I SA/Po 72/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: oddalić wniosek. [...] ( dalej: wnioskodawca, skarżący) złożył sporządzony na urzędowym formularzu wnioski z dnia [...] i [...] listopada 2013r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przy czym wcześniej skarżący w zażaleniu na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2012r. wniósł także o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, który złoży podpis pod sporządzoną przez wnioskodawcę skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie utrzymać rodziny z własnych dochodów, które łącznie z dochodami małżonki podlegają zajęciu. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada dom o pow. [...] m2, działkę gruntu wraz z budynkiem gospodarczym po byłej kotłowni, nie posiada mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Żona nie posiada majątku. Skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...] zł, małżonka z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł, z tytułu umowy dzierżawy [...] zł. Skarżący podał, że Urząd Skarbowy co miesiąc z jego wynagrodzenia pobiera ok. [...] zł. Skarżący podał, że ponosi następujące miesięczne koszty utrzymania: ogrzewanie [...] zł, woda, ścieki [...],- zł, gaz [...],- zł, energia elektryczna [...] zł, lekarstwa [...] zł, wyżywienie [...] zł, telefon stacjonarny [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, środki czystości [...] zł, składka PZU [...] zł, paliwo [...] zł, wywóz śmieci [...],- zł, podatek od nieruchomości [...],- zł. Skarżący podał, że posiada samochód osobowy marki "[...]", rok prod. [...], wartość rynkowa pojazdu [...],- zł. Podał, że z tytułu dzierżawy małżonka uzyskuje dochód w wysokości [...],- zł, przy czym kwota ta w całości jest egzekwowana przez Urząd Skarbowy w [...]. Natomiast wyegzekwowana do chwili obecnej kwota z wynagrodzenia skarżącego wynosi [...],- zł. Wnioskodawca podał, że jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, kwota netto wynagrodzenia wpływa na rachunek bankowy. Do pisma załączył umowę dzierżawy z dnia [...] marca 2013 r., z której wynika, że zona wnioskodawcy wydzierżawiła nieruchomość położoną w [...] o pow. [...] m2, strony ustaliły czynsz dzierżawny w wysokości [...],- zł,. Załączył również decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. o uznaniu jego żony za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku, umowę zlecenia nr [...] zawartą w dniu [...] października 2013 r. zawartą przez [...] z żoną wnioskodawcy na okres od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] listopada 2013 r. na wykonanie następujących prac: obsługa imprez okolicznościowych, za kwotę [...] zł brutto za godzinę, wyciągi z rachunku bankowego żony prowadzonego przez [...] za okres od [...] maja 2013 r. do [...] listopada 2013 r. Z przedłożonych wyciągów wynika, że saldo na tym rachunku przez cały ww. okres jest dodatnie, na rachunek wpływają środki z wynagrodzenia z [...] w wysokości [...] zł (w dniu [...] maja 2013 r., [...] czerwca 2013 r., [...] lipca 2013 r., [...] sierpnia 2013 r.) w wysokości [...] zł (w dniu [...] września 2013 r.) i [...] zł (w dniu [...] października 2013 r.). Ponadto na ten rachunek w dniu [...] czerwca 2013 r. wpłynęła kwota w wysokości [...] zł tytułem "[...]" z [...], natomiast w dniu [...] października 2013 r. "świadczenie PZ, świadczenie z polisy" z [...] w wysokości [...] zł, w dniu [...] października 2013 r. w wysokości [...] zł, w dniu [...] października 2013 r. w wysokości [...],- zł, w dniu [...] listopada 2013 r. w wysokości [...],- zł, zatem saldo końcowe na tym rachunku w dniu [...] listopada 2013 r. wynosiło [...] zł. Skarżący mimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podał czy saldo na tym rachunku w okresie od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia sporządzenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy uległo zmianie. Z przedłożonych wyciągów nie wynika też, że rachunek bankowy został zajęty. Wnioskodawca przedłożył również szczegóły transakcji z rachunku bankowego dzierżawcy, z których wynika, że dzierżawca przekazuje na rachunek bankowy Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] czynsz dzierżawny. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek z uzasadnieniem, że na podstawie złożonych przez skarżącego oświadczeń i dokumentów nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, ze nie posiada żadnych środków, które by pozwalały na dokonanie opłat i ponoszenie kosztów za prowadzenie spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Strony w myśl zasady (wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego świetle rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA"). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń. Sąd ustalił, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Posiada dom o pow. [...] m2 na działce o pow. [...] m2, działkę gruntu o pow. [...] m2 zabudowaną budynkiem po kotłowni, samochód osobowy marki [...], rok prod. [...]. o wartości [...],- zł. Skarżący oświadczył, że ponosi z żoną koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...],- zł. Wnioskodawca utrzymuje się z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [...] zł brutto, żona skarżącego w okresie od [...] października 2013 r. do [...] listopada 2013 r. pracowała na umowę zlecenia, obecnie od [...] grudnia 2013 r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Ponadto wydzierżawia nieruchomość za kwotę [...],- zł, która w całości podlega zajęciu egzekucyjnemu. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych za okres od [...] maja 2013 r. do [...] listopada 2013 r. wynika, że saldo końcowe na tym rachunku jest dodatnie. Biorąc pod uwagę majątek skarżącego w postaci wskazanych wyżej nieruchomości, można poprzestać na wskazaniu, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które skład obecnie orzekający podziela, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 – niepubl.). Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 – dostępne w CBOSA). Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że powinno być udzielane przede wszystkim osobom samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżącego zaś do takich osób nie można zaliczyć. W ustalonym stanie faktycznym sąd nie nabrał przekonania, że wnioskodawczyni nie zdołała wykazać , że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a tym bardziej, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji postanowienia.