I SA/Po 772/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Dominik Mączyński Protokolant st.sekr. sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012r. sprawy ze skargi R.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. . wszczął postępowanie egzekucyjne wobec R. W. ( dalej: Zobowiązany). Podstawę wszczęcia stanowiły tytuły w wykonawcze wystawione w dniu (...) marca 2011 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w L. o numerach od nr (...) do nr (...) oraz od nr (...) do nr (...) obejmujące zaległości z tytułu zaległych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS)za okres od maja 2002 r. do sierpnia 2002 r., Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych (FUZ) za okres od maja 2002 r. do października 2002 r. oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) za okres od maja 2001 r. do lipca 2001 r. i od maja 2002 r. do sierpnia 2002 r. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wynagrodzenia za pracę zobowiązanego w "A" – W. K. w O., doręczone zostały Zobowiązanemu w dniu (...) kwietnia 2011 r. Także dłużnik zajętej wierzytelności odebrał w dniu (...) kwietnia 2011 r. zawiadomienie o zajęciu. Zobowiązany wniósł zarzuty na postępowanie egzekucyjne w których domagał się uchylenia tytułów wykonawczych, uchylenia zajęcia wynagrodzenia za pracę oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego wyjaśnienia sprawy. W zarzutach podniósł: brak doręczenia upomnień, brak podstawy prawnej należności tj. deklaracji podpisanej i złożonej przez zobowiązanego, brak zaległości, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Ponadto zobowiązany odnośnie tytułów wykonawczych nr (...),(...),(...) podniósł zarzut przedawnienia egzekwowanego zobowiązania. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2011 r. nr (...) odmówił uznania zarzutów. W zażaleniu Zobowiązany i wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz o uznanie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych od nr (...) do nr (...). Podniósł, organ odwoławczy między innymi, że nie uwzględnił zarzutu przedawnienia roszczenia odnośnie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: (...),(...),(...). Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...), działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: kpa), uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Za słuszny uznał zarzut nierozpatrzenia zarzutu przedawnienia roszczeń wynikających z tytułów wykonawczych o numerach (...),(...),(...). Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wydał w dniu (...) czerwca 2011 r. dwa postanowienia : - nr (...), w którym odmówił uznania zarzutów dotyczących braku doręczenia upomnień, braku podstawy prawnej - deklaracji, przedawnienia obowiązku , zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego odnośnie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr (...),(...),(...), - nr (...), w którym odmówił uznania zarzutów dotyczących braku doręczenia upomnienia, braku podstawy prawnej - deklaracji wykonania obowiązku oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego odnośnie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr (...) do nr (...) oraz od nr (...) do nr (...). Zobowiązany w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...) wniósł o jego uchylenie oraz uznanie za zasadne zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych od nr (...) do nr (...) oraz od nr (...) do nr (...). W uzasadnieniu Zobowiązany podniósł, że do każdego tytułu złożył zarzuty oddzielnie (łącznie 20 pism) i w związku z tym organ egzekucyjny powinien wydać 20 odrębnych postanowień. Zdaniem Zobowiązanego organ egzekucyjny dopuścił się bezprawnego działania wystawiając kolejne tytuły na to samo zobowiązanie. Ponadto, jego zdaniem organ egzekucyjny dokonał nadużycia poprzez powoływanie się na przepisy art. 44 kpa, a nie na przepisy art. 42 i art. 43 kpa, jak również nie przedstawił żadnych danych ani dowodów dotyczących szczegółowych okresów prowadzonej wcześniej egzekucji komorniczej, które dotyczyło także okresów, których roszczenia dotyczą obecnej egzekucji. Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia z dnia (...) sierpnia 2011 r. nr (...), działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa oraz art. 18 i art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej: upea) - po rozpatrzeniu zażalenia - postanowienie organu I instancji utrzymał w mocy. Uzasadniając postanowienie wywodził, jak następuje: okoliczności stanowiące podstawę zarzutu zostały taksatywnie wymienione przez ustawodawcę w art. 33 upea. Żadna inna okoliczność poza wymienionymi w tym przepisie nie może być zatem podstawą zarzutu. Zgodnie z art. 34 § 1 upea, zarzuty na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 19 rozpatruje organ egzekucyjny po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Ponieważ w niniejszej sprawie organem egzekucyjnym jest dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych oraz z Uchwałą NSA z dnia 25 czerwca 2007 r. nr I FPS 4/06 wydawanie postanowień przez wierzyciela jest bezprzedmiotowe. Egzekucja administracyjna wobec Zobowiązanego została wszczęta na podstawie prawidłowo wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. ., Inspektorat w L. w dniu (...) marca 2011 r. tytułów wykonawczych, w celu wyegzekwowania zaległych składek na FUS za okres od maja 2002 r. do sierpnia 2002 r., FUZ za okres od maja 2002 r. do października 2002 r. oraz FP i FGŚP za okres od maja 2001 r. do lipca 2001 r. i od maja 2002 r. do sierpnia 2002 r. Przed wystawieniem tytułów wykonawczych wysłane zostały do Zobowiązanego upomnienia do zapłaty na adres L. ul. C. (...), które doręczone zostały w trybie art. 44 kpa w dniu (...) 2011 r. Jak wynika z akt sprawy Zobowiązany prowadził działalność gospodarczą i podlegał z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym unormowanym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 205 , poz. 1585 - dalej: uosus). Zgodnie z art. 46 ust. 1 uosus płatnik składek jest obowiązany obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz bez uprzedniego wezwania opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Terminy opłacania przedmiotowych składek wynikają z art. 47 ust. 1 uosus. Brak uregulowania składek w określonym terminie, powoduje na podstawie art. 23 ust. 1 uosus, powstanie odsetek za zwłokę, na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm. - dalej: O.p.). Za bezzasadny uznać należy zarzut zobowiązanego dotyczący bezprawnego działania ZUS poprzez ponowne wystawienie tytułów wykonawczych na ta to samo zobowiązanie. Rozstrzygając tę kwestię zaznaczyć należy, że niniejsze postępowanie dotyczy między innymi egzekucji należności z tytułu składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres maj, czerwiec i lipiec 2001 r. Na należności te w dniu (...) sierpnia 2006 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze od numeru (...) do numeru (...). Odpisy wymienionych tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu (...) sierpnia 2006 r. Następnie, tytuły te przekazane zostały według właściwości do realizacji do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w G.. Postanowieniem z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) wydanym na podstawie art. 59 § 2 upea umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Postanowienie to doręczone zostało zobowiązanemu w dniu (...) stycznia 2011 r. w trybie art. 44 kpa. Zgodnie z przepisami art. 61 upea który stanowi, że w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 upea wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Wierzyciel w dniu (...) marca 2011 r. wystawił na te same należności nowe tytuły wykonawcze, które doręczone zostały Zobowiązanemu w dniu (...) kwietnia 2011 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę, w trybie art. 44 kpa. Tak więc zarzut dotyczący wystawienia dwóch tytułów wykonawczych na te same zobowiązanie, uznać należy za bezzasadny. W kwestii braku deklaracji rozliczeniowej podpisanej i złożonej przez Zobowiązanego stwierdzić należy, że jak wynika z akt sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. , Inspektorat w L. pismami z dnia (...) września 2010 r. oraz (...) października 2010 r. poinformował Zobowiązanego o sporządzeniu deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za okres od maja do października 2002 r. Natomiast deklaracje rozliczeniowe za okres od maja do lipca 2001 r. zostały złożone przez płatnika. Odnosząc się do kwestii dotyczącej prowadzonej wcześniej egzekucji przez komornika sądowego, z akt sprawy wynika, że wierzyciel pismami z dnia (...) marca 2010 r. oraz (...) sierpnia 2010 r. poinformował zobowiązanego, na jego prośbę, o sposobie zaksięgowania środków . Za bezzasadny uznać należy zarzut Zobowiązanego dotyczący powoływania się przez ZUS w zaskarżonym postanowieniu na przepisy art. 44 kpa a nie najpierw na art. 42 i art. 43 kpa. W myśl art. 44 § 1 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa pisma doręcza się przez pocztę. W niniejszej sprawie, z uwagi na brak możliwości doręczenia upomnień do zapłaty w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, wierