I SA/Po 723/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R L o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r. od dochodów pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek 1 UZASADNIENIE Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący RL, reprezentowany przez doradcę podatkowego PS złożył sporządzony w dniu [...]. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że od [...] jest bezrobotny i nie pobiera zasiłku dla osób bezrobotnych. Z uwagi na prowadzone postępowania przez Urząd Kontroli Skarbowej zmuszony został do likwidacji działalności gospodarczej. Obecnie pozostaje na utrzymaniu najbliższej rodziny. W tych okolicznościach nie dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Syn skarżącego posiada natomiast we współwłasności z bratem mieszkanie o powierzchni [...] m2. R L oświadczył, że nie uzyskuje dochodów, natomiast jego syn z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około [...] brutto miesięcznie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy RL w odpowiedzi z dnia [...] podał, że za [...] nie składał zeznania rocznego podatkowego, ponieważ nie osiągnął żadnych dochodów. Oświadczył, że nie posiada lokat i rachunków bankowych. Wszelkie konta bankowe zostały zajęte w [...] przez Urząd Skarbowy. Podał, że jest rozwiedziony i pozostaje na utrzymaniu syna w ramach świadczenia alimentacyjnego. Wskazał, że nie posiada samochodu osobowego, nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Zarejestrowany jest w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny od [...]. Nie prowadzi działalności gospodarczej od [...]. Do pisma załączył m.in. kserokopię rocznego zeznania podatkowego za [...], z którego wynika, że dochód skarżącego wyniósł [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] R L w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że nieruchomość położoną w P, przy ul. B [...] sprzedał za kwotę [...] w dniu [...]. Podał, że syn JL kupił mieszkanie od [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada majątku i jest bezrobotny, jednakże syn J L, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód brutto w wysokości około [...] miesięcznie oraz posiada we współwłasności z bratem mieszkanie o powierzchni [...] m2. Zauważyć należy, iż zgodnie z art. 252 §1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - doradcy podatkowego P S, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto również pod uwagę fakt, że skarżący, pomimo wezwania z dnia [...], nie przedłożył zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez jego syna, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, nie złożył odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do syna, nie podał kosztów miesięcznego utrzymania, nie wskazał czy syn posiada samochody osobowe oraz czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek