I SA/Po 666/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P G o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do września 2002r. oraz umorzenia postępowania podatkowego za miesiąc październik 2002r. postanawia: oddalić wniosek /-/V.Mielcarek 1 2 UZASADNIENIE Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. Skarżący PG wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę z dnia [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Jednocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że obecnie spłaca kredyt mieszkaniowy, który zaciągnął w [...]. Kredyt ten wraz z bieżącymi opłatami stanowi duże obciążenie dla budżetu domowego. Ponadto dzieci skarżącego uczą się i wobec tego wnioskodawca ponosi koszty związane z ich kształceniem. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córkami. Posiada dom o powierzchni [...], nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Żona skarżącego z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...], natomiast z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...]. Skarżący podał, że prowadzi działalność gospodarczą, nie wskazał jednakże jakie z tego tytułu osiąga dochody. Na wezwanie z dnia [...] PG w odpowiedzi z dnia [...] podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...], przy czym woda [...], opał [...], energia elektryczna [...], gaz [...], telefon stacjonarny i telefony komórkowe [...], , RTV [...], koszty leczenia i zakupu lekarstw [...], wyżywienie [...], raty kredytów: mieszkaniowy [...] (pozostało do spłaty około [...]), konsumpcyjny [...] (pozostało do spłaty [...]), pożyczka hipoteczna [...] (pozostało do spłaty [...]). Córka skarżącego otrzymuje stypendium w kwocie [...]. Skarżący oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżący posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Dom, w którym mieszka, znajduje się na działce gruntu o powierzchni [...]. Skarżący oświadczył, że wznowił działalność gospodarczą od [...] i uzyskuje z tego tytułu dochód w wysokości [...]. Do pisma załączył wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że stan konta skarżącego na dzień [...] wynosił [...], na dzień [...] [...], zaś stan konta bankowego małżonki skarżącego na dzień [...] wynosił [...], na dzień [...] [...], na dzień [...] [...]. Załączył także kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącego w [...] wyniósł [...], zaś w [...] [...], natomiast małżonki w [...] [...], zaś w [...] [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w niniejszej sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w niniejszej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący posiada dom, działkę gruntu, samochód osobowy, prowadzi działalność gospodarczą, żona skarżącego uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę i umowy zlecenia. Na miesięczne utrzymanie skarżący i jego żona przeznaczają kwotę około [...], przy czym [...] na raty kredytów - kredyt mieszkaniowy, konsumpcyjny, pożyczka hipoteczna. Jednakże kredyty te zostały udzielone na prywatne potrzeby skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem trudno jest z tego tytułu zwolnić go od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek