I SA/Po 685/11
WyrokWSA w Poznaniu2012-01-26
Skład orzekający: Maciej Jaśniewicz, Jerzy Małecki, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki kapitałowej może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki poprzez wskazanie mienia spółki, które nie stanowi jej własności?Ratio decidendi
Członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, wskazując mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości w znacznej części. Wskazanie mienia, które nie stanowi własności spółki, nie spełnia tego warunku, ponieważ egzekucja z takiego mienia jest niemożliwa. Sam fakt złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli członek zarządu nadal faktycznie pełnił swoje obowiązki.Stan faktyczny
Spółka "B." sp. z o.o. nie uregulowała zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. Postępowanie egzekucyjne wobec spółki okazało się bezskuteczne. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności byłego prezesa zarządu, W. M., za zaległości podatkowe. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję o solidarnej odpowiedzialności W. M. za zaległość za grudzień 2005 r., odrzucając jego argumenty dotyczące skuteczności rezygnacji z funkcji oraz wskazania mienia spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Małecki (spr.) Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego Prezesa Zarządu za zaległość podatkową "BAKA" Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005 r. oddala skargę
UZSADNIENIE
"B." sp. z o.o. z siedzibą w P. na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) była obowiązana bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczenia i wpłacenia podatku za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Spółka nie uregulowała zobowiązań podatkowych jako podatnik z tytułu podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia za 2005 r., czym spowodowała powstanie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług wynikających z deklaracji VAT-7 na łączną kwotę [...] zł należności głównej.
W celu wyegzekwowania powyższych zaległości podatkowych Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wystawił stosowne tytuły wykonawcze wyszczególnione w zaskarżonej decyzji i prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku spółki. W toku postępowania egzekucyjnego dokonano zajęć praw majątkowych stanowiących wierzytelność z rachunków bankowych u dłużnika zajętej wierzytelności:
- w Banku [...] w dniach [...] października 2005r., [...] lutego 2006r., [...] kwietnia 2006r., [...] lipca 2006r., [...] listopada 2006r.,
- w [...] Bank [...] Oddział w P. w dniach [...] grudnia 2006r., [...] maja 2007r., [...] grudnia 2007r, [...] września 2008r., [...] kwietnia 2009r.
Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego administracyjny organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności:
- [...] w dniu [...] lutego 2007r.,
- [...] w dniu [...] lutego 2007r.,
- Przedsiębiorstwie [...] w dniu [...] marca 2007r.,
- Przedsiębiorstwie [...] Sp. z o. o. w dniu [...] grudnia 2006r.
Przeprowadzone postępowanie egzekucyjne okazało się jednak bezskuteczne. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych organ podatkowy nie zaspokoił przedmiotowych wierzytelności Skarbu Państwa.
W stosunku do "B." sp. z o. o. prowadzono jednocześnie postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w 2006r. tytułów egzekucyjnych obejmujących zaległe zaliczki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za poszczególne miesiące 2005r., a następnie za zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005r. I te postępowania podjęte w toku tego również nie doprowadziły do zaspokojenia wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu zaległości podatkowych spółki. Nie ustalono bowiem majątku spółki podlegającego zajęciu egzekucyjnemu.
Z raportu poborcy skarbowego z dnia [...] sierpnia 2009r. sporządzonego z [...] - prezesem spółki "B." wynika, iż niemożliwe jest dokonanie czynności egzekucyjnych ponieważ spółka nie posiada żadnych składników majątkowych, w tym nieruchomości i ruchomości.
W związku z bezskutecznością egzekucji przeprowadzonej wobec spółki "B.", w dniu [...] października 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał postanowienie nr [...] o wszczęciu postępowania w przedmiocie odpowiedzialności [...] za zaległości podatkowe "B." sp. z o. o. w podatku od towarów i usług za miesiące: od marca do grudnia 2005r. oraz za odsetki za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych i koszty postępowania egzekucyjnego.
Decyzją z dnia [...] marca 2011r., nr [...] organ podatkowy pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności strony jako byłego członka zarządu za zaległości podatkowe "B." Sp. z o. o. w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. w kwocie [...] zł oraz odsetki za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych w kwocie [...] zł. W stosunku zaś do zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od marca do listopada 2005r. umorzył postępowanie podatkowe jako bezprzedmiotowe, z uwagi na upływ terminu określonego w art. 118 Ordynacji podatkowej.
Od powyższego rozstrzygnięcia [...] wniósł w dniu [...] kwietnia 2011 r. odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, żądając uchylenia w
całości zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Ponadto odwołujący wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. odmówiono przeprowadzenia rozprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o solidarnej odpowiedzialności [...] jako byłego prezesa zarządu "B." Spółki z o. o. z siedzibą w P. za zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowej zaległości podatkowej oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie podatkowe w zakresie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do listopada 2005r. wraz z odsetkami za zwłokę od przedmiotowych zaległości podatkowych i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w niniejszej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji orzekł o odpowiedzialności [...] za zaległość podatkową "B." Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowania podatkowe w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do listopada 2005r. Tym samym organ podatkowy pierwszej instancji nie wskazał w sentencji przedmiotowej decyzji charakteru owej odpowiedzialności. Przedmiotowa wada decyzji może prowadzić do ograniczenia odpowiedzialności strony powodując wyłączenia reżimu odpowiedzialności solidarnej wraz z pozostałymi członkami zarządu i spółką. W tym stanie rzeczy Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uchylił w całości decyzję organu podatkowego pierwszej instancji i orzekł o solidarnej odpowiedzialności strony za przedmiotową zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. Spółki "B.", umarzając jednocześnie postępowanie w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności strony za wskazane w sentencji decyzji należności w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do listopada 2005r.
Po dokonaniu analizy materiału dowodowego przez pryzmat przesłanek uzasadniających orzeczenie o odpowiedzialności strony za przedmiotową zaległość podatkową organ odwoławczy stwierdził, iż w myśl art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 Ordynacji podatkowej, tj. nadpłaty, nienależne zwroty podatku i wynagrodzenia płatników i inkasentów oraz oprocentowanie nienależnej nadpłaty, powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. "B." sp. z o. o. nie uregulowała podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. Termin płatności przedmiotowego zobowiązania w podatku od towarów i usług upłynął z dniem [...] stycznia 2006r. Z dokumentów znajdujących się w Sądzie Rejonowym [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego (KRS [...]) wynika, iż [...] został powołany przez Zgromadzenie Wspólników na prezesa zarządu w dniu [...] lipca 2004r. (akt notarialny nr repertorium [...]). Odwołany z tej funkcji został natomiast w dniu [...] lutego 2006r. uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Na podstawie powyższej uchwały postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2006r., sygn. akt [...] wykreślono [...] z Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców. W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzono, iż [...] pełnił funkcję członka zarządu spółki z o. o. "B." w czasie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r., tj. w dniu [...] stycznia 2006r.
Dokonane ustalenia organu podatkowego pierwszej instancji w zakresie czasu pełnienia funkcji prezesa zarządu strona kwestionowała w przedłożonym odwołaniu. [...] wskazał na fakt złożenia rezygnacji z funkcji prezesa zarządu spółki. Jego zdaniem zgodnie z art. 202 § 4 ustawy Kodeks spółek handlowych jego mandat wygasł z chwilą złożenia rezygnacji. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu nie podzielił powyższego stanowiska. Zgodnie z treścią art. 202 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94 poz. 1037 ze zm.), mandat członka zarządu wygasa wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania go ze składu zarządu. W przypadku złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie (art. 202 § 5 Kodeksu spółek handlowych). Złożenie rezygnacji przez członka zarządu jest jednostronnym aktem woli i nie wymaga dla swojej skuteczności zgody spółki.
Czynność taka wymaga jednak zakomunikowania w taki sposób by spółka mogła zapoznać się z jego treścią (art. 61 Kodeksu cywilnego). Ponadto oświadczenie dotyczące rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu musi być skierowane do właściwego adresata oraz złożone właściwemu organowi spółki, który jest uprawniony do powołania zarządu (wyrok SN Ml CSK 176/09).
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z przedłożonych przez [...] przed organem pierwszej instancji kopii rezygnacji z dnia [...] listopada 2004r. nie wynikało do kogo są kierowane. Dokumenty te nie wskazywały bowiem adresata oświadczenia. Z kopii tych wynikało jedynie, iż jeden egzemplarz oświadczenia otrzymała [...], prokurent [...] spółka z o. o. z siedzibą [...] w P., będącej jednym z trzech wspólników spółki "B.", drugi zaś [...], od dnia [...] lipca 2005r. prokurent Spółki "B.".
Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt, że pomimo złożenia rezygnacji, po dniu [...] listopada 2004r. [...] nadal czynnie pełnił funkcję prezesa zarządu spółki "B.", co wynika między innymi ze złożonych przez stronę przed organem pierwszej instancji wyjaśnień do protokołu spisanego w dniu [...] października 2010r., iż "był prezesem zarządu spółki z o. o. "B." od początku istnienia spółki. Już w 2005r. starał się o odwołanie z funkcji prezesa, jednakże ostatecznie odwołanie nastąpiło w 2006r. co potwierdza wydruk z KRS".
Organ odwoławczy odnosząc się do kwestii rezygnacji zwrócił również uwagę na okoliczność, iż przedłożona do akt sprawy rezygnacja stoi w sprzeczności z uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników odwołującą [...] z funkcji prezesa zarządu z dniem [...] lutego 2006r. Skoro bowiem jak twierdzi strona, złożona rezygnacja spowodowała wygaśnięcie mandatu w dniu [...] listopada 2004r. to bezprzedmiotowym i bezcelowym byłoby podjęcie w dniu [...] lutego 2006r. przez Zgromadzenie Wspólników uchwały o odwołaniu zobowiązanego z funkcji prezesa zarządu. W opinii organu podatkowego podjęta uchwała potwierdza, iż przedmiotowa rezygnacja nie została skutecznie złożona. Ponadto z protokołu Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia [...] lutego 2006r. nie wynika, aby odwołanie skarżącego z funkcji prezesa zarządu związane było w jakikolwiek sposób ze złożeniem przez niego rezygnacji z tej funkcji. Co więcej jeżeli przedłożona rezygnacja zostałaby skutecznie złożona - to Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników nie podejmowałoby uchwały w tym zakresie.
Nadto wniosek Spółki z dnia [...] maja 2006r. o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców (KRS nr [...]), dotyczący wykreślenia [...] z funkcji członka zarządu, zawierał w załączeniu protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] lutego 2006r., a nie rzeczoną rezygnację, na którą powołuje się strona. Dlatego Sąd Rejestrowy na podstawie uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników o odwołaniu z funkcji prezesa zarządu [...], a nie rezygnacji strony, wykreślił wpis dotyczący sprawowania przez [...] funkcji w zarządzie spółki.
W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał ponadto, że w aktach rejestrowych spółki znajdują się dokumenty złożone po [...] listopada 2004r., które są podpisane w jej imieniu przez [...]. Z dokumentów tych tj. pism: z dnia [...] sierpnia 2005r. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi [...] do prowadzenia sprawy "B." sp. z o. o. i dokonania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz z dnia [...] lipca 2005r. w sprawie udzielenia przez zarząd spółki "B." Sp. z o. o. prokury [...] w rozumieniu art. 109 i następnych Kodeksu cywilnego jednoznacznie wynika, iż [...] występował wówczas w imieniu "B." Sp. z o. o. jako prezes jej zarządu, gdyż jego podpis widnieje w miejscu przeznaczonym dla prezesa zarządu. W oparciu o powyższe dowody organ odwoławczy stwierdził, iż powyższe fakty jednoznacznie świadczą, iż wykonując powyższe czynności w imieniu spółki, po złożeniu rzeczonej rezygnacji, [...] działał jako prezes zarządu. Nie przekonały przy tym wyjaśnienia strony złożone do protokołu w dniu [...] marca 2011r., że ww. dokumenty zostały przez niego podpisane po złożeniu rezygnacji z uwagi na fakt, iż wiedział o niewykreśleniu z KRS oraz "nie chciał robić trudności w prowadzeniu spraw spółki". Organ wskazuje jednak, że z § 15 umowy spółki do reprezentowania Spółki uprawnieni byli dwaj członkowie zarządu z tym, a skład zarządu spółki "B." był w owym okresie trzyosobowy. Tak więc ewentualne wygaśnięcie mandatu strony wskutek złożonej rezygnacji z funkcji prezesa zarządu przez [...] nie spowodowałoby braku możliwości reprezentowania spółki. Przedstawiona w tym względzie argumentacja strony potwierdza jedynie fakt, iż do dnia podjęcia uchwały o odwołaniu jej z funkcji prezesa zarządu spółki przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników w dniu [...] lutego 2006r. występowała ona w imieniu spółki jako jej prezes zarządu. Dodatkowo [...] złożył do protokołu w dniu [...] listopada 2010r., wyjaśnienia, w których sprecyzował, że "od momentu złożenia rezygnacji nie uczestniczył w prowadzeniu spraw bieżących spółki poza udziałem w zakupie przez spółkę trzech nieruchomości w 2004r. i 2005r."
Analiza znaczenia złożonej rezygnacji z dnia [...] listopada 2004r. dla orzeczenia o odpowiedzialności strony jako członka zarządu Spółki "B." w świetle zebranego materiału dowodowego wykazała zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, iż [...] po złożeniu ww. rezygnacji nadal czynnie pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki. Powyższe ustalenia potwierdziły dowody w postaci dokumentów spółki podpisanych przez stronę, która posługiwała się mianem prezesa jej zarządu, a ponadto jak sama wskazała w wyjaśnieniach do protokołu, brała udział w zakupie przez Spółkę "B." trzech nieruchomości. Okoliczności te jednoznacznie świadczyły o tym, iż [...] czynnie i faktycznie pełnił obowiązki prezesa zarządu spółki w czasie kiedy powstała zaległość w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. Sam fakt złożenia rezygnacji, w przekonaniu tutejszego organu odwoławczego, nie stanowi podstawy do stwierdzenia, iż [...] nie pełnił funkcji prezesa zarządu. Podejmował bowiem działania świadczące o czynnym pełnieniu przez niego obowiązków prezesa zarządu Spółki "B." wykluczające skuteczność złożenia rezygnacji.
Odnosząc się do kwestii czasu pełnienia funkcji członka zarządu przez [...] organ odwoławczy wskazał, iż w Krajowym Rejestrze Sądowym ujawniono trzyosobowy zarząd spółki "B." w składzie: [...] (od [...].10.200 do [...].05.2006r.), K. B. (od [...].10.2004r.), B. B. (od [...].10.2004r.). Sam wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma wprawdzie charakter deklaratoryjny. Członek zarządu może jednakże powołać się na nieprawdziwość danych zawartych w rejestrze jeżeli wykaże, że został skutecznie odwołany ze stanowiska członka zarządu. W takiej sytuacji ciężar dowodu ze względu na domniemanie prawdziwości wpisu do rejestru spoczywa na członku zarządu. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu odwołujący nie wykazał, że ów wpis nie odpowiadał stanowi faktycznemu w zakresie reprezentacji spółki. Rezygnacja przedłożona wtoku postępowania, świadcząca jakoby odwołujący z dniem [...] listopada 2004r. zrezygnował z funkcji członka zarządu, nie może zostać przez organ odwoławczy uwzględniona. W aktach sprawy znajdują się bowiem dokumenty podpisane po tej dacie przez zarząd trzyosobowy w składzie [...], [...], [...]. W tych okolicznościach twierdzenia odwołującego, że po złożeniu rezygnacji wykonywał obowiązki pełnomocnika lub był nienależycie umocowany są niewiarygodne, skoro w dniu [...] lipca 2005r. oraz w dniu [...] sierpnia 2005r. jako prezes zarządu podpisał dokumenty spółki.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu za bezzasadny uznał również zarzut prowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności [...] za przedmiotową zaległość podatkową wyłącznie przy uczestnictwie strony bez udziału Spółki oraz pozostałych członków zarządu. Ustosunkowując się do powyższego zarzutu organ podatkowy wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej, stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 -117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy zacytowanego powyżej przepisu Ordynacji podatkowej nie sposób było wywieść tezy, że w postępowaniu wszczętym wobec [...] - stroną postępowania jest podmiot inny, niż ten względem którego wszczęto postępowanie podatkowe. W treści tego artykułu trudno również doszukać się uprawnień do działania członka zarządu w postępowaniu podatkowym prowadzonym w stosunku do innego członka zarządu. Przepis art. 133 § 2a oraz § 3 Ordynacji podatkowej daje szczególny status w postępowaniu jedynie wspólnikowi spółki cywilnej i małżonkowi. Zaznaczono, że Ordynacja podatkowa nie przewiduje instytucji "współuczestnika postępowania". Ponadto solidarny charakter odpowiedzialności członków zarządu nie wymaga ich wspólnego uczestnictwa w postępowaniu. W stosunku bowiem do każdego z nich niezależnie istnieje podstawa do wszczęcia takiego postępowania. Każdy z nich może też powoływać się na inne okoliczności uwalniające go od odpowiedzialności, ze skutkiem niezależnym od pozostałych członków zarządu.
Odnosząc się do argumentu odwołującego, iż wskazane przez niego w toku prowadzonego postępowania podatkowego przed organem pierwszej instancji, zgodnie z dyspozycją art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nieruchomości pozwalają na zaspokojenie w całości zaległości podatkowej spółki "B." Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu nie uznał powyższego za okoliczność uzasadniającą wyłączenie odpowiedzialności. Dyrektor izby Skarbowej w Poznaniu ustosunkowując się do powyższego zarzutu wyjaśnił, iż w myśl art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej członek zarządu aby uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki musi wskazać mienie spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Tymczasem [...] wskazał do protokołu w dniu [...] października 2010r., iż spółka nabyła w 2005r. następujące nieruchomości;
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wraz z miejscem garażowym adres: [...], [...],
- położoną przy ul. [...] w [...] nr kw [...],
- lokal użytkowy położony w [...] nr księgi wieczystej [...].
Na podstawie powyższych informacji organ podatkowy pierwszej instancji wystąpił z pismem z dnia [...] grudnia 2010r. do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości położonej przez ul, [...] w [...]. W odpowiedzi na powyższe zapytanie pismem z dnia [...] grudnia 2010r., nr [...] Spółdzielnia [...] wskazała, iż spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze własnościowe prawo do miejsca parkingowego położone przy ul. [...] w [...] nie przysługuje Spółce "B.", lecz osobom fizycznym. Natomiast w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ustalono, iż w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych, pod nr [...] widnieje nieruchomość położona przy ul. [...], której właścicielem jest [...], a nie spółka "B.". W stosunku do nieruchomości położonej w [...] organ podatkowy pierwszej instancji ustalił na podstawie danych znajdujących się w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych, iż nieruchomość tą stanowi grunt oddany w wieczyste użytkowanie oraz budynek stanowiący odrębną własność. Właścicielami tych nieruchomości również nie jest spółka "B.". Na podstawie powyższych ustaleń stwierdzono, iż możliwość uwolnienia się przez członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki kapitałowej istnieje wówczas, gdy osoba taka wskaże na istnienie takiego majątku spółki, który pozwoli na skuteczne, faktyczne zaspokojenie należności Skarbu Państwa. Zwolnienie członka zarządu z odpowiedzialności za zaległość podatkową spółki jest aktualne wówczas, gdy Skarb Państwa uzyskuje zaspokojenie z majątku spółki, a tym samym, nie zachodzi konieczność poszukiwania zaspokojenia z majątku członka zarządu. Warunku takiego nie spełnia więc wskazanie mienia przez [...], które nie stanowi własności spółki "B.". W takiej sytuacji nie ma bowiem możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji z majątku, który nie stanowi własności spółki.
Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w swojej decyzji nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, iż uwolniła się skutecznie z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki poprzez wskazanie, na okoliczność, iż nieruchomości zbyte przez spółkę "B." z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa nadal stanowią majątek umożliwiający zaspokojenie zobowiązań podatkowych jako, że czynność zbycia nieruchomości pozostaje bezskuteczna wobec wierzyciela jakim jest Skarb Państwa (skarga pauliańska, art. 112 Ordynacji podatkowej). W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że dla zwolnienia członka zarządu z odpowiedzialności za zaległości spółki nie bez znaczenia pozostaje to, jakie mienie jest przez niego wskazywane. Zważono również, że art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wymaga, aby wskazany majątek obejmowało takie mienie, które po pierwsze w ogóle gwarantuje zaspokojenia należności Skarbu Państwa, a przy tym należności te zostaną z tego majątku zaspokojone w znacznej części. W związku z powyższym za mienie takie nie uznano wskazanej przez skarżącego możliwości wystąpienia przez organ podatkowy ze skargą pauliańska lub prowadzenia postępowania w trybie art. 112 Ordynacji podatkowej. W ocenie organu odwoławczego informowanie organów podatkowych o przysługujących im uprawnieniach wynikających z przepisów prawa nie wypełnia dyspozycji art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W decyzji organu wyjaśnia ponadto również, że w toku postępowania organ podatkowy ustalił z urzędu, iż spółka nie złożyła wniosku o ogłoszenie upadłości. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazywał natomiast, iż w przypadku "B." Spółka z o.o. wystąpiły ku temu ustawowe przesłanki. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Z treści art. 10 wymienionej ustawy wynika natomiast, że upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Za niewypłacalnego uważa się zaś podmiot, który nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań lub gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku - art. 11 powołanego aktu prawnego. Powyższy zapis oznacza, że spełnienie którejkolwiek z dwóch przesłanek wymienionych w art. 11 ww. ustawy obliguje zarząd spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dlatego Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie podstawa do ogłoszenia upadłości spółki wystąpiła przed kilkoma laty. Z akt sprawy wynikało, że spółka nie regulowała swoich wymagalnych zobowiązań wobec: Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: od marca 2005r. do grudnia 2005r. w łącznej kwocie [...] zł, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za okres: od października do grudnia 2005r., od stycznia do grudnia 2006r., od stycznia do maja 2007r., lipiec 2007r., sierpień 2007r, w łącznej kwocie [...] zł, z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2005r. w łącznej kwocie [...] zł, Spółdzielni Mieszkaniowej [...] za 2006r., w łącznej kwocie [...] zł, Urzędu Miasta [...] za okres: od września do grudnia 2007r, w łącznej kwocie [...] zł, Urzędu Miasta [...] za okres: od lutego do września 2006r, listopad 2006r., grudzień 2006r, od stycznia do sierpnia 2007r., listopad 2007r., grudzień 2007r., od stycznia do sierpnia 2008r., wrzesień 2008r., październik 2008r., od stycznia do kwietnia 2009r., od września do grudnia 2009r., od stycznia do sierpnia 2010r., od września do grudnia 2010r., w łącznej kwocie [...] zł. Z powyższego zestawienia wynika, iż spółka "B." nie regulowała na bieżąco zobowiązań związanych z działalnością firmy już w 2005r., a jej sytuacja ulegała dalszemu pogorszeniu, należności nieuregulowane przez spółkę narastały w kolejnych latach. Zatem przed odwołaniem strony ze stanowiska prezesa zarządu wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Pomimo tego, [...] wniosku w tym przedmiocie nie złożył.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim orzeka o solidarnej odpowiedzialności jego jako byłego prezesa zarządu "B." sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2011r.;
- zasądzenie na rzecz strony skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych;
- przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
- błędne przyjęcie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku "B." sp. z o.o. okazało się bezskuteczne,
- nie uwzględnienie przez organ odwoławczy, iż wskazał mienie "B." spółka z o.o. umożliwiające zaspokojenie zaległości podatkowych tej Spółki,
- błędne przyjęcie, że skarżący nie złożył skutecznie oświadczenia o rezygnacji z pełnienia funkcji prezesa "B." spółki z o.o.,
- błędne przyjęcie, że w grudniu 2005r. oraz w styczniu 2006r. skarżący był członkiem zarządu "B." Spółka z o.o.,
- błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie muszą brać udziału wszyscy członkowie zarządu "B." Spółki z o.o. oraz Spółka,
- niezasadne pominięcie w skarżonej decyzji okoliczności, iż za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług odpowiadają solidarnie wszyscy członkowie zarządu,
- błędne przyjęcie, że ustawa Ordynacja podatkowa nie przewiduje instytucji "współuczestnika postępowania",
- niekompletność zaskarżonej decyzji, ponieważ nie zawiera rozstrzygnięcia w zakresie określenia wszystkich osób odpowiedzialnych solidarnie za zobowiązania podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług,
- naruszenie art. 121§ 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 188 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niedopuszczenie dowodów, o które wnosiła Strona,
- naruszenie art. 200a ustawy Ordynacja podatkowa przez odmowę przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi [...] podniósł, że w toku prowadzonego postępowania wskazał mienie "B." Sp. z o. o., z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowej w całości w postaci:
- nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...],
- nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] KW nr [...],
- nieruchomości położonej w [...].
Skarżący wyjaśnił, iż nie podziela stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu wyrażonego w zaskarżonej decyzji zgodnie, z którym jeżeli "B." spółka z o.o. nie jest obecnie właścicielem przedmiotowych nieruchomości to nie można skutecznie prowadzić egzekucji z ww. majątku. Ponadto [...] wskazał, że nawet gdyby spółka zbyła przedmiotowe nieruchomości to egzekucja z nich może być nadal skutecznie prowadzona.
Następnie powołując się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 września 2010r., sygn. akt I SA/GL780/10, LEX nr 736452) wskazuje, że "o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wydanie w jego konsekwencji postanowienia w sprawie umorzenia tego postępowania. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego niekoniecznie zakończenie postępowania w sprawie umorzenia tego postępowania. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku Spółki." Tym samym zdaniem skarżącego organ powinien dopełnić wszelkich czynności w celu umożliwienia przeprowadzenia skutecznej egzekucji. W jego opinii niedopuszczalna jest przy tym bierna postawa organu administracji, która prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W dalszej części uzasadnienia skarżący wskazuje, że organ odwoławczy bezzasadnie pominął okoliczność, że sprzedaż, darowanie lub inne umniejszenia przez dłużną spółkę jej majątku może prowadzić do uznawania tych czynności przez wierzyciela (Skarb Państwa) za bezskuteczne. Z uwagi na powyższe podnosi, iż nieruchomości Spółki "B." zbyte zostały przez spółkę z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa w związku z czym czynności te pozostają dla Skarbu Państwa bezskuteczne. W konsekwencji zdaniem skarżącego egzekucja ze wskazanych nieruchomości może być skutecznie prowadzona.
W ocenie skarżącego wskazany przez niego majątek spółki wypełnia przesłankę egzoneracyjną z art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem [...] wskazanie przez niego majątku spółki winno stanowić bodziec do prowadzenia dalszego postępowania przez organ podatkowy. Jednakże organ podatkowy nie wszczął żadnego postępowania w celu umożliwienia prowadzenia egzekucji z przedmiotowych nieruchomości.
Skarżący zarzuca, iż organ odwoławczy bezzasadnie przyjął, że prowadzenie przedmiotowego postępowania bez udziału pozostałych członków zarządu Spółki "B." nie narusza przepisów Ordynacji Podatkowej. Zdaniem [...] uchwała NSA z dnia 09 marca 2009r., I FPS 4/08 nakłada na organ podatkowy obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. Z kolei jeżeli postępowanie w zakresie odpowiedzialności osób trzecich toczy się wobec kilku osób możliwe jest ich połączenie w jedno postępowanie zgodnie z art. 166 Ordynacji podatkowej. Ponadto skarżący zarzuca, iż zaskarżona decyzja jest niekompletna, gdyż wskazuje jedynie charakter odpowiedzialności, a nie rozstrzyga o jej zakresie oraz o podmiotach, które odpowiadają solidarnie za zobowiązania.
W uzasadnieniu złożonej skargi [...] podnosi również, iż organ odwoławczy bezzasadnie przyjął, że w roku 2005 oraz w styczniu 2006r. był członkiem zarządu spółki "B.". Zdaniem [...] rezygnacja z pełnionej funkcji członka zarządu została skutecznie złożona w dniu 19 listopada 2004r, Zgodnie z art. 202 § 4 kodeksu spółek handlowych. Jego mandat wygasł z tym dniem. Ponadto wyjaśnia, iż przedmiotowa rezygnacja została odebrana przez osoby uprawnione do reprezentowania spółki "B.". Skarżący zarzuca, iż organ odwoławczy uniemożliwił mu wykazanie ww. okoliczności poprzez nie przeprowadzenie rozprawy oraz przesłuchanie świadków. Niezasadnie zdaniem skarżącego organ odwoławczy oddalił wnioski dowodowe w tym zakresie ponieważ ograniczyło to możliwość wykazania wskazanych twierdzeń.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 200a, art. 180, art. 122 Ordynacji podatkowej stwierdził, że przeprowadzenie rozprawy oraz przesłuchanie [...], [...] umożliwiłoby wyjaśnienie sporu w zakresie daty złożenia rezygnacji przez skarżącego z pełnienia funkcji członka zarządu Spółki "B.". Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie stan faktyczny budzi wątpliwości dlatego też ograniczenie możliwości powoływania dowodów na poparcie jego twierdzeń stanowiło rażące naruszenie zasady obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrole administracji publicznej pod względem zgodności jej działania z prawem powszechnie obowiązującym. Ocenie Sądu podlegają w szczególności wydane przez organy podatkowe indywidualne akty finansowe, jednakże dopiero po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji. Sąd administracyjny nie jest bowiem kolejną instancją rozstrzygającą merytorycznie o prawach i obowiązkach strony, ale ma tylko i wyłącznie (co do zasady) uprawnienia kasacyjne. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do badania, w konkretnej sprawie nie naruszono materialnego czy procesowego prawa podatkowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena przy tym o legalności decyzji wydanych przez organy podatkowe dokonywana jest zasadniczo według stanu prawnego obowiązującego w dniu powstania zobowiązania podatkowego i na podstawie dostarczonych Sądowi akt administracyjnych sprawy o pociągnięciu do odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. "B." z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005 r. skarżącego [...] jako prezesa zarządu spółki.
Sąd wskazuje i na to, iż w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności, mająca tetyczne umocowanie i określone granice w brzmieniu przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z powyższą zasadą oficjalności, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi oraz powołaną w niej argumentacją prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich istotnych naruszeń prawa podatkowego, a dotyczących przeniesienia na skarżącego – jako prezesa zarządu - odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki "B.".
Wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skład orzekający podnosi zatem na samym początku, iż w polskim prawie podatkowym już od okresu międzywojennego rozbudowane są w ogólnym prawie podatkowym instytucje prawne umożliwiające przeniesienie odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika (w niniejszej sprawie chodzi o zaległości spółki z o.o. "B." z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005 r.) na osoby spoza bezpośredniego kręgu podmiotów bezpośrednio zobowiązanych ze stosunku prawnopodatkowego – czyli na osoby trzecie. Odpowiedzialność takich osób trzecich za cudzy dług podatkowy ma zawsze charakter posiłkowy. Oznacza to m.in., że aby podjąć działania zmierzające do orzeczenia i wyegzekwowania długu podatkowego od osoby trzeciej , organ podatkowy ma obowiązek najpierw podjęcia stosownych prawnych środków działania w stosunku do samego podatnika, a dopiero w dalszej ewentualnie kolejności wobec osoby trzeciej. Odpowiedzialność osoby trzeciej za cudzy dług podatkowy ma zawsze charakter odpowiedzialności solidarnej z podatnikiem, a wierzycielowi podatkowemu (organowi podatkowemu) przysługuje prawo dochodzenia swych roszczeń zarówno wobec podatnika, jak i osoby trzeciej. Odpowiedzialność osoby trzeciej z reguły jest ukształtowana w
polskim prawie podatkowym jako odpowiedzialność osobista, całym majątkiem tej osoby. Instytucja odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z reguły jest przez ustawodawcę wprowadzana w sytuacjach braku podatnika ponoszącego osobistą odpowiedzialność majątkową za zaległości podatkowe, gdy podatnik nie wykonuje ciążących na nim zobowiązań podatkowych we właściwy sposób i we właściwym terminie, gdy dochody i majątek podatnika okazują się niewystarczające do uregulowania długu podatkowego. Osoby trzecie nie ponoszą odpowiedzialności podatkowe z mocy prawa, ale zgodnie z przepisem art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej – orzeka o niej organ podatkowy w konstytutywnej decyzji, tworzącej nowe stosunki prawne. Ustawodawca przewiduje jednak szereg warunków negatywnych uniemożliwiających wydanie takiej konstytutywnej decyzji o odpowiedzialności. Regulacje Ordynacji podatkowej mają kodeksowy charakter odnośnie orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej i w tym sensie, iż może ono nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacjach taksatywnie wyliczonych w art. 110 – 117a tej ustawy. Organ podatkowy wydając decyzję o odpowiedzialności w innych przypadkach i w stosunku do innych osób niż tam określono, działa bez podstawy prawnej, a więc tego rodzaju decyzja jest dotknięta sankcją nieważności. Niedopuszczalne jest też orzekanie o odpowiedzialności konkretnej osoby trzeciej na podstawie wykładni systemowej czy celowościowej. Stosowane obecnie rozwiązania prawne przewidujące odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółek kapitałowych posiadających osobowość prawną wynikające z art. 116 Ordynacji podatkowej nawiązują swą istotą do rozwiązań prawnych przewidzianych w art. 20 dekretu z dnia 16 maja 1946 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. Nr 47, poz. 173 ze zm.). I tak za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie z podatnikiem całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, a nie jak poprzednio jej wspólnicy, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Odpowiedzialność członków zarządu jest jednak ograniczona w czasie, gdyż dotyczy jedynie zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez nich w spółce swych obowiązków. Uwolnić się od powyższej odpowiedzialności członek zarządu może w ten sposób, że wykaże zgłoszenie we w właściwym czasie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego albo że zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa.
Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów skargi Sąd stwierdza, iż niepodważają one legalności zaskarżonej decyzji o pociągnięciu [...] do odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki "B." z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005 r.
I tak, iż wskazany przez skarżącego majątek spółki w postaci nieruchomości położonych przy ul. [...] w [...], przy ul. [...] oraz w [...] nie stanowi przesłanki uwalniającej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Powyższe nieruchomości nie stanowią bowiem własności Spółki "B." co zostało bezsprzecznie ustalone przez organ podatkowy w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. Art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej stanowi o wskazaniu aktualnego mienia spółki , dokonanego w trakcie postępowania dotyczącego odpowiedzialności członka zarządu, z którego egzekucja rzeczywiście "umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części". Mowa tu o egzekucji możliwej do przeprowadzenia w przyszłości. Okoliczność, że w przeszłości istniało mienie spółki, co do którego egzekucja już nie jest możliwa, nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości spółki.
Zarzut skarżącego, że sprzedaż, darowanie lub inne umniejszenia przez dłużną spółkę majątku skutkuje brakiem możliwości zaspokojenia wierzyciela może prowadzić do uznania tych czynności za bezskuteczne wobec wierzyciela należy uznać za całkowicie bezpodstawny. Art. 116 Ordynacji podatkowej nie uzależnia możliwości stwierdzenia faktu niemożności zaspokojenia zaległości podatkowych z majątku spółki od sprawności i efektywności prowadzonego wcześniej postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie istotne jest to, czy organ wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne i czy na podstawie zgromadzonych dowodów mógł stwierdzić bezskuteczność egzekucji prowadzonej do całego majątku dłużnika. W ocenie Sądu oba te warunki zostały spełnione. Z okoliczności sprawy wynika bowiem niezbicie, iż spółka już w dniu wszczęcia postępowania w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za rzeczone zaległości podatkowe nie miała majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie swoich należności. Tym samym spełniona jest przesłanka bezskuteczności egzekucji warunkująca podjęcie orzeczenia o odpowiedzialności [...] jako osoby trzeciej. Postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości "B." Sp. z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. wszczęte zostało na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Przedstawione szczegółowo w zaskarżonej decyzji, podejmowane przez organ egzekucyjny działania nie doprowadziły do wyegzekwowania należności Skarbu Państwa. Tym samym w przedmiotowej sprawie fakt niemożności zaspokojenia roszczeń Skarbu Państwa wynika bezspornie ze zgromadzonego materiału dowodowego.
Wskazane przez skarżącego nieruchomości nie mogły stanowić przedmiotu egzekucji administracyjnej wobec spółki, gdyż nie były one jej własnością w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wbrew twierdzeniom strony, czynność sprzedaży składników majątku dokonana przez dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego nie czyni tej czynności samoistnie bezskuteczną. Bezskuteczność czynności dłużnika względem wierzyciela nie następuje bowiem z mocy prawa lecz przez wydanie orzeczenia sądowego. W obiegu prawnym brak jest zaś orzeczenia w tym przedmiocie odnoszącego się do transakcji sprzedaży rzeczonych nieruchomości. Dla uznania za bezskuteczne czynności dłużnika konieczne jest stwierdzenie przez sąd ziszczenia się przesłanek o których mowa w tytule X ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) po uprzednim wniesieniu przez wierzyciela pozwu lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej. W tych okolicznościach nie ma racji skarżący twierdząc, iż egzekucja z wymienionych w skardze nieruchomości może być prowadzona, zgodnie z zapisem art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Ustawa nie przewiduje zaś egzekucji z nieruchomości należących do osób niebędących ich właścicielami. Wśród środków egzekucyjnych nie wymieniono także skargi pauliańskiej. W świetle powyższego nieuzasadniony jest zarzut, iż brak wyegzekwowania należności od "B." Sp. z o.o. jest jedynie konsekwencją biernej postawy organu egzekucyjnego.
Bezzasadny jest także zarzut skarżącego jakoby organ odwoławczy naruszył przepisy Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania bez udziału pozostałych członków zarządu Spółki z o. o. "B.". W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 marca 2009r., I FPS 4/08 "pożądanym byłoby prowadzenie jednego postępowania przeciwko wszystkim zobowiązanym osobom, do czego podstawy dostarcza art. 166 § 1 Ordynacji podatkowej, to w świetle regulacji procesowych nie może być poczytywane za błąd prowadzenie odrębnych postępowań pod warunkiem, iż postępowania te obejmą wskazany wyżej krąg osób (tj. wszystkich zobowiązanych)". Zgodnie z powyższym stanowiskiem prawnym dopuszczalne jest rozwiązanie polegające na prowadzeniu odrębnych postępowań pod warunkiem, że postępowania te obejmują jako ich strony wszystkie zobowiązane podmioty w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej. Takie postępowanie o pociągnięciu do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe podatnika wszystkich trzech członków zarządu spółki z o.o. "B." było przez organy podatkowe prowadzone. W stosunku do [...] postępowanie to zostało zakończone decyzją organu pierwszej instancji nr [...] z dnia [...] marca 2011r. , natomiast w stosunku do [...] postępowanie to zakończono decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011r. organ podatkowy pierwszej instancji prowadził odrębne postępowania podatkowe. Prawidłowo zatem organ odwoławczy przyjął, iż prowadzenie odrębnych postępowań podatkowych w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej w stosunku do [...], [...] oraz [...] (osoby wchodzące w skład zarządu w terminie płatności zobowiązania podatkowego stanowiącego przedmiot zaskarżonej decyzji) nie stanowi naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej.
Za nieuzasadniony uznaje Sąd również zarzut, iż zaskarżona decyzja jest niekompletna gdyż nie rozstrzyga o zakresie solidarnej odpowiedzialności oraz o podmiotach, które odpowiadają solidarnie za zobowiązania. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podatkowy szczegółowo bowiem wyjaśnił stronie istotę solidarnej odpowiedzialności wskazując równocześnie, iż "solidarna odpowiedzialność ma miejsce po pierwsze między zobowiązanymi a podatnikiem, a po wtóre między samymi członkami zarządu". Ponadto zarówno organ podatkowy pierwszej instancji jak i organ odwoławczy wskazał, iż w okresie, w którym upływał termin płatności przedmiotowego zobowiązania podatkowego za okres objęty przedmiotowym orzeczeniami w skład zarządu "B." Sp. z o.o. wchodziły trzy osoby: [...], [...] oraz [...].
Nie można zgodzić się z zarzutem strony jakoby organ podatkowy bezzasadnie przyjął, iż w 2005r. oraz w styczniu 2006r. skarżący był członkiem zarządu "B." sp. z o.o., gdyż w dniu [...] listopada 2004r. skutecznie złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu osobom uprawnionym do odbierania oświadczeń woli od osób trzecich w imieniu "B." sp. z o. o., a czynności dokonywane po dniu złożenia rezygnacji nie mogą stanowić dowodu na okoliczność, że po dniu złożenia rzeczonej rezygnacji pełnił funkcję członka oraz bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, iż wpis do KRS o wykreśleniu jego osoby z zarządu spółki dokonany został dopiero w 2006r.
Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd stwierdza, iż organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił przesłankę pełnienia funkcji członka zarządu w czasie kiedy upływał termin płatności podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. na podstawie całego zebranego materiału w niniejszej sprawie. W opinii Sądu W. M. po złożeniu oświadczenia o rezygnacji nadal czynnie pełnił funkcję prezesa zarządu spółki "B.", co wynika między innymi ze złożonych przez stronę przed organem pierwszej instancji wyjaśnień do protokołu spisanego w dniu [...] października 2010r., iż "był prezesem zarządu Spółki z o. o. "B." od początku istnienia spółki. Już w 2005r. starał się o odwołanie z funkcji prezesa, jednakże ostatecznie odwołanie nastąpiło w 2006r., co potwierdza wydruk z KRS". Ponadto w aktach rejestrowych spółki znajdują się dokumenty złożone po 19 listopada 2004r., które są podpisane w jej imieniu przez [...] jako prezesa spółki. I tak np. z dokumentów tych: z dnia [...] sierpnia 2005r. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi [...] do prowadzenia sprawy "B." sp. z o. o. i dokonania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz z dnia [...] lipca 2005r. w sprawie udzielenia przez zarząd "B." sp. z o. o. prokury [...] jednoznacznie wynika, iż [...] występował wówczas w imieniu rzeczonej spółki "B." jako prezes jej zarządu, gdyż jego podpis widnieje w miejscu przeznaczonym dla prezesa zarządu. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej powyższe fakty świadczą, iż wykonując powyższe czynności w imieniu spółki po złożeniu rzeczonej rezygnacji [...] działał jako prezes zarządu. Dodatkowo [...] złożył do protokołu w dniu [...] listopada 2010r., wyjaśnienia, w których sprecyzował, że "od momentu złożenia rezygnacji nie uczestniczył w prowadzeniu spraw bieżących spółki poza udziałem w zakupie przez spółkę trzech nieruchomości w 2004r. i 2005r." Wbrew twierdzeniu skarżącego nie bez znaczenia dla sprawy pozostają również informacje znajdujące się w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z dokumentów znajdujących się w Sądzie Rejonowym [...] Wydział Krajowego Rejestru Sądowego (KRS [...]) wynika, iż [...] odwołany z funkcji prezesa został w dniu [...] lutego 2006r. uchwałą nr [...] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników. Na podstawie powyższej uchwały (a nie oświadczenie strony z dnia [...] listopada 2004r. o rezygnacji z funkcji prezesa zarządu firmy "B.") - postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2006r., sygn. akt [...] wykreślono [...] z Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Przedsiębiorców. Nadto wniosek spółki z dnia [...] maja 2006r. o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców (KRS nr [...]), dotyczący wykreślenia [...] z funkcji członka zarządu, zawiera w załączeniu protokół z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] lutego 2006r., a nie rzeczoną rezygnację, na którą powołuje się strona. Sam wpis do Krajowego Rejestru Sądowego ma co prawda charakter deklaratoryjny. Zgodnie jednak z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.) domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Z systemu domniemania prawdziwości wpisu w rejestrze, wynikają pewne rygory i domniemania prawne służące zapewnieniu pewności i bezpieczeństwa obrotu, a składające się na domniemanie wiary publicznej rejestru. Członek zarządu może jednakże powołać się na nieprawdziwość danych zawartych w rejestrze, jeżeli wykaże, że został skutecznie odwołany ze stanowiska członka zarządu. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał, że ów wpis nie odpowiadał stanowi faktycznemu w zakresie reprezentacji spółki. Rezygnacja przedłożona w toku postępowania, świadcząca jakoby skarżący z dniem [...] listopada 2004r. zrezygnował z funkcji członka zarządu, nie może zostać przez organ odwoławczy uwzględniona.
W świetle powyższych dowodów nie można było dać wiary wyjaśnieniom skarżącego, który twierdził, że od dnia złożenia rezygnacji nie pełnił funkcji członka zarządu w spółce z o. o. "B.". Zresztą o niewiarygodności twierdzeń skarżącego co do rzeczonej rezygnacji świadczą powołane wyżej pisma: z dnia [...] sierpnia 2005r. w sprawie udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi [...] oraz z dnia [...] lipca 2005r. w sprawie udzielenia przez zarząd Spółki "B." Sp. z o. o. prokury [...]. Na ich podstawie ustalono bowiem, iż [...] po dniu [...] listopada 2004r. występował w imieniu spółki "B." Sp. z o. o. jako prezes jej zarządu nie tylko przy zakupie nieruchomości. Powyższe okoliczności dowodzą niezbicie, iż w czasie kiedy upływał termin płatności podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2005r. [...] pełnił funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. "B.".
Nietrafny jest również zarzut skargi odnośnie naruszenia postanowień art. 200a Ordynacji podatkowej. Istotą rozprawy nie jest samo jej przeprowadzenie, ale wyjaśnienie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy lub sprecyzowanie argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę. W niniejszej sprawie organ podatkowy organ odwoławczy odmawiając stronie postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. wyznaczenia rozprawy oraz przeprowadzenia podczas niej dowodów w postaci przesłuchania świadków oraz dowodu z dokumentu z dnia [...] listopada 2004r. wyjaśnił przyczyny swego rozstrzygnięcia. Organ podatkowy wyjaśnił, że okoliczności, mające być przedmiotem rozprawy zostały dostatecznie wyjaśnione zarówno przez stronę, która wielokrotnie w toku postępowania podatkowego wypowiadała się w tej kwestii do protokołu: w dniu [...] listopada 2010r., [...] października 2010r. oraz [...] lutego 2010r., jak i przez organ podatkowy pierwszej instancji poprzez zebrane dokumenty: pełnomocnictwo w sprawie cywilnej z dnia [...] sierpnia 2005r., pismo z dnia [...] lipca 2005r. udzielające prokury, protokół z dnia [...] lutego 2006r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników "B." sp. z o. o. Nieuzasadnionym jest przeprowadzenie rozprawy w celu wyjaśnienia okoliczności, które są juz wystarczająco potwierdzone wnioskowanymi dowodami. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu, o przeprowadzenie którego wnosi strona, jeżeli dla prawidłowego ustalenia podatkowego stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody. W toku samego postępowania podatkowego organy podatkowe nie podważały daty złożenia rezygnacji ani faktu odebrania przedmiotowej rezygnacji przez [...] oraz [...]. W trakcie postępowania dowodowego organ podatkowy ustalił i wskazał, iż po złożeniu rzeczonej rezygnacji [...] nadal pełnił funkcję członka zarządu. Powyższe zostało wywiedzione między innymi na podstawie czynności faktycznych podejmowanych przez skarżącego jako prezesa zarządu "B." spółka z o.o.
Bezzasadne są również kolejne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ podatkowy art. 180 § 1, art. 122, art. 188 Ordynacji podatkowej oraz art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ podatkowy przeprowadził postępowanie i dokonał ustaleń faktycznych, koniecznych do rozpoznania sprawy. Przedłożony przez [...] dokument dotyczący rezygnacji z funkcji prezesa zarządu był tylko jednym z wielu dowodów w tej sprawie. Okoliczność wygaśnięcia mandatu strony jako członka
zarządu spółki została oceniona na podstawie całego materiału dowodowego zebranego w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z powyższych względów niezasadne są zarzuty skargi dotyczące przekroczenia granic zasady swobodnej oceny dowodów. Podnoszony przez skarżącego zarzut, a dotyczący nie wyjaśnienia przez organ podatkowy faktów, iż osoby odbierające rzeczoną rezygnację były do tego uprawnione oraz ustalenia daty złożenia rezygnacji z funkcji członka zarządu nie wymagały przeprowadzenia rozprawy i przesłuchania świadków bowiem działania świadczące o czynnym pełnieniu przez niego obowiązków prezesa zarządu spółki "B." wykluczają skuteczność złożenia rezygnacji. Bezzasadnym było zatem również w świetle posiadanych dowodów i zaistniałych ww. okoliczności ustalenie w drodze rozprawy czy [...] i [...] byli uprawnieni do przyjęcia rezygnacji strony. Okoliczność złożenia na ich ręce pisma z dnia [...] listopada 2004r. informującego o rezygnacji strony nie była bowiem kwestionowana przez organ.
Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
22
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło