I SA/Po 737/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku TK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi 1. BJ, 2. T K na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek /-/V.Mielcarek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 września 2009r., sygn. akt I SA/Po 737/09 oddalił skargę T K. Wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wobec tego TK, reprezentowany przez radcę prawnego I Ł złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że sytuacja, w jakiej znalazł się od momentu wszczęcia postępowań celnych przez organ celny w stosunku do jego firmy do momentu wydania decyzji obciążających go kwotą należności celno-podatkowych, ulega ciągłemu pogorszeniu. Zakończenie części postępowań administracyjnych uniemożliwiło jemu dalszą działalność gospodarczą i postawiło w obliczu bankructwa, a liczne nieprawidłowości wskazane przez niego w skardze dowodzą o zbyt pobieżnym potraktowaniu przez organ celny, nie tylko podstaw do wydania zaskarżonych decyzji, ale przede wszystkim wskazują na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa, co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji niezgodnie z obowiązującym prawem. Skarżący podał, że jego rodzina egzystuje dzięki finansowej pomocy ojca i teściów. Wskazał, że w [...] przez dłuższy czas przebywał w areszcie z uwagi na prowadzone postępowanie prokuratorskie, które do chwili obecnej ciągle trwa, a podjęte próby zatrudnienia z uwagi na tę okoliczność kończą się fiaskiem, utrzymywanie zaś działalności gospodarczej stanowi podstawę do dalszej obrony jego interesów w trwających sporach z organami celnymi i skarbowymi. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synami. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów. Pomiędzy skarżącym a jego małżonką w dniu [...] ustanowiona została rozdzielność majątkowa, jednak zgodnie z oświadczeniem małżonki ona również nie ma żadnego majątku. Wnioskodawca podał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie osiąga żadnego dochodu. Żona skarżącego otrzymuje z tytułu wynagrodzenia [...] brutto, przy czym umowę o pracę zawarła na czas określony, t.j. do dnia [...]. Skarżący wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym [...]. Na wezwanie z dnia [...] TK w odpowiedzi z dnia [...] podał, że z uwagi na rozdzielność majątkową trwającą od [...] pomiędzy skarżącym a jego żoną nie jest w stanie przedłożyć zeznań podatkowych żony za [...]. Z akt sprawy o sygn. [...] wynika, że z tego samego powodu nie jest w stanie również przedłożyć zeznania żony za [...]. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada rachunków bankowych, lokat oraz kont bankowych. Z otrzymanych przez małżonkę informacji wynika, że ona również nie posiada żadnych rachunków bankowych, kont oraz lokat bankowych. Skarżący oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego, nie podał natomiast czy jego żona posiada samochód osobowy. Wskazał, że on i jego rodzina nie uzyskują dodatkowych dochodów oraz nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...], przy czym [...]. T K oświadczył, że środki przeznaczane na konieczne utrzymanie rodziny otrzymuje od swoich teściów i od ojca. Jest to kwota w wysokości [...]. Środki te otrzymuje jako pomoc bezzwrotną i z tego też powodu nie posiada żadnej formy pisemnego ich udokumentowania. Pieniądze otrzymuje co miesiąc od [...] kiedy to rodzina z powodu jego aresztowania została pozbawiona środków do życia. Wskazał, że teściowie i ojciec uzyskują dochody z emerytur, o ewentualnych innych źródłach dochodów skarżący nie posiada wiedzy. Oświadczył, że zarówno teściowie jak i ojciec odmówili złożenia pisemnych oświadczeń w kwestii udzielanej jemu pomocy. Wnioskodawca podał, że nie osiąga dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a jej dalsze utrzymywanie podyktowane jest tym, iż w dalszym ciągu jest w sporze z organami celnymi i podatkowymi i z tego powodu działalność gospodarcza nie została zlikwidowana. Oświadczył, że zatrudnia jednego pracownika, a jego wynagrodzenie wypłacane jest z zaoszczędzonych środków z otrzymywanej pomocy finansowej od ojca i teściów. Wskazał, że nie wynajmuje lokalu w P przy ul. Ś od [...]. Do pisma załączył kopie zeznań podatkowych za [...]. Z załączonej natomiast do akt sprawy o sygn. [...] kopii rocznego zeznania podatkowego za [...] wynika, że skarżący nie uzyskał przychodu ani dochodu, poniósł zaś stratę w wysokości [...]. W piśmie z dnia [...] T K oświadczył, że zatrudnia pana J C na umowę o pracę na czas określony od [...]. Zatrudnia pracownika z uwagi na fakt, że w związku z trwającymi sporami otrzymuje bardzo dużo korespondencji dotyczącej poszczególnych spraw, na które jest zobligowany odpowiadać w zawitych terminach, czego nie byłby w stanie zrobić tylko i wyłącznie sam. Do pisma załączył kopię umowy o pracę zawartą z J C w dniu [...] na czas określony, z której wynika, że został zatrudniony na [...] etatu za wynagrodzeniem w wysokości [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w niniejszej sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności i wartościowych przedmiotów, oraz nie uzyskuje żadnego dochodu, to jednak na miesięczne utrzymanie przeznacza kwotę około [...], którą - jak oświadczył - otrzymuje od ojca i teściów. Skarżący nie wskazał jaką część kwoty otrzymuje od teściów, a jaką od ojca, jak również nie uprawdopodobnił, że rzeczywiście taką pomoc od tych osób od [...] otrzymuje. Nie podał także, mimo wezwania, w jakiej wysokości otrzymują dochody wspomagający go finansowo teściowie oraz ojciec, przez co nie uwiarygodnił, że osoby te są w stanie łożyć na utrzymanie rodziny skarżącego łącznie kwotę [...] miesięcznie. Z akt sprawy o sygn. [...] wynika, że żona skarżącego na dzień [...] nie uzyskiwała dochodów, natomiast w piśmie dnia [...] wskazał, że jego żona podjęła pracę za wynagrodzeniem w wysokości [...] brutto. Istotne w sprawie jest również to, że skarżący twierdzi, iż nie osiąga żadnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż zaprzestał jej prowadzenia oraz, że nie wynajmuje lokalu przy ul. Ś [...] w P od [...], natomiast ze złożonej przez skarżącego kserokopii umowy o pracę wynika, że została zawarta w dniu [...] pomiędzy: F.H. A KT, Ś [...], [...] P z p. J C, również w pieczęci nagłówkowej pracodawcy wskazano w.w adres. Umowę o pracę T K zawarł z p. J C na czas określony, t.j. od [...] na [...] etatu za wynagrodzeniem w wysokości [...]. Nadto podkreślenia wymaga fakt, że skarżący oświadczył, iż z otrzymywanej pomocy od rodziny w wysokości [...] miesięcznie całą kwotę przeznacza na miesięczne utrzymanie, natomiast w piśmie uzupełniającym podał, że wynagrodzenie wypłaca pracownikowi z zaoszczędzonych środków z otrzymywanej pomocy od ojca i teściów. Jak już wyżej wskazano małżonka skarżącego podjęła zaś pracę dopiero po [...], a zatem dopiero od tego momentu może ona dołożyć środki pieniężne na utrzymanie rodziny Ponadto zauważyć należy, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego I Ł, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą wpisy w sprawach sądowoadministracyjnych. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe (w tym opłata sądowa pod postacią wpisu od skargi kasacyjnej), o zwolnienie od której ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie pełnomocnika. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 z cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek