I SA/Po 692/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 10 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 692/18, oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia 50% zaległości w podatku od nieruchomości za okres od lipca do września 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz odmowy odroczenia terminu płatności podatku od nieruchomości za miesiące od lipca do września 2016 r.; postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 września 2018 r., sygn. akt I SA/Po 692/18 referendarz sądowy na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a.") odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wskazaną w rubrum postanowienia. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz uzyskanych od strony skarżącej informacji ustalono, że od ogłoszenia upadłości w 2014 r. skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej a masa upadłości osiąga dochody z wynajmu lokali mieszkalnych w [...]. Spółka posiada nieruchomości, jednak proces ich sprzedaży w ramach postępowania upadłościowego może trwać kilka lat. Zgodnie ze sporządzoną aktualizacją wyceny wartość majątku skarżącej wynosi [...] zł. W skład masy upadłości wchodzą również wierzytelności o łącznej wartości należności głównych [...] zł. Strona ponosi wydatki związane z ochrona majątku upadłej. Średniomiesięczne dochody upadłej wynoszą [...] zł. P. upadłej obejmują wierzytelności zgłoszone w ramach postępowania upadłościowego. Obecnie Syndyk uznał wierzytelności w kwocie ok. [...] zł. Prowadzone są jednak postępowania wywołane sprzeciwami wierzycieli, zaś Syndyk jest w trakcie sporządzania II. uzupełniającej listy wierzytelności. W oświadczeniu o majątku i dochodach zadeklarowano, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej to [...] zł, łączna wartość aktywów upadłej to [...] zł, wartość wymuszonej sprzedaży to [...] zł. Średnioroczne dochody upadłej wynoszą [...] zł. Na rachunku bankowym skarżącej w [...] na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku znajdowała się kwota [...]zł. Na spółce ciąży obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości na łączną kwotę ok. [...] zł plus odsetki za zwłokę. B. należności publicznoprawne w skali miesiąca wynoszą ok. [...] zł. X. S.A. nie uiściła należnych upadłej czynszów dzierżawnych w kwocie ok. [...] zł. Zaległości w płaceniu czynszów dzierżawnych lokali w [...] wynoszą ok. [...] zł. W związku z bieżącym utrzymaniem nieruchomości w [...] Syndyka obciąża obowiązek uregulowania zadłużenia za media w kwocie ok. [...] zł, które zostało już w znacznym stopniu uregulowane. Koszty postępowania upadłościowego związane są w szczególności z zabezpieczeniem mienia upadłej oraz prowadzeniem spraw sądowych i wynoszą ok. [...] zł w skali miesiąca. Do pism załączono: postanowienia Sądu Rejonowego P. – Stare M. w P., postanowienie Sądu Okręgowego w P. Wydział X Gospodarczy Odwoławczy, decyzję SKO w P. z [...] września 2017 r., nr [...], wyciąg z rachunku bankowego upadłej, operaty szacunkowe nieruchomości, opinie oraz listę wierzytelności wraz z I. oraz II. uzupełniającą listą wierzytelności. Ponadto w odpowiedzi na wezwanie przedłożono: zestawienie przychodów i kosztów upadłej za miesiące od marca do lipca 2018 r., zeznania [...] za 2016 i 2017 r., deklaracje na podatek od podatek od towarów i usług za I. i II kwartał 2018 r., deklaracje na podatek nieruchomości i podatek rolny, raporty kasowe za okres od marca do lipca 2018 r., sprawozdanie finansowe za 2017 r., wyciąg z rachunku bankowego za lipiec i sierpień 2018 r., sprawozdania Syndyka Masy Upadłości za okres od 1 stycznia do [...] czerwca 2018 r. Wyjaśniono również, że raport kasowy za sierpień 2018 r. nie został jeszcze sporządzony. Biorąc pod uwagę powyższe referendarz sądowy uznał, że z przedłożonych dokumentów wynika jednoznacznie, że skarżąca dysponuje środkami, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych związanych z przedmiotową sprawą. O powyższym świadczy wartość jej aktywów, stan środków w kasie i na rachunku bankowym oraz posiadanie rezerw na długoterminowe koszty upadłości. W ustawowym terminie Syndyk, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył sprzeciw, w którym zarzucił ww. postanowieniu referendarza naruszenie art. 243 i art. 245 § 2 P.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i omyłkowe przyjęcie, że skarżący mimo toczącego się postępowania upadłościowego, posiada środki finansowe na opłacenia kosztów sądowych. Ponadto wskazał na brak rozważenia materiału dowodowego w sposób wszechstronny i dowolne przyjęcie, że skarżący posiada środki finansowe na opłacenia kosztów sądowych, podczas gdy z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jak i stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący nie jest w stanie bez istotnego pogorszenia swej sytuacji majątkowej uiścić pełnej opłaty od skargi. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią, że przyznanie prawa pomocy ma bardzo wąski zakres stosowania i może mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach i tylko wówczas, gdy spełnienie przez stronę przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy nie budzi wątpliwości. Rozstrzygnięcie wniosku zależy więc od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Podkreślenia zatem wymaga, że skarżący występując na drogę postępowania sądowego i wnosząc o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów winien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia jego wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., o sygn. akt II GZ 100/12, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym skarżący był zobowiązany do wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie strony, o którym mowa w powołanych wyżej przepisach. Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak słusznie wskazał referendarz sądowy z przedłożonych przez syndyka dokumentów jednoznacznie wynika, że posiada on dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie. W postanowieniu o ogłoszeniu upadłości z dnia [...] stycznia 2014 r. wskazano, że strona posiada majątek wystarczający na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Środki otrzymywane z umowy dzierżawy w kwocie [...]zł pozwalają na przystąpienie Syndyka do czynności poprzedzających likwidację masy upadłości. Ze złożonych przez stronę operatów szacunkowych wynika, że łączna wartość rynkowa nieruchomości strony skarżącej wynosi [...] zł, zaś łączna wartość wymuszonej sprzedaży to [...] zł. Ponadto łączna wartość rynkowa należących do skarżącej maszyn, środków transportowych, urządzeń oraz wyposażenia to [...] zł, zaś szacunkowa wartość likwidacyjna [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach zadeklarowano również wysokość kapitału zakładowego skarżącej w kwocie [...]zł, łączna wartość aktywów upadłej to [...] zł, wartość wymuszonej sprzedaży to [...] zł. Średnioroczne dochody wynoszą [...] zł. Saldo rachunku bankowego skarżącej w [...] na koniec sierpnia 2018 r. to kwota [...]zł. Na koniec lipca 2018 r. w kasie skarżącej znajdowała się kwota [...]zł. Natomiast ze sprawozdania finansowego na dzień [...] grudnia 2017 r. wynika, że wartość aktywów trwałych wynosiła [...] zł, zaś wartość aktywów obrotowych [...] zł. Skarżąca posiadała przy tym rezerwy na zobowiązania w kwocie [...]zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że w 2017 r. wnioskodawczyni osiągnęła stratę w kwocie [...]zł. Z wprowadzenia do sprawozdania finansowego wynika, że na dzień [...] grudnia 2015 r. wartość rezerw na długoterminowe koszty upadłości wynosiła [...] zł. Analiza sprawozdań Syndyka za okres od stycznia do czerwca wskazuje, że na [...] czerwca 2018 r. wartość środków finansowych to [...] zł Uwzględniając powyższe dane, przedłożone przez stronę skarżącą, trudno zatem skutecznie czynić zarzut referendarzowi sądowemu, że omyłkowo lub dowolnie przyjął, iż skarżący posiada środki finansowe na opłacenie kosztów sądowych. Wbrew podniesionym w sprzeciwie zarzutom, dokonana przez referendarza sądowego ocena sytuacji finansowej skarżącego nie była subiektywna, lecz obiektywna i znajduje pełne oparcie w aktach sprawy. W realiach rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że referendarz sądowy trafnie także uznał, iż fakt ogłoszenia upadłości w stosunku do spółki w żadnym wypadku nie powoduje konieczności przyznania prawa pomocy, chociażby z tego powodu, iż w takiej sytuacji istnieje majątek, który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłatę zobowiązań. Co istotne, realizacja przez osobę prawną jakiegokolwiek celu, w tym postępowania upadłościowego podmiotu, nie może mieć pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi w tym wypadku są opłaty związane z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto optymalizacja kosztów postępowania upadłościowego nie może opierać się na żądaniu syndyka zwolnienia go od kosztów sądowych. W kontekście poczynionych wyżej rozważań i znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego obrazującego sytuację finansową upadłej spółki, Sąd stwierdza, że skarżąca nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł. Wobec tego podniesione w sprzeciwie zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 § 1 - § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.