I SA/Po 750/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 12 października 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K L o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżący KL, reprezentowany przez doradcę podatkowego RŁ złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podał, że posiada przejściowe, jak sądzi, trudności finansowe. Dochód miesięczny do opodatkowania za [...] wyniósł [...] miesięcznie. Wskazał, że gdyby nie pomoc rodziców, którzy wyłożyli mu pieniądze, nie miałby za co żyć. W [...] dochód miesięczny po opodatkowaniu wynosi około [...]. Dochody te nie pokrywają także wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i wobec tego uiszczenie wpisu w wysokości [...] powodować będzie uszczerbek dla skarżącego i jego rodziny. Spowoduje też dalsze zadłużanie się skarżącego u rodziców. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z którą obecnie jest w separacji i z którą nie mieszka. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dochód brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wynosi [...]. Za okres [...] otrzymał zasiłek chorobowy w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy KL w piśmie z dnia [...] oświadczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że nie posiada kont bankowych i lokat. Żona skarżącego posiada samochód osobowy marki B o wartości około [...]. Skarżący podał, że nie mieszka z żoną. Mieszka natomiast z ojcem, z macochą i z przybraną siostrą, przy czym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z tymi osobami. Wnioskodawca ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...], przy czym [...]. Mieszkanie, w którym mieszka należy do jego ojca, skarżący partycypuje w kosztach czynszu w kwocie [...]. Podał, że żona z tytułu wynagrodzenia uzyskuje dochód w wysokości [...]. Wskazał, że pozostaje z żoną w separacji faktycznej, pomiędzy skarżącym a jego małżonką istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...] oraz kserokopię zaświadczenia o wynagrodzeniu małżonki za miesiąc [...]. Wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, również jego żona uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę. Wnioskodawca wprawdzie nie posiada majątku, jednakże z oświadczenia jego wynika, że małżonka posiada samochód osobowy marki B, którego wartość skarżący szacuje na kwotę około [...]. Skarżący do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączył kserokopię aktu notarialnego z dnia [...], w formie której sporządzono umowę majątkową małżeńską. Z § 1 tej umowy wynika, że PLP oraz KSL oświadczyli, że zamierzają zawrzeć związek małżeński i wobec tego zawarli umowę majątkową małżeńską, mocą której w ich przyszłym małżeństwie obowiązywać będzie rozdzielność majątkowa, a każdy z małżonków zachowa zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i majątek nabyty później oraz zarządzać będzie samodzielnie swoim majątkiem.. Z tej przyczyny wnioskodawca nie podał we wniosku o przyznanie prawa pomocy w jakiej wysokości żona uzyskuje miesięczne dochody oraz jaki posiada majątek. Dopiero na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że małżonka posiada samochód osobowy oraz, że uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie obowiązani są m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska lub, że pozostają w separacji nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w opłaceniu kosztów sądowych. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – doradcy podatkowego RŁ, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] skarżący udzielił pełnomocnictwa. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek