I SA/Po 750/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A w P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] o sygn. akt [...] oddalił skargę A w P na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła od w.w wyroku skargę kasacyjną. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w trudnej sytuacji. Skarżąca wyjaśniła, że z roku na rok liczba studentów uczelni spada, co jednocześnie powoduje, że sytuacja uczelni jest coraz trudniejsza. Skarżąca dodała, że uczelnia musi regulować bieżące opłaty oraz wynagrodzenia pracownikom, w konsekwencji nie ma już środków na regulowanie wpisów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że wysokość majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...], wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Skarżąca oświadczyła, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi: na rachunku bankowym prowadzonym przez B [...] zł, na rachunku bankowym prowadzonym przez C [...] zł. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie wyżej cyt. art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nakłada na stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek wykazania przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane stronie wnioskującej, "gdy wykaże", że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca wykazaniu, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. A nie wykazała bowiem, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] (wpis od skargi kasacyjnej), byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem. Wysokość majątku lub środków finansowych wynosząca [...], wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok w wysokości [...], wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu, która wynosi [...] oraz stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. kwota [...] zł na rachunku prowadzonym przez B i kwota [...] zł na rachunku prowadzonym przez C, uzasadniają wniosek, że strona jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania w sprawie. A nie wykazała również w złożonym oświadczeniu, że jej płynność finansowa byłaby w sytuacji poniesienia przez nią kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie zagrożona. Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że nie można uznać, że strona skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza koszty sądowe, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania, gdyż podmiot taki nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy (por. post. NSA z 19.11.2004r., sygn. akt FZ 463/04, z 23.02.2010r., sygn. akt I FZ 5/10, z 13.09.2011r., sygn. akt I FZ 215/11, z dnia 21.03.2013r., sygn. akt I GZ 51/13 publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać również należy, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania" danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych, a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w.w okoliczności, nie zachodzi. Stąd też, przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Wskazać również należy, że A powinna liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na prowadzone przez nią postępowania sądowe i wobec tego powinna koszty sądowe traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Ponadto analiza sytuacji finansowej skarżącej przedstawiona w złożonym przez nią oświadczeniu na urzędowym formularzu PPPr prowadzi do wniosku, że wnioskodawczyni dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, bez większego uszczerbku na jej majątku i konieczności jego wyprzedaży. Ponadto godzi się zauważyć, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji