że jeżeli należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu przed wejściem w życie nowelizacji art. 24 ust.4, czyli przed dniem 1 stycznia 2003r., do należności tych ma zastosowanie znowelizowany przepis art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych . Tak więc 10-letni termin przedawnienia nie obejmuje tylko tych zaległości składkowych, które stosując poprzednio obowiązujący 5-letni termin przedawnienia, przedawniły się w dniu wejścia wżycie nowej regulacji, tj.1 stycznia 2003r. W skardze z dnia [...] sierpnia 2011r. strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniu z [...] lipca 2011r. zarzucono naruszenie art. 34 § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez przyjęcie, iż wierzyciel może nie dochować 14 dniowego terminu do zajęcia stanowiska oraz brak postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego pomimo niezajęcia wierzyciela stanowiska w w/w terminie. Ponadto postanowieniu zarzucono naruszenie art. 59 w/w ustawy przez przyjęcie, że to ten przepis stanowi podstawę rozstrzygnięcia a nie art. 34 tejże ustawy, a także art. 107 § 1 i 3 kpa przez nieudowodnienie, iż roszczenia wierzyciela nie uległy przedawnieniu.. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie skarga okazała się bezzasadna. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pragnie wskazać, że postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż zawieszenie biegu terminu przedawnienia przypada na dzień, w którym doręczono upomnienia płatnikowi składek pod warunkiem, że w ślad za tym upomnieniem zostaną podjęte czynności wdrażające egzekucję. W przedmiotowej sprawie wierzyciel dnia [...] czerwca 2002r. skierował do zobowiązanej upomnienia wzywające do zapłaty zaległości. Upomnienia zostały doręczone w dniu [...] czerwca 2002r. Wobec braku zapłaty, wierzyciel dnia [...] sierpnia 2002r. przekazał organowi egzekucyjnemu tytuły wykonawcze celem podjęcia dalszych czynności egzekucyjnych. W aktach administracyjnych znajdują się tytułu wykonawcze wystawione przez Dyrektora ZUS Oddział w O. Inspektorat w K. Na str. 2 każdego tytułu znajduje się data doręczenia: "[...].01.03." oraz podpis "R." (k. 1-52). Tę samą datę nosi protokół o stanie majątkowym W. R., sporządzony przez poborcę skarbowego i podpisany przez zobowiązaną (k. 53). Pierwsze pismo wystosowane w imieniu zobowiązanej do organu egzekucyjnego nosi datę [...] września 2010r. i nosi nagłówek "zarzut zobowiązanej W. R." w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. z [...] września 2010r. sygn. akt: [...] (k. 72). Ten ostatni dokument to zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego wystosowane przez organ egzekucyjny do Ł. R. – pracodawcy zobowiązanej (k. 69). Z powyższego wynika, że termin do wniesienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne upłynęło w dniu [...] stycznia 2003r. Powyższe nie było kwestionowane przez stronę skarżącą, przy czym zarzut braku doręczenia upomnienia (art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) również można było wnieść w terminie 7 dni od dnia otrzymania tytułów wykonawczych (art. 27 § 1 pkt 9). Odnośnie zarzutu naruszenia art. 34 § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnymi w administracji Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W danej sprawie organ egzekucyjny rozstrzygał wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego wcześniej zawarty w zarzutach, które zostały wniesione z uchybieniem terminu. W danym przypadku organ egzekucyjny rozstrzygał wniosek we własnym zakresie i nie był związany stanowiskiem wierzyciela, aczkolwiek mógł wystąpić o stanowisko wierzyciela w danej kwestii, które stanowi jedynie dokument pomocniczy. Odpowiadając na zarzut niewydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego pomimo niezajęcia przez wierzyciela w terminie 14 dni stanowiska co do zarzutu skarżącej, wskazać należy, że jedynie w przypadku wniesienia zarzutów organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Jeżeli wierzyciel nie wypowie się w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, wówczas organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela. W przedmiotowej sprawie rozpatrywany był wniosek o umorzenie, a nie zarzuty, w związku z czym brak było podstawy prawnej do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak stanowiska wierzyciela. Odnośnie zarzutu dotyczącego błędnego przyjęcia, że podstawą prawną niniejszej sprawy jest art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie art. 34 tejże ustawy wskazać należy, że wniesione pismem z dnia 27 września 2010r. przez pełnomocnika zobowiązanej zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały rozpatrzone po uzyskaniu stanowiska wierzyciela postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił uznania zarzutów z uwagi na wniesienie ich z uchybieniem terminu (k. 89 akt administracyjnych). Na w/w postanowienie zobowiązana za pośrednictwem pełnomocnika pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. złożyła zażalenie, które zostało przekazane wraz z aktami sprawy do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu dnia [...] stycznia 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w odpowiedzi na w/w zażalenie postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji (k. 103) Ponadto zaznaczył, że zawarty w zarzutach wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego winien być rozpatrzony przez organ egzekucyjny. W świetle powyższych ustaleń za bezzasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa, ponieważ organ egzekucyjny oparł się na posiadanych tytułach wykonawczych i stanowisku wierzyciela. Niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż jak to wywiedziono wcześniej organ egzekucyjny w niniejszej sprawie zajmował się wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odnośnie zarzutu przedawnienia zobowiązań wobec ZUS to należy podkreślić, że utrwalony jest orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 01 stycznia 2003r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych (por. wyrok NSA z dnia 08 lutego 2011r. o sygn. II GSK 193/10, System Informacji Prawnej LEX nr 958125). Powyższe odnosi się także do niniejszej sprawy, bowiem jak na to zwrócono uwagę w wydanych postanowieniach zobowiązania strony skarżącej wobec ZUS dotyczą składek za okres począwszy od kwietnia 2000r. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.