I SA/Po 744/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 18 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi B. i J. K. s.c. [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i listopad 2006r. i od stycznia do czerwca 2007r. postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...]. Jednocześnie w przypadku uznania że decyzja została doręczona [...] stycznia 2012r. na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1-2 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1270, dalej: ppsa) strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zakwestionowała prawidłowość doręczenia decyzji organu odwoławczego i w konsekwencji wskazała, że decyzja ta nie istniała w obrocie prawnym aż do dnia doręczenia kserokopii przedmiotowej decyzji czyli do [...].07.2012r. Strona uzasadniła fakt złożenia skargi z dnia [...] lipca 2012r. (data nadania listu poleconego [...].07.2012r.) skutecznym doręczeniem, zdaniem Strony przedmiotowej decyzji dopiero w dniu [...].07.2012r. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżona decyzja została doręczona Stronie w dniu [...].01.2012r. Strona kwestionowała prawidłowość doręczenia Jej ww. decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w dniu [...].12.2011r. wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] nr [...] z dnia [...] października 2011r. określającą Stronie zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i grudzień 2006r. oraz od stycznia do czerwca 2007r. Przedmiotową decyzję wysłano za dowodem doręczenia w dniu [...].12.2011r. (odebrano [...].01.2012r. k. 839) na adres nowego pełnomocnika Strony [...] Kancelaria Adwokacka [...], ul. [...] ustanowionego przez Stronę z dniem [...].12.2011r. Podatnik poinformował organ odwoławczy o zmianie pełnomocnika na osobę [...] pismem z dnia [...].11.2011r. (k 842), które dostarczył do siedziby organu osobiście w dniu [...].12.2011r. Do dnia [...].12.2011r. Podatnika reprezentował Pełnomocnik radca prawny [...]. Następnie w dniu [...].12.2011r., a zatem już po wysłaniu decyzji do Pełnomocnika, Podatnik złożył osobiście do Izby Skarbowej w Poznaniu pismo informujące o odwołaniu z dniem [...].12.2011r. Pełnomocnika w osobie Pana [...] i nie posiadaniu aktualnie pełnomocnika. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu została doręczona Pełnomocnikowi [...] na adres Kancelarii Adwokackiej w [...], na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji figuruje podpis "[...] Pełnomocnik Upoważnienie" wraz z adnotacją, że przesyłkę doręczono adresatowi oraz data [...].01.12. (wynika z tego, że przesyłkę odebrała osoba upoważniona przez Pełnomocnika do odbioru korespondencji). Następnie pismem z dnia [...].01.2012r. Pełnomocnik [...] poinformował Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, że omyłkowo w dniu [...].01.2012r. doręczono mu przesyłki - w tym decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...].12.2011r. nr [...] - dotyczące sprawy Strony. W treści cytowanego pisma [...] poinformował organ odwoławczy, że z dniem [...].12.2011r. Państwo [...] i [...] wypowiedzieli mu ze skutkiem natychmiastowym udzielone w dniu [...].12.2011r. pełnomocnictwo. Przesyłki nie zwrócono. Z uwagi na fakt, że w momencie wydania i wysłania decyzji do adresata obowiązywało pełnomocnictwo udzielone Panu [...], a przesyłka została odebrana i nie zwrócona Dyrektorowi Izby Skarbowej w Poznaniu, doręczenie decyzji, zdaniem organu należy uznać za skuteczne w dniu [...].01.2012r. Podatnik w dniu [...].01.2012r. złożył do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu wniosek o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, w zakresie zaległości w podatku VAT za wrzesień i październik 2006r. z uwagi na upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W uzasadnieniu wniosku Podatnik twierdził, że organ II instancji nie wydał jeszcze decyzji, wskazał jednocześnie, że decyzja taka musiałaby zostać mu doręczona osobiście, ponieważ od dnia [...].12.2011r. nie posiadał już pełnomocnika, o czym zawiadomił organ odwoławczy. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu postanowieniem nr [...] z dnia [...].02.2012r. odmówił wszczęcia postępowania o umorzenie postępowania prowadzonego. Stwierdził, że zgodnie z treścią art. 165 a § 1 w związku z art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.) postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że z powołanych wyżej przepisów wynikają dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich stanowi wniesienie żądania przez osobę nie będącą stroną, natomiast druga przeszkoda do prowadzenia postępowania określona została w sposób szeroki, gdyż w myśl powołanego przepisu, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Do takich przyczyn należy zaliczyć: - brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, - sytuacje, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, - przypadek, gdy w sprawie zapadła już decyzja. Z przedstawionej regulacji, zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wynika, że każde żądanie, z jakim osoba występuje do organu podatkowego, podlega wstępnemu badaniu pod kątem, czy pochodzi od strony, a także, czy w świetle treści żądania, możliwe jest w ogóle prowadzenie postępowania podatkowego. Z akt sprawy postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...].10.2011r. wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia [...] grudnia 2011r. doręczoną Pełnomocnikowi w dniu [...].01.2012r. nr [...] zakończył postępowanie odwoławcze w sprawie, w której o umorzenie postępowania wnioskowała Strona. Z uwagi na załatwienie przedmiotowej sprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu i zakończenie postępowania odwoławczego wskazaną uprzednio decyzją z dnia [...] grudnia 2011r., wniosek, którego przedmiotem miało być umorzenie postępowania w zakresie, w którym decyzja dotyczyła zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień i październik 2006r. nie mógł zostać rozpatrzony. Zatem, odwołując się do brzmienia art. 165a § 1 O.p., z którego wynika, że w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (co wykazano wyżej) - organ podatkowy zobligowany był do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Od ww. postanowienia z dnia [...].02.2012r. Strona wniosła zażalenie w dniu [...].03.2012r., które po rozpatrzeniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu zostało załatwione postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r. Strona nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem złożyła skargę od ww. postanowienia w dniu [...].08.2012r. - skarga ta stanowi przedmiot odrębnego postępowania. Pismem z dnia [...].06.2011r. (wpływ do Izby Skarbowej [...].06.2012r. k. 853) Podatnik wystąpił o doręczenie odpisu decyzji nr [...] wydanej wobec niego przez Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w dniu [...].12.2011r., w przedmiocie zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i grudzień 2006r., oraz od stycznia do czerwca 2007r. Z uwagi na okoliczność, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona Pełnomocnikowi Podatnika w dniu [...].01.2012r. organ poinformował, że posiada wyłącznie egzemplarz a/a, którego kserokopię sporządzono i przekazano Stronie wraz z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu o kosztach z dnia [...].07.2012r. nr [...] - W postanowieniu wyjaśniono Stronie, że decyzja została doręczona i niezwrócona. W dniu [...].07.2012r. Strona otrzymała pocztą kopię przedmiotowej decyzji. Tę właśnie datę uznała za datę prawidłowego doręczenia i w dniu [...].07.2012r. wniosła na nią skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu [...].01.2012r. Należy mieć na względzie treść art. 137 § 4 O.p., zgodnie z którym w zakresie nie uregulowanym w § 1-3a (dotyczącym działania strony przez Pełnomocnika) stosuje się przepisy prawa cywilnego. W art. 94 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) wyrażona została procesowa skuteczność wobec sądu czynności wypowiedzenia pełnomocnictwa podjętej przez mocodawcę. Zważywszy na treść art. 94 § 2 k.p.c., przewidującego wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego także przez pełnomocnika oraz brak racjonalnych argumentów mogących przemawiać za odmienną skutecznością wobec sądu wypowiedzenia dokonanego przez drugą stronę stosunku pełnomocnictwa procesowego, należy przyjąć, że ww. skuteczność została w art. 94 k.p.c. uregulowana jednolicie dla przypadków wypowiedzenia dokonanego zarówno przez mocodawcę, jak i przez pełnomocnika. Dopiero zatem od chwili powzięcia wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika, który był stroną wypowiadającą (art. 94 § 2 k.p.c.), sąd ma obowiązek traktowania strony jako działającej bez pełnomocnika. Oznacza to, że czynności procesowe pełnomocnika dokonane wobec sądu przed zawiadomieniem go o wypowiedzeniu pełnomocnictwa lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika są procesowo skuteczne, choćby podjęte były w czasie po wypowiedzeniu lub po upływie 2 następnych tygodni, jak również, że skuteczne procesowo są czynności sądu wobec pełnomocnika (a w konsekwencji - wobec strony) dokonane po wypowiedzeniu pełnomocnictwa lub po upływie następnych 2 tygodni, ale przed zawiadomieniem o tym sądu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 lutego 2006 r. sygn. akt II CK 425/05, publ. M. Prawn. 2006/7/345). W przedmiotowej sprawie Podatnik poinformował organ odwoławczy o odwołaniu pełnomocnika [...] grudnia 2011r,, a zatem po wysłaniu przedmiotowej decyzji. Organ podatkowy zachował się zatem prawidłowo, gdyż dokonał wysyłki pisma w dniu [...].12.2011r. na adres pełnomocnika wskazanego przez Stronę w dniu [...] grudnia 2011r. Późniejsze poinformowanie organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa ma ten skutek, że organ od tego dnia jest obowiązany do dokonywania czynności procesowych bezpośrednio do strony lub nowego pełnomocnika. Należy mieć na względzie, że w przedmiotowej sprawie decyzja organu odwoławczego została wydana i wysłana na adres pełnomocnika, przed powzięciem informacji o odwołaniu pełnomocnika. Prawa strony są natomiast chronione przepisem art. 94 § 2 k.p.c. zgodnie z jego treścią każdy pełnomocnik powinien, mimo wypowiedzenia, działać za mocodawcę jeszcze przez dwa tygodnie, jeżeli jest to konieczne do uchronienia mocodawcy od niekorzystnych skutków prawnych. W przypadku zaistniałej sytuacji obowiązkiem pełnomocnika było zatem poinformowanie mocodawcy o skutkach odebrania przesyłki w dniu [...].01.2012r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27.10.2011r. sygn. akt II FSK 1387/11 zauważył, że przy wykładni przepisów regulujących skutki wypowiedzenia pełnomocnictwa należy mieć na względzie zarówno ochronę praw strony postępowania, jak również procesową skuteczność działania organów administracji. Interpretacja przepisów nie może zostać dokonana w sposób, który uniemożliwiałby organowi podatkowemu prawidłowe doręczanie pism. Pozwalałoby to na działanie, w którym wypowiadanie pełnomocnictwa mogłoby skutecznie uniemożliwić doręczanie prawidłowo wysyłanych przez organy pism. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia przepisów O.p. regulujących doręczanie pism w powiązaniu z art. 94 k.p.c. pozwala na stwierdzenie, że dopiero od chwili powzięcia wiadomości o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez mocodawcę lub wygaśnięciu obowiązku działania pełnomocnika, który był stroną wypowiadającą, organ ma obowiązek traktowania strony jako działającej bez pełnomocnika. Od tego dnia ma zatem obowiązek wysyłania wszelkiej korespondencji do strony działającej już bez pełnomocnika. Wobec powyższego w ocenie Sądu skarga została wniesiona po terminie. Jednocześnie nie zostały spełnione przesłanki przywrócenia terminu określone przez ustawodawcę w rozdziale 6 działu III ppsa). Warunkami skuteczności wniosku o przywrócenie terminu są: 1) brak winy w jego uchybieniu, 2) powstanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego z powodu uchybienia terminowi, 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 4) równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Sąd uznał, iż strona skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Strona nie dołożyła należytej staranności o swoje interesy a uchybienie terminowi nie nastąpiło na skutek obiektywnie niezależnych i niemożliwych do przezwyciężenia przyczyn lecz w wyniku gry mającej na celu doprowadzenie do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia