I SA/Po 646/07
WyrokWSA w Poznaniu2007-05-22
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Roman Wiatrowski, Gabriela Gorzan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy może odmówić wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie rzetelności rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług, jeśli podatnik samodzielnie obliczył i wpłacił podatek, a ustawa o VAT nie przewiduje możliwości żądania wszczęcia takiego postępowania przez stronę?Ratio decidendi
Organ podatkowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług, ponieważ zgodnie z przepisami ustawy o VAT, podatnik jest zobowiązany do samoobliczenia i wpłacenia podatku, a przepisy te nie dają podatnikowi uprawnienia do żądania wszczęcia takiego postępowania przez organ. Przepis art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej pozwala na odmowę wszczęcia postępowania, gdy żądanie nie może być zrealizowane z innych przyczyn, w tym braku materialnoprawnego uprawnienia strony.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o wszczęcie postępowania podatkowego w zakresie rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za lata 2004-2006. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na obowiązek samoobliczenia podatku przez podatnika. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących właściwości organów i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy /spr./ Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as. sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant ref.-staż. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2007r. sprawy ze skargi Z.B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie rzetelności rozliczeń z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od [...]2004 r. do [...]2006 r. oddala skargę /-/R. Wiatrowski /-/E. Brychcy /-/G. Gorzan
Postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego na zasadzie art. 165a § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U nr 8 poz.60/ po rozpatrzeniu wniosku o wszczęcie postępowania podatkowego w zakresie rozliczeń z budżetem Państwa podatku od towarów i usług z okres od 2004 do 2006 roku odmówił wszczęcia postępowania podatkowego. W uzasadnieniu podano ,że zgodnie z przepisami ustawy o podatku od towarów i usług to nie organ podatkowy dokonuje określenia zobowiązania podatkowego tylko podatnik jest zobowiązany do samoobliczenia podatku i wpłacenia go do budżetu.
W zażaleniu pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia postanowienia w całości , dowodząc , że organ nie może odmówić wszczęcia postępowania na wniosek strony oraz domagając się ,aby Dyrektor Izby Skarbowej na podstawie art. 19 § 1 Ordynacji podatkowej rozstrzygnął spór o właściwość urzędu skarbowego.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W motywach uzasadniających podano , że zgodnie z art. 103 ust.1 ustawy z 11 .03.2004 r. o podatku od towarów i usług / Dz. U nr 54 ,poz.535 / podatnicy są obowiązani bez wezwania do obliczenia i wpłacenia na rachunek urzędu skarbowego podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następnego. Natomiast na podstawie art. 99 ust.1 i ust.12 cyt. ustawy zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku , kwotę zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku przyjmuje się w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej , chyba że naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej określi je w innej wysokości. Przepisy te jednoznacznie stanowią iż obowiązkiem podatnika jest dokonanie samowymiaru zobowiązania podatkowego i nie pozwalają aby w tym obowiązku podatnika zastąpił organ podatkowy. Dalej wyjaśniono ,że podatnik dokonał rozliczenia z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane okresy składając deklaracje podatkowe VAT-7 i wszczynanie w tym zakresie postępowania byłoby bezprzedmiotowe i sprzeczne z istotą samowymiaru. Na powyższą interpretację nie ma wpływu przeświadczenie podatnika ,że organ podatkowy prowadzący wszczęte z urzędu tożsame postępowanie zarówno pod względem przedmiotowym jak i podmiotowym jest niewłaściwy. Wyjaśniono dalej ,że Dyrektor Izby Skarbowej nie ma podstaw do wydania postanowienia w trybie art. 19 § 1 i§ 2 Ordynacji podatkowej ponieważ , ani prowadzący postępowanie Naczelnik Urzędu Skarbowego, ani Naczelnik Urzędu Skarbowego właściwy miejscowo i rzeczowo dla podatnika od [...]r. nie wystąpili z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.
Skargę do Sądu na powyższą decyzję złożył Z.B. działając przez swojego pełnomocnika - doradcę podatkowego. Skarżący zarzuca naruszenie art. 18 a i 18b oraz 165 ordynacji podatkowej i domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący argumentuje ,że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania począwszy od [...]r. skarżący figuruje w ewidencji podatników od towarów i usług Urzędu Skarbowego i dlatego od tej daty wyłącznie właściwy dla skarżącego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego. Skarżący przywołał w uzasadnieniu skargi przepis § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie właściwości organów podatkowych z dnia 22.08.2005 r. Skarżący wskazał szereg pism i postanowień wydanych w jego sprawach mających potwierdzić zasadność jego twierdzeń .
