I SA/Po 73/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA: Katarzyna Wolna - Kubicka po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2012r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] grudnia 2012r. K.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu uchylającą w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] czerwca 2012r., Nr [...] i ustalającą zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2008r. w wysokości [...] zł. Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia [...] lutego 2013r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. W dniu [...] lutego 2013r. skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest osobą bezrobotną i nie ma możliwości zatrudnienia. Ze złożonych oświadczeń wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Posiada dom o pow. [...] m2 oraz działkę w P. z budynkiem po kotłowni. Nie posiada oszczędności i papierów wartościowych. Mąż skarżącej z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] zł. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2013r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania dwuosobowej rodziny w wysokości [...] zł, przy czym wyżywienie [...]- zł, ogrzewanie [...],- zł, gaz [...],- zł, woda i kanalizacja [...]- zł, energia elektryczna [...],- zł, lekarstwa [...],- zł, telefon stacjonarny [...] zł, telefon komórkowy [...]- zł, środki czystości [...],- zł, wywóz śmieci [...],- zł, odzież [...],- zł, podatek od nieruchomości [...],- zł, ubezpieczenie samochodu [...],- zł, paliwo [...],- zł, pasza dla kur [...]- zł. Podała, że dodatkowe dochody z tytułu dzierżawy gruntów zabudowanych wynoszą [...],- zł na miesiąc. Wskazała, że posiada samochód osobowy F.,, rok prod. [...], wartość rynkowa [...],- zł. Wyjaśniła, że dom znajduje się na działce o powierzchni [...] ha. Do wniosku załączyła wyciągi ze swojego rachunku bankowego prowadzonego w Banku Z. w K. za okres od [...] listopada 2012r. do [...] marca 2013r., z których wynika, że saldo początkowe na tym rachunku, t.j. w dniu [...].11.2012r. wynosiło [...] zł, saldo końcowe na dzień [...] marca 2013r. wynosiło [...] zł, na ten rachunek tytułem "uznanie płaca" wpłynęła w dniu [...].11.2012r. kwota w wysokości [...] zł, w dniu [...].12.2012r. - [...] zł, w dniu [...].01.2013r. - [...] zł, w dniu [...].02.2013r. - [...] zł, w dniu [...].02.2013r. - [...] zł oraz w dniu [...].12.2012r. tytułem "uznanie FSŚ" [...],- zł. Wnioskodawczyni załączyła kserokopię decyzji Starosty G. o uznaniu jej z dniem [...] stycznia 2013r. za osobę bezrobotną, przy czym odmówiono jej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zaświadczenie o zatrudnieniu męża z dnia [...] marca 2013r., z którego wynika, że jest on zatrudniony w wymiarze pełnym od dnia [...] października 1986r. na czas nieokreślony, nie znajduje się w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, przeciętne wynagrodzenie brutto z ostatnich trzech miesięcy wynosi [...]zł, netto [...] zł. Z załączonych kserokopii zeznań rocznych podatkowych wynika, że w 2012r. skarżąca uzyskała przychody objęte ryczałtem z tytułu najmu w wysokości [...],- zł, z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2011r. wynika, że jej mąż uzyskał dochód w wysokości [...] zł, skarżąca w wysokości [...] zł, natomiast w 2012r. dochód małżonka wyniósł [...] zł, skarżącej [...] zł. Referendarz sądowy WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] marca 2013r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie skarżąca, pismem z dnia [...] marca 2013r., wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu wskazała, że Sąd nie uwzględnił okoliczności, że wszystkie jej konta bankowe zostały zajęte i nie ma za co żyć, a tym bardziej z czego uiścić opłatę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z treści powołanego przepisu wynika, że skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej postanowienia referendarza ex lege i przejście sprawy będącej przedmiotem sprzeciwu do właściwości Sądu. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie żądanie w nim sformułowane, powoduje utratę mocy wiążącej orzeczenia wydanego przez referendarza sądowego. Podniesiona w sprzeciwie argumentacja dotycząca sytuacji materialnej skarżącej stanowi zaś uzupełnienie uzasadnienia rozpoznawanego przez Sąd wniosku. Wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jednakże, w myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Znajduje to uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy mają sami wnioskodawcy. Wobec tego, pochodzące od nich informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena ich rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie skarżących powinno leżeć przedstawienie jak najpełniejszej informacji pozwalającej na dokonanie oceny ich aktualnych możliwości płatniczych. Podkreślić także należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005r., sygn. akt FZ 760/04). Podnieść także trzeba, iż oceniając zasadność przyznania wnioskodawcom prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawców do wysokości kosztów, które są oni zobowiązani ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 10 października 2011r., sygn. akt II FZ 536/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, albowiem nie wykazała w sposób wiarygodny i rzetelny, iż spełniła ustawowe przesłanki uzasadniające przyznanie jej tej pomocy. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z udzielonych przez skarżąca informacji na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który jest jedynym żywicielem rodziny i uzyskuje on dochód miesięczny brutto z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...],- zł. Następnie skarżąca podała, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] zł, przy czym z załączonego przez nią zaświadczenia o wynagrodzeniu małżonka wynika, że otrzymuje on kwotę netto przeciętnie w wysokości [...] zł. Ponadto z informacji skarżącej wynika, że uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu dzierżawy gruntów zabudowanych, które wynoszą [...],- zł na miesiąc. Na uwagę zasługuje również fakt, iż skarżąca posiada dom, działkę w P. zabudowaną budynkiem po kotłowni oraz samochód osobowy marki F., rok prod. [...], wartość rynkowa ok. [...] zł. Z załączonego przez skarżącą wyciągu z jej rachunku bankowego prowadzonego w Banku Z. za okres od [...] listopada 2012r. do [...] marca 2013r. wynika, że saldo początkowe na tym rachunku, t.j. w dniu [...]11.2012r. wynosiło [...] zł, saldo końcowe na dzień [...] marca 2013r. wynosiło [...] zł, na ten rachunek tytułem "uznanie płaca" wpłynęła w dniu [...]11.2012r. kwota w wysokości [...] zł, w dniu [...].12.2012r. – 1[...] zł, w dniu [...].01.2013r. - [...] zł, w dniu [...].02.2013r. - [...] zł, w dniu [...].02.2013r. - [...] zł oraz w dniu [...].12.2012r. tytułem "uznanie FSŚ" [...]- zł. Z rachunku tego nie wynika, że realizowane jest z niego zajęcie egzekucyjne, wręcz przeciwnie, realizowane są z niego wypłaty gotówki w bankomacie czy zapłaty kartą w formie bezgotówkowej. Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżąca zarówno do wniosku o przyznanie prawa pomocy, w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i na etapie sprzeciwu, nie przedłożyła wyciągów z innych rachunków bankowych, z których wynikałoby, że wszystkie jej konta bankowe zostały zajęte. Analizując powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić wpisu należnego od skargi w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, zestawienie pierwszego oświadczenia wnioskodawczyni, z którego wynika, że jej mąż uzyskuje dochód jedynie z tytułu wynagrodzenia za pracę, z drugim oświadczeniem, że dodatkowo uzyskuje dochód z tytułu dzierżawy w wysokości [...] zł miesięcznie, prowadzi do wniosku, że skarżąca nie udzieliła pełnych wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej (co wynika również z treści sprzeciwu), a zatem Sąd nie miał możliwości dokonania rzetelnej i obiektywnej oceny jej stanu majątkowo-finansowego. Skoro więc wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, do czego w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. była zobowiązana, to złożony wniosek o przyznanie pomocy należało oddalić. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywał na stronie skarżącej W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 160 i art. 16 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.