I SA/Po 72/26

WyrokWSA w Poznaniu2026-02-03

Skład orzekający: Walentyna Długaszewska, Mirella Ławniczak, Marek Sachajko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności lub inne uzasadnione przypadki przewidziane w przepisach prawa?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ rentowy prawidłowo ustalił brak przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek. Stwierdzono, że nie zaszła całkowita nieściągalność zobowiązań, a sytuacja materialna skarżącego, pomimo trudności, nie pozbawia go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ani nie uniemożliwia prowadzenia działalności gospodarczej i potencjalnej spłaty zadłużenia w przyszłości, np. w systemie ratalnym. Organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa materialnego.
Stan faktyczny
Skarżący P. W. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wskazując na trudną sytuację finansową, opiekę nad chorą matką oraz koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Prezes ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności ani inne uzasadnione przypadki. Decyzja ta została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 3 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2026 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 2 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę W dniu 1 kwietnia 2025 roku P. W. złożył w ZUS [...] Oddział w P. wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Następnie złożył oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy de minimis , a także oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym oraz sytuacji materialnej . Wynika z niego ,że w roku 2022 uzyskiwał przychód w kwocie 89 457,33 , z czego dochód wynosił 81 853,33 zł, w roku 2023 odpowiednio 59 480,00 zł i 54 424 zł, w roku 22024 82 510 zł i 75 497zł. Dalej wskazał we wniosku ,że firma ma kliku klientów oraz kilku kluczowych dostawców , strona poza prowadzeniem firmy nie pracuje zarobkowo , nie posiada innych źródeł dochodu , nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej , otrzymuje środki finansowe od rodziny , bez podania stałej kwoty. Ponosi wydatki eksploatacyjne w kwocie ok.2000 zł, związane z leczeniem ok.400 zł, z tytułu wynajmu mieszkania, czesnego –ok.2000 zł. Posiada zobowiązania pieniężne od 1 stycznia 2020 roku w kwocie ok.17 000 zł z tytułu podatków oraz zobowiązania wobec osób trzecich w kwocie 35 000 zł. Nie posiada domu, mieszkania , innych nieruchomości ,praw majątkowych, maszyn, środków transportu, innych składników mienia ruchomego. W ocenie prognozy poprawy sytuacji materialnej zobowiązany podał, że poprawa sytuacji nastąpi po umorzeniu choć części należności z tytułu składek. To zdaniem strony pozwoli na spłatę pozostałej części zobowiązań. Chciałby kontynuować działalność gospodarczą i normalnie funkcjonować. Uzyskuje pomoc ze strony rodziny ,przede wszystkim siostry. Uważa ,że mógłby rozwinąć działalność po umorzeniu długów choć w części .Jest zdrowy, opiekuje się mamą , która jest po dwóch nowotworach i wymaga codziennej pomocy , jest niepełnosprawna .Uzasadnił wniosek tym, że problemy finansowe powstały z uwagi na wiele czynników - inflację, COVID, przestój w działalności , zadłużenie matki. Do akt załączono m.in. Pismo H. z dnia 12 marca 2025 r. dopełnomocnika strony stanie zadłużenia, nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym na rzecz banku [...], decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Załączono też inne faktury opiewające na różne koszty eksploatacyjne wystawione na jego matkę E. W.. Załączono też notatkę urzędową z dnia 21 maja 2025 roku , z której wynika, że zdaniem pełnomocnika skarżącego – nie posiada on żadnych pojazdów , bowiem sprzedał wszystkie ruchomości, a nie posiada dowodów ich sprzedaży. Decyzją z dnia 16 czerwca 2025 roku, o nr [...] Prezes Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 240 135, 20 zł , w tym : a) ubezpieczenia społeczne – za okres [...]/2012,[...]/2012,[...]/2013-[...]/2021,[...]-2023[...]/2023,[...].2023[...]/2025 w rączej kwocie 166 653,40 zł , w tym z: b) –składek -6 062, 80 zł c) –odsetek liczonych na 1 kwietnia 2025 -6 720,00 zł d) – kosztów upomnienia -119,20 zł/ b) ubezpieczenia zdrowotne za okres [...]/2012,[...]/2012,[...]/2013[...]/2021, [...]/2023-[...]/2023[...]/2023-[...]/2025 w łącznej kwocie 60 579,80 zł, w tym z tytułu: - składek -25 373,60 zł -odsetek liczonych na 1 kwietnia 2025 -35 087,00 zł -kosztów upomnienia c) Fundusz Pracy – za okres tytułu :[...]2012,[...]/2013-[...]2021,[...]/2023-[...]/2023[...]/2023-[...]/2025 w łącznej kwocie 12 902,00 w tym tytułu – składek- 6 062,80 zł –odsetek liczonych na 1 kwietnia 2025 – 6 720,00 zl – kosztów upomnienia -119,20 zł. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że oprócz w/w dokumentów do akt załączono informację z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, informację z Centralnej Ewidencji Pojazdów, informację z Centralnej Ewidencji i informacji o działalności gospodarczej, notatkę służbową z 21 maja 2025, pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia 22 października 2019 roku. Organ ustalił dalej ,że zobowiązany figuruje jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą gospodarczą .Matka, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe figuruje jako emerytka ,pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2 378,91 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 348,78 zł .Ze świadczenia potrącane są koszty 378,78 zł. Więc do wypłaty pozostaje 2 179,25 zł. Stałe wydatki strona określiła na ok. 4 400 zł. Poza zadłużeniem z tytułu nieopłaconych składek strona posiada jeszcze zobowiązania w kwocie łącznie 52 000 zł i na dzień wydawania decyzji nie były spłacane. Weryfikacja w Centralnej Bazie Danych Ksiąg Wieczystych potwierdziła, że strona nie jest właścicielem żadnej nieruchomości, natomiast zarejestrowane były nast. samochody: przyczepa ciężarowa z 2020r, motorower [...], samochód osobowy [...], motorower [...]. Wg oświadczenia pełnomocnika , zobowiązany sprzedał wszystkie w/w pojazdy ,ale nie dysponuje dowodami ich sprzedaży. Uzyskano informację od Naczelnika Urzędu Skarbowego P. , że w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego stosowano szereg środków egzekucyjnych m.in. zajęcia rachunków bankowych, które okazały się nieskuteczne ,podobnie jak czynności w miejscu zamieszkania. Organ w odniesieniu do przesłanek z art. 28 ust.3 i 3a stwierdził co następuje. Nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w art. 28 ust 2 i 3 usus; wobec strony nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ,zobowiązanie znacznie przewyższa koszty upomnienia stosowane w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzone jest przymusowe dochodzenie należności przez Dyrektora Oddziału ZUS, które nie zostało zakończone .10 lipca 2018 roku przekazane zostały dalsze tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego P., celem prowadzenia egzekucji ze środka , do którego nie był uprawniony Dyrektor ZUS.W takiej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego nie staje się organem egzekucyjnym prowadzącym postępowanie , a jedyne działającym na wniosek wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym. Aktualnie brak podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne. Obowiązkiem wierzyciela jest natomiast badać na bieżąco , czy sytuacja finansowa wnioskodawcy uległa zmianie. Podkreślono w tym miejscu, przywołując orzecznictwo sądów administracyjnych ,że możliwość umorzenia należności w przypadku, o którym mowa w art.28 ust.5 usus zachodzi jedynie wówczas, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych prowadzonych w sprawie zainicjowanej wnioskiem ZUS, organ egzekucyjny prowadzący to postępowanie stwierdzi brak majątku ,z którego można prowadzić egzekucję i wskazany brak majątku ma charakter trwały .Zatem dopóki toczy się postępowanie, brak jest podstaw do jego umorzenia na podst. art. 28 ust.3 pkt 4 usus. Może to nastąpić dopiero po wydaniu przez organy egzekucyjne postanowienia o umorzeniu tego postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak majątku ,z którego można prowadzić egzekucję. Organ podkreślił w uzasadnieniu, że dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych , organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania .Odnośnie przesłanek z art. 28 ust.3 a usus , organ również stwierdził, że nie zaistniała żadna z przesłanek określona rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne .Mianowicie organ stwierdził na podst. dostępnych danych ,że zobowiązany nie powołał się na własne problemy zdrowotne, oznajmił jedynie ,że opiekuje się matką. Wystąpienie przesłanki dotyczącej sytuacji zdrowotnej uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny ,ale także skutkom choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości pozyskiwania dochodów niezbędnych do spłaty zadłużenia. Zobowiązany nie udowodnił jednak ,że zalicza się do osób całkowicie wyeliminowanych z rynku pracy , nie przedstawił orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy, bądź dokumentów potwierdzających konieczność sprawowania opieki całodobowej nad matką , które świadczyłyby o braku możliwości zarobkowania . Zobowiązany jest aktywny zawodowo ,prowadzi działalność gospodarczą , brak zatem podstaw do stwierdzenia ,że jego stan zdrowia , bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny uniemożliwia bądź ogranicza pozyskiwanie dochodu Organ podsumował sytuację materialną skarżącego i uznał, że minimum socjalne przypadające dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 18 62, 76 zł, zaś dla jednoosobowego gospodarstwa emeryckiego wynosi 1834, 68 zł, co daje łącznie kwotę 3 697,55 zł. Wprawdzie strona nie wykazała ,jaki dochód osiąga z prowadzonej działalności gospodarczej , biorąc jednak pod uwagę uzyskiwane dochody, organ uznał, że w rodzinie nie zachodzi sytuacja ubóstwa. Posiadanie innych zobowiązań nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Zobowiązany jest w wieku aktywności zawodowej , aktualnie jest aktywnym przedsiębiorcą a, prowadzona działalność przynosi mu przychód .Nie przedłożył żadnej dokumentacji potwierdzającej wykluczenie z rynku pracy .Wiek strony świadczy o możliwości uregulowania zadłużenia – jeżeli nie w chwili obecnej, to w przyszłości. Podkreślono, że spłata zobowiązań nie musi się odbywać jednorazowo. Strona może złożyć wniosek o układ ratalny Pełnomocnik P. W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wniosła o przeprowadzenie dowodu z jego przesłuchania oraz dopuszczenie dowodu z aktualnego stanu zaległości w Urzędzie Skarbowym. Podkreślono w uzasadnieniu ,że strona pomaga w utrzymaniu i codziennym życiu swojej matce .Zdaniem pełnomocnik organ wadliwie ocenił przychód wnioskodawcy, pominięto bowiem fakt ponoszenia kosztów prowadzonej działalności. Decyzją z dnia 2 września 2025 roku, o nr [...] Prezes Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podtrzymał stanowisko organu I instancji ,a dodatkowo w odniesieniu do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej podkreślono, że ponoszenie kosztów i wydatków jest nierozerwalnie związane z jej wykonywaniem ,ale trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań i nie mogą automatycznie stanowić podstawy do ich umorzenia. Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie strony wskazano, że materiał dowodowy jest wystarczający dla podjęcia decyzji . Strona skorzystała z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze zarzuciła organom naruszenie art. 28 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 7,77 § 1 i 80 Kpa, naruszenie art.107 § 3 Kpa, naruszenie zasady proporcjonalności oraz zasady zaufania obywatela do Państwa, naruszenie art.7,77 § 1, 80 i 107 § 3 Kpa poprzez nierozpoznanie wniosku w pełnym zakresie. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez ZUS, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a.", jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Podkreślić też należy, że przedmiotem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie kwestia zasadności umorzenia składek i na wstępie należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez ZUS znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Organ prawidłowo też wskazał na podstawę materialnoprawną umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, tj. art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. Powołane przepisy stanowią, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu Ordynacji podatkowej; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto, w związku z tym, że sprawa dotyczy również należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonego będącego równocześnie płatnikiem tych składek, pomimo braku całkowitej nieściągalności, organ ma możliwość umorzenia tych należności także w innych uzasadnionych przypadkach. Na te uzasadnione przypadki wskazuje § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Są nimi w szczególności sytuacje gdy: 1. opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2. w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3. w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2008r., II GSK 321/07). Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. W przedmiotowej sprawie organ stwierdził brak przesłanek uzasadniających umorzenie należności skarżącego. Ustaleń tych dokonał w wyniku przeprowadzonego postępowania. Oceniając postępowanie organu należy wskazać, że naczelną zasadą postępowania jest zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a., której rozwinięciem jest przepis art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z powyższą zasadą organy podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w tym zobowiązane są zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dążąc do załatwienia sprawy organ zobowiązany jest też mieć na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Dokonując tych czynności organy muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 80 k.p.a., tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Swobodna ocena dowodów, by nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny, m.in. logiki, doświadczenia życiowego, wszechstronności, z uwzględnieniem znaczenia i wartości dowodów. Sąd stwierdził, że organ – wbrew zarzutom skargi - wypełnił obowiązki wynikające z powołanych regulacji i nie naruszył zasad postępowania. Kwestią pierwszorzędną dla uruchomienia postępowania w sprawie umorzenia zaległości jest ustalenie czy w sprawie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy ustalił w rozpoznawanej sprawie, że przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi. Z poszczególnych, enumeratywnie wyliczonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. sytuacji całkowitej nieściągalności zaległości w ogóle niniejszej sprawy nie dotyczą pkt 1 (nie zachodzi przypadek śmierci dłużnika), pkt 4 (nie prowadzono postępowania likwidacyjnego), pkt 4a, pkt 5 i 6 (zobowiązania znacznie przewyższają kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a wystawienie dalszych tytułów wykonawczych i skierowanie ich do Naczelnika Urzędu Skarbowego nie pozbawia Dyrektora Oddziału obowiązku kontynuowania postępowania egzekucyjnego).Organ zatem prawidłowo wskazał, że nie zaistniała żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie, a uzasadnienie w tej kwestii jest wyczerpujące , z odniesieniem do każdej z nich. Zasadnie też uznał ,że brak podstaw do umorzenia postępowania na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 roku - w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Na dzień orzekania skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochody. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Matka pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 2378,91 zł brutto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 348,22 zł. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia egzekucyjne w wysokości 378, 78 zł miesięcznie. Organ uwzględnił wskazaną przez stronę kwotę wydatków i zasadnie uznał, że dochody skarżącego i jego matki wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Kwestia ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem działalności jest nierozerwalnie związana z jej wykonywaniem i strona musi się z nimi liczyć. Ponadto zdarzenie losowe czy klęska żywiołowa nie były powodem likwidacji działalności , gdyż jest ona nadal prowadzona .Organ zwrócił uwagę, że skarżący nie jest przewlekle chory ,a konieczność sprawowania opieki nad matką nie pozbawia go możliwości zarobkowych, bowiem skarżący cały czas jest aktywny zawodowo i prowadzi działalność gospodarczą. Podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest bowiem sam fakt zaistnienia choroby, czy konieczności opieki nad osobą przewlekle chorą ,a jedynie trudny stan majątkowy będący efektem tej choroby. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zachodzi skoro skarżący prowadzi nadal działalność gospodarczą Organ przeprowadził postępowanie dowodowe w wyniku którego na podstawie dokumentów, oświadczeń złożonych przez stronę oraz własnych ustaleń, ustalił sytuację finansową, rodzinną, zdrowotną skarżącego i przedstawił ją w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Odniósł się też do wniosku dowodowego strony. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ dokonał prawidłowej oceny stwierdzając, że sytuacja materialno - bytowa zobowiązanego nie może być rozpatrywana w kategoriach ubóstwa. Powyższe stwierdzenie uzasadnia przede wszystkim ustalenie, że dochód skarżącego i jego matki jest wyższy od minimum socjalnego, wynoszącego w przypadku gospodarstwa 2-osobowego 3.205,58 zł. Słusznie też zauważył organ w zaskarżonej decyzji, że wpływu na ocenę możliwości płatniczych skarżącego nie mają natomiast posiadane przez niego zobowiązania z tytułu innych zobowiązań publicznoprawnych. Rozpatrując wniosek o umorzenie należności publicznoprawnych organ nie może bowiem przyznać prymatu innym zobowiązaniom . Obowiązek spłaty innych należności nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej spłatę zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Podsumowując, dokonując kontroli legalności decyzji, Sąd stwierdził, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami prawa, a wyciągnięte wnioski nie wychodzą poza granice zakreślone w art. 80 k.p.a. i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniesione zarzuty w skardze uznać zaś należy za niezasadne. Zdaniem Sądu skarżący nie podważył prawidłowości ustaleń faktycznych. Skarga sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji, nie wykazując jednocześnie, że uregulowanie należności ubezpieczeniowych na odpowiednich warunkach doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Według Sądu, przeprowadzone ustalenia i ich ocena dają podstawę, by twierdzić, że interes indywidualny i interes publiczny były przez organ należycie rozumiane i należycie wyważone. Z omówionych powyżej powodów przyjęcie, iż opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. W sprawie stan faktyczny z punktu widzenia mającej zastosowanie podstawy materialnoprawnej został wyjaśniony. Sąd nie dopatrzył się także, by organ naruszył zasadę zaufania do władzy publicznej. Strona nie wykazała by Zakład prowadził postępowanie z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności czy równego traktowania. Strona wprawdzie zaznaczyła na wniosku o umorzenie ,że wnosi o umorzenie części zadłużenia, ale nie wskazała w jakim zakresie, zaś z uzasadnienia tak wniosku, jak i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika, że oczekuje umorzenia całości zadłużenia. Podkreślić również należy, że sytuacja skarżącego nie musi mieć charakteru trwałego i może ulec zmianie. Skarżący – jak słusznie akcentował to organ - dalej aktywnie prowadzi działalność gospodarczą, co rokuje uzyskiwaniem dochodów i ewentualną możliwością spłaty zadłużenia względem ZUS chociażby w systemie ratalnym. Instytucja umorzenia składek jest zastrzeżona dla sytuacji szczególnie drastycznych, a nie ulega wątpliwości, że taka w niniejszej sprawie nie zachodzi. Ponadto, w razie pogorszenia sytuacji skarżącego i zaistnienia nowych okoliczności ma on prawo do ponownego wniosku o umorzenie. Wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło