I SA/Po 683/97

Tylko podatnik zarejestrowany dla potrzeb podatku od towaru i usług w chwili nabycia towaru lub usługi posiada uprawnienie do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony. Późniejsza rejestracja nie działa wstecz. (...) Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu prawnego między stronami ma wykładnia art. 25 ust. 1 pkt 4 lit. "a" w związku z art. 32 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./ i par. 37 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 154 poz. 797/. Art. 32 ust. 5 powyższej ustawy upoważnił Ministra Finansów do określenia m.in. w rozporządzeniu wykonawczym zasad wystawienia faktur, rachunków uproszczonych, danych, które powinny zawierać, oraz sposób i okres ich przechowywania. Określenie zatem przez Ministra Finansów w par. 37 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 1995 r. podmiotów uprawnionych do otrzymywania faktur mieści się w zasadach wystawienia faktur, do których określenia zobowiązał ustawodawca ministra. "Otrzymywanie faktur'' o których mowa w tym przepisie, nie jest równoznaczne z ich "doręczeniem", jak zdaje się sugerować skarżąca spółka. Przewidziane w par. 37 uprawnienie do otrzymywania faktur - wiąże się dla nabywcy, na którego firmę faktura została wystawiona, z ekspektatywą przewidzianego w art. 19 ustawy o podatku VAT obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług, określonych w fakturze. Obniżenie przysługuje zaś tylko i wyłącznie podmiotom określonym w par. 37 rozporządzenia do otrzymywania faktur. Przepis zaś par. 37 powyższego rozporządzenia wykonawczego - zdaniem składu sądzącego - należy rozumieć w ten sposób, że uprawniony do trzymania faktury stwierdzającej nabycie towaru jest wyłącznie podmiot, który warunki określone w par. 37 rozporządzenia spełniał w chwili tego nabycia. Późniejsze natomiast uzyskanie tego uprawnienia, przez dopełnienie m.in. wymogu rejestracji, nie działa wstecz. W konsekwencji nabywca nie może więc obniżyć podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług, określony w fakturze, do której otrzymania nie był jeszcze uprawniony. Faktura taka była bowiem wystawiona niezgodnie z art. 32 ustawy VAT. Do otrzymania faktury VAT nie uprawnia posiadanie przez skarżącą spółkę ani posiadanie numeru tymczasowego Regon, ani też posługiwanie się numerem identyfikacyjnym poprzednio funkcjonującej spółki cywilnej. Wyrażone powyżej stanowisko, iż nabywca nie może obniżyć podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług, określony w fakturze, do której nie był jeszcze uprawniony jest utrwalone w dotychczasowym orzecznictwie sądu administracyjnego i to zarówno na tle par. 18 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie podatku od towarów i usług /Dz.U. nr 39 poz. 176/, jak i w obowiązującym w 1996 roku odpowiednim /takim samym/ postanowieniu par. 37 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. /por. też np. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1997 r. III SA 1289/95 - ONSA 1998 Nr 1 poz. 35/.