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację. Wyjaśniono dalej ,że organ odwoławczy rozpatrując zażalenie podatnika nie poruszał kwestii właściwości miejscowej i rzeczowej Naczelników Urzędów Skarbowych. Na pozytywne rozpatrzenie żądania podatnika nie może mieć wpływu przeświadczenie podatnika ,że tożsame przedmiotowo i podmiotowo postępowanie prowadzi niewłaściwy organ podatkowy. W tym zakresie niewłaściwy jest zarzut naruszenia art. 18a i 18b ordynacji podatkowej jak również zarzut ,że nie rozstrzygnięto sporu o właściwość miejscową ponieważ w istocie pomiędzy tymi dwoma organami podatkowymi sporu w przedmiocie właściwości miejscowej nie ma. Odnosząc się do wymienionych w skardze postępowań podatkowych podano ,że dotyczą one innego rodzaju postępowań i z żadnego z nich nie wynika obowiązek wszczęcia na żądanie strony postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie ma uzasadnionych podstaw jak również brak przesłanek ,które Sąd winien wziąć pod rozwagę z urzędu , a które uzasadniałyby przyjęcie interpretacji prezentowanej przez pełnomocnika skarżącego.
Na wstępie należy wyjaśnić ,że wniosek pełnomocnika skarżącego o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozpatrzenia pytania prawnego przez Trybunał Konstytucyjny co do zgodności art. 18b Ordynacji podatkowej z Konstytucją okazał się niezasadny i Sąd na rozprawie w dniu [...]r. odmówił zawieszenia postępowania. Z pism pełnomocnika skarżącego wynika ,że wnioskował o zadanie pytania prawnego przez Sąd Administracyjny w trybie art. 124 § 1 pkt.5 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 155 poz.1270 / Zgodnie z tym przepisem sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie przedstawienia przez sąd w tym postępowaniu pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. W mniejszym stanie faktycznym i prawnym nie ma potrzeby zadawania pytania prawnego ponieważ przepis art. 18 b Ordynacji podatkowej nie jest podstawa prawną na której oparto rozstrzygnięcie organów podatkowych. Nie ma więc wątpliwości co do zgodności tego przepisu z Konstytucją. Należy więc jeszcze raz wskazać i podkreślić ,że przepisem prawa mającym znaczenie dla merytorycznej decyzji jest przepis art. 165a § 1 w zw. z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej . Zgodnie z art. 165 § 1 ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Art. 165a § 1 stanowi ,że gdy żądanie o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowania nie może być wszczęte , organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organy podatkowe słusznie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie określenia podatku od towarów i usług ponieważ w ustawie o VAT nie ma przepisu prawa materialnego dającego uprawnienie podatnikowi do domagania się wszczęcia takiego postępowania . Trafnie argumentowano ,że podatnik jest zobowiązany do składania deklaracji podatkowej VAT-7 i samodzielnego obliczenia należności. Wskazać należy ,że przepis art. 165 Ordynacji podatkowej jest przepisem procesowym ,który nie tworzy w stosunku do stron postępowania uprawnień do żądania wszczęcia postępowania ,jeżeli nie wynikają one z materialnego prawa podatkowego- Vide; wyrok NSA z 1.12.2004 r. FSK 582/04 . Powyższa argumentacja jest w zasadzie wyczerpująca dla rozstrzygnięcia zaistniałego sporu. Już tylko dla wyjaśnienia skarżącemu należy podać ,że przywoływane przez niego w skardze decyzje organów podatkowych ,które przyznają ,że od [...]r. miejscowo właściwy dla skarżącego jest Naczelnik Urzędu Skarbowego nie mają znaczenia dla odmiennej interpretacji w tym stanie faktycznym z tej przyczyny ,że podatnik nie ma uprawnień do domagania się wszczęcia podstępowania podatkowego w sprawie rozliczeń w podatku VAT. Wyjaśnić jeszcze należy ,że w sprawie nie ma zastosowania art. 18 a i art. 18 b Ordynacji podatkowej , zarzut więc naruszenia tych przepisów jest nietrafny. Również niesłuszne jest powoływanie § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie właściwości organów podatkowych z dnia 22.08.2005 r. / Dz. U nr 165, poz.1371 z 2005 r./ , które to przepisy nie mają zastosowania ponieważ dotyczą właściwości miejscowej w sprawach należnego podatku dochodowego oraz w sprawie zaliczek na podatek dochodowy.
Reasumując zarzuty zawarte w skardze oraz wnioski składane w toku postępowania sądowoadministracyjnego okazały się nietrafne. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu wobec czego Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku .
/-/R.Wiatrowski /-/E.Brychcy /-/G.Gorzan
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło