I SA/Po 754/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Janusz Ruszyński as. sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi G.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu odsetek od nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1995r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...]; /-/ K.Nikodem /-/ M.Skwierzyńska /-/ J.Ruszyński W dniu [...] grudnia 2003 r. G.R. złożył wniosek do Urzędu Skarbowego o zwrot kwoty [...] zł z tytułu "nie całkowicie zapłaconych odsetek". W uzasadnieniu wniosku wskazuje, że decyzją z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy określiła mu zobowiązanie podatkowe w niższej wysokości niż to uczynił organ podatkowy pierwszej instancji decyzją nr [...] z dnia [...]. Decyzja Urzędu Skarbowego określiła zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za rok 1995 w wysokości [...] zł plus odsetki. Podatnik wpłacił na poczet zaległości wraz z odsetkami kwotę [...] zł. Po wydaniu decyzji przez Izbę Skarbową Ośrodek Zamiejscowy powstała nadpłata, która została zwrócona podatnikowi w wysokości [...] zł. Kwota powyższa uwzględniała zwrot należności głównej w wysokości [...] zł oraz odsetki od kwoty należności głównej. Nie zwrócono natomiast podatnikowi odsetek od kwot odsetek wpłaconych w związku z wykonanie decyzji Urzędu Skarbowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwrotu w.w. odsetek od nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1995 r. Organ podatkowy pierwszej instancji nie znalazł podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia sprawy. W uzasadnieniu decyzji wskazuje, że decyzją z dnia [...] maja 1998 r. nr [...] Urząd Skarbowy określił G.R. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku do towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1995 r. określając jednocześnie zaległość podatkową w kwocie [...] zł. Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. Izba Skarbowa uchyliła w części decyzję organu pierwszej instancji i w związku z tą decyzją powstała nadpłata w wysokości [...] zł, która wraz z wpłaconymi przez podatnika odsetkami za zwłokę od określonej zaległości podatkowej. Organ podatkowy oprocentował kwotę należności głównej, tj. kwotę [...] zł, natomiast nie dokonał oprocentowania kwoty [...] zł stanowiącą kwotę nienależnie zapłaconych odsetek. W opinii Naczelnika Urzędu Skarbowego, zgodnie z art. 72 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się jedynie kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Zatem kwota nienależnie zapłaconych odsetek nie może być traktowana jako nadpłata i nie mogą mieć wobec niej zastosowanie przepisy art. 78 § 1 i §3 pkt 1. Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej. Podatnik podtrzymuje swoje stanowisko zawarte we wniosku, że przed nowelizacją ustawy Ordynacja podatkowa, tj. przed dniem 5 czerwca 2001 r., oprocentowaniu podlegały również nienależnie zapłacone odsetki od zaległości podatkowej. Zdaniem G.R., na nadpłatę składają się kwota główna plus odsetki, zatem od całej kwoty wpłaconej nienależnie przysługują podatnikowi odsetki. Na poparcie swego stanowiska przytacza orzeczenie Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, w pełni podzielił stanowisko przedstawione w decyzji organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G.R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie przepisu art. 77 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez przyjęcie, że pojęcie podatku określone w przepisie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz nadpłaty, o której mówi naruszony przepis nie obejmuje oprocentowania odsetek od kwoty głównej nadpłaconego zobowiązania podatkowego. Na poparcie swego stanowiska skarżąca powołuje się na orzeczenia NSA sygn. akt SA/Sz 411/99 z dnia 29 czerwca 2000 r., I SA/Łd 453/97 z dnia 9 kwietnia 1999 r. III SA 557/96, wyrok Sądu Najwyższego III RN 29/01 oraz pismo Ministerstwa Finansów z dnia 8 stycznia 2001 r. nr SP-1/G-861-772-3249/00. Podatnik podnosi, że wykładnia przyjęta w przedmiotowej sprawie jest sprzeczna z zasadą spójności systemu prawa oraz prowadzi do rażącego pokrzywdzenia podatnika oraz nieuzasadnionego i budzącego sprzeciw uprzywilejowania organów państwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając, że przepisy obowiązujące w dniu zwrotu nienależnie zapłaconych kwot precyzyjnie definiowały pojęcie nadpłaty, za którą uważały kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Z kolei pojęcie podatku nie obejmowało odsetek za zwłokę od nieterminowego regulowania należności budżetowych. Zatem nie było podstaw do rozszerzenia pojęcia nadpłaty na nienależnie zapłacone odsetki za zwłokę. Dopiero z chwilą zmiany przepisów Ordynacji podatkowej sytuacja prawna uległa istotnej zmianie. Zdaniem organów podatkowych, wobec braku w tym zakresie jakichkolwiek przepisów przejściowych dotyczących tego zagadnienia, intencją ustawodawcy nie było odniesienie zmiany do stanów powstałych przed dniem jej wejścia w życie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed sądem administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, zgodnie z którą wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest natomiast zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Przedmiotem skargi jest decyzja organu podatkowego odmawiająca oprocentowania od nienależnie zapłaconych odsetek wskutek wydania przez organ podatkowy wadliwej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. W decyzji powołano się na stan prawny obowiązujący w tym zakresie w chwili zwrotu nienależnie zapłaconej należności głównej i odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Zdaniem organów podatkowych, obowiązujące wówczas przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidywały oprocentowania nienależnie zapłaconych odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych - art. 72 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w jego brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 39, poz. 459/, która weszła w życie od dnia 5 czerwca 2001 r. Dopiero znowelizowany przepis art. 72 § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej definiuje nadpłatę jako kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, natomiast jeśli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. Organy podatkowe uznały, że skoro wyraźne uregulowanie prawne w tym zakresie weszło w życie z dniem 5 czerwca 2001 r., to żądanie podatnika jest bezpodstawne wobec faktu, że zwrot nienależnie wpłaconych kwot został dokonany w 2001 r. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2002 r. sygn. akt III RN 29/01, który stwierdził w uzasadnieniu, że celem dodania w art. 72 Ordynacji podatkowej nowego § 3 była nie tyle zmiana treści pojęcia "nadpłata", ile "jednoznaczne usunięcie wątpliwości, że w zakresie tego pojęcia mieści się również część wpłaty, który organ podatkowy jest, zgodnie z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, zobowiązany zarachować na poczet odsetek za zwłokę. W tej sytuacji należy uznać, że kwota zaległości podatkowej wraz z wpłaconymi odsetkami od tych zaległości, w przypadku uchylenia decyzji określającej podatek za dany okres podatkowy, przekształca się w nadpłatę jako kwotę wpłaconą przez podatnika w wysokości wyższej niż należny podatek. Kwota ta jako nadpłata podlega w całości oprocentowaniu od dnia jej powstania. W wyroku I SA/Po 826/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że jednym ze standardów demokratycznego państwa prawnego jest to, że każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działania organów publicznych, a władza publiczna /w tym organy podatkowe/ są obowiązane zgodnie z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP wyrównać szkodę materialną powstałą na skutek niezgodnego z prawem działania. Z tych względów uznając skargę za zasadną na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a", art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. /-/ K.Nikodem /-/ M.Skwierzyńska /-/ J.Ruszyński uk