I SA/Po 72/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Asesor sądowy WSA Michał Ilski Protokolant: specjalista Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 200,- zł (słownie dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Postanowieniem z 19 października 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło z urzędu postępowanie w sprawie określenia P. T. (dalej: "skarżąca") wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2017, zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 lipca 2023 r. nr [...] Następnie decyzją z 6 grudnia 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło: 1) istnienie przesłanki do wznowienia postępowania, wymienionej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2023 r., poz. 2383 – dalej w skrócie: "O.p."), 2) uchyliło w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 lipca 2023 r. nr [...] 3) +orzekło o utrzymaniu w całości decyzji Wójta Gminy M. nr [...] z 29 września 2021 r. w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. W zaskarżonej decyzji błędnie pouczono skarżącą, że przysługuje jej prawo wniesienia skargi do WSA w Poznaniu w terminie 30 dni od daty doręczenia rozstrzygnięcia. Pismem z 21 grudnia 2023 r. skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję z 6 grudnia 2023 r., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Na podstawie art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Natomiast stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak wskazuje się w doktrynie niedopuszczalność skargi z innych przyczyn wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia (por.: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., LEX 2013, dokument LEX nr 148336). Jedną z zasad postępowania podatkowego jest jego dwuinstancyjność, co wynika z treści art. 127 O.p. Według art. 13 O.p. samorządowe kolegium odwoławcze działa jako organ podatkowy w dwojakiej roli, mianowicie: jako organ odwoławczy od decyzji podatkowej wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa (§ 1 pkt 3) oraz jako organ wyższego stopnia (§ 3). Na podstawie art. 244 § 1 O.p. właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. Wykonując swoje kompetencje w sprawach o wznowienie postępowania samorządowe kolegium odwoławcze orzeka jako organ pierwszej instancji, bowiem żaden przepis O.p. oraz ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 570) nie wyłącza w tych sprawach dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z art. 220 § 1 O.p. od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, przy czym w myśl art. 221 O.p., gdy wydanie decyzji w pierwszej instancji nastąpiło przez samorządowe kolegium odwoławcze odwołanie od tej decyzji rozpatruje ten sam organ, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. W doktrynie wskazuje się, że decyzja wydana w pierwszej instancji przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub przez samorządowe kolegium odwoławcze to rozstrzygnięcie, które zapadło w związku ze wznowieniem postępowania (art. 244 O.p.) lub uruchomieniem trybu stwierdzenia nieważności (art. 248 O.p.) [tak: J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Sławomir, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2013, dokument LEX nr 145316]. Także w orzecznictwie wskazuje się, że decyzja organu nadzoru w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu I instancji – jest decyzją wydaną w I instancji i na ogólnych zasadach służy od niej odwołanie (por.: postanowienie NSA z 9 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA/Gd 2422/98 - dostępne pod adresem bazy CBOSA). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu zawiera błędne pouczenie o prawie złożenia skargi do WSA w Poznaniu. Rozstrzygnięcie to zostało wydane przez Kolegium w nadzwyczajnym trybie postępowania podatkowego w pierwszej instancji. Złożenie skargi na akt administracyjny, który został wydany w pierwszej instancji, nawet przy błędnym pouczeniu, stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności i powoduje niedopuszczalność skargi. Błędne pouczenie strony nie stanowi bowiem źródła jej praw, sprzecznych z ustawą. Nie może rodzić dla strony ujemnych skutków procesowych m. in. co do prawa odwołania (art. 214 O.p.). Skoro zatem od będącej przedmiotem skargi decyzji przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania, to wniesienie skargi należało poprzedzić wyczerpaniem trybu odwoławczego. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że w sprawie nie wyczerpano trybu odwoławczego, gdyż skarżąca wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydaną przez organ w pierwszej instancji. Brak rozstrzygnięcia organu drugiej instancji skutkuje odrzuceniem skargi z powodu jej niedopuszczalności. Zastosowanie się przez stronę do zawartego w decyzji wadliwego pouczenia co do sposobu jej zaskarżenia stanowi okoliczność, która może być podnoszona jedynie we wniosku przywrócenie terminu do złożenia odwołania, jako uzasadnienie braku winy w niezachowaniu terminu (por. wyrok NSA z 20 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 426/07). Strona, która nie ponosi winy w niedokonaniu lub nieterminowym dokonaniu czynności procesowej, w tym przypadku wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji może wystąpić (we wniosku skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego postanowienia) o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. postanowił, jak w p. I sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w p. II sentencji zostało dokonane w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.