I SA/Po 73/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2012r., Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: oddalić wniosek. [...] ( dalej: wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła na urzędowym formularzu wnioski z dnia [...] i [...] listopada 2013r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Przy czym wcześniej skarżąca w zażaleniu na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 22 października 2012r. podniosła, że wnosi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, który złoży podpis pod sporządzoną przez wnioskodawczynię skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że nie jest w stanie sama utrzymać rodziny z własnych dochodów, które łącznie z dochodami małżonka podlegają zajęciu. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Wnioskodawczyni posiada dom o pow. [...] m2, działkę gruntu wraz z budynkiem gospodarczym po byłej kotłowni, nie posiada mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Mąż nie posiada majątku. Mąż skarżącej z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...],- zł, skarżąca z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] zł, z tytułu umowy dzierżawy [...],- zł. Skarżąca podała, że Urząd Skarbowy w [...] pobiera od dzierżawcy całą kwotę czynszu, t.j. [...] ,- zł. Skarżąca podała, że ponosi następujące miesięczne koszty utrzymania: ogrzewanie [...],- zł, woda, ścieki [...],- zł, gaz [...],- zł, energia elektryczna [...],- zł, lekarstwa [...],- zł, wyżywienie [...],- zł, telefon stacjonarny [...],- zł, telefon komórkowy [...],- zł, środki czystości [...],- zł, składka [...],- zł, paliwo [...],- zł, wywóz śmieci [...],- zł, podatek od nieruchomości [...],- zł. Skarżąca podała, że posiada samochód osobowy marki "[...]", rok prod. [...], wartość rynkowa pojazdu [...],- zł. Podała, że z tytułu dzierżawy uzyskuje dochód w wysokości [...],- zł, przy czym kwota ta w całości jest egzekwowana przez Urząd Skarbowy w [...]. Natomiast wyegzekwowana do chwili obecnej kwota z wynagrodzenia za pracę męża wynosi [...],- zł. Wnioskodawczyni podała, że małżonek jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, kwota netto wynagrodzenia wpływa na rachunek bankowy. Ze złożonej umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2013 r., wynika, że wydzierżawiła nieruchomość położoną w [...] o pow. [...] m2, za czynsz dzierżawny w wysokości [...],- zł. Z przedłożonej decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. wynika, że wnioskodawczyni została uznana za osobę bezrobotną i że odmówiono jej prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni okazała umowę zlecenia nr [...] zawartą w dniu [...] października 2013 r. zawartą przez [...] na okres od dnia [...] października 2013 r. do dnia [...] listopada 2013 r. na wykonanie następujących prac: obsługa imprez okolicznościowych, za kwotę [...] zł brutto za godzinę. Ponadto przedłożyła wyciągi z jej rachunku bankowego prowadzonego przez [...] za okres od [...] maja 2013 r. do [...] listopada 2013 r., z których wynika, że saldo na tym rachunku przez cały ten okres jest dodatnie, na rachunek wpływają środki z wynagrodzenia z [...] w wysokości [...] zł (w dniu [...] maja 2013 r., [...] czerwca 2013 r., [...] lipca 2013 r., [...] sierpnia 2013 r.) w wysokości [...] zł (w dniu [...] września 2013 r.) i [...] zł (w dniu [...] października 2013 r.). Ponadto na ten rachunek w dniu [...] czerwca 2013 r. wpłynęła kwota w wysokości [...] zł tytułem "Uznanie [...]" z [...], natomiast w dniu [...] października 2013 r. "świadczenie PZ, świadczenie z polisy" z [...] w wysokości [...] zł, w dniu [...] października 2013 r. w wysokości [...] zł, w dniu [...] października 2013 r. w wysokości [...],- zł, w dniu [...] listopada 2013r. w wysokości [...],- zł, zatem saldo końcowe na tym rachunku w dniu [...] listopada 2013 r. wynosiło [...] zł. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podała czy saldo na tym rachunku w okresie od dnia [...] listopada 2013r. do dnia sporządzenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy uległo zmianie. Ponadto z przedłożonych wyciągów nie wynika, że rachunek bankowy został zajęty. Wnioskodawczyni przedłożyła również szczegóły transakcji z rachunku bankowego dzierżawcy, z których wynika, że dzierżawca przekazuje na rachunek bankowy Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] czynsz dzierżawny. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek z uzasadnieniem, że skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, ze nie posiada żadnych środków, które by pozwalały na dokonanie opłat i ponoszenie kosztów za prowadzenie spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Strony w myśl zasady (wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zakres ten określa strona we wniosku o udzielenie prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego świetle rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 20 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 940/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA"). Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń. Sąd ustalił, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Posiada dom o pow. [...] m2 na działce o pow. [...] m2, działkę gruntu o pow. [...] m2 zabudowaną budynkiem po kotłowni, samochód osobowy marki "[...]", rok prod. [...]. o wartości [...],- zł. Skarżąca oświadczyła, że ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...],- zł. Mąż skarżącej utrzymuje się z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. [...] zł brutto, skarżąca w okresie od [...] października 2013 r. do [...] listopada 2013 r. pracowała na umowę zlecenia, obecnie od [...] grudnia 2013 r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Skarżąca wydzierżawia nieruchomość za kwotę [...],- zł, która w całości podlega zajęciu egzekucyjnemu. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych za okres od [...] maja 2013 r. do [...] listopada 2013 r. wynika, że saldo końcowe na tym rachunku jest dodatnie i tak w dniu [...] lipca 2013 r. wynosiło [...] zł, w dniu [...] września 2013 r. [...] zł i w dniu [...] listopada 2013 r. [...] zł. Biorąc pod uwagę majątek skarżącej w postaci wskazanych wyżej nieruchomości, można poprzestać na wskazaniu, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które skład obecnie orzekający podziela, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, mieszkania), w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 – niepubl.). Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 – dostępne w CBOSA). Prawo pomocy ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżącej zaś do takich osób nie można zaliczyć. W ustalonym stanie faktycznym sąd nie nabrał przekonania, że wnioskodawczyni nie zdołała wykazać , że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania a tym bardziej, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dlatego sąd na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji postanowienia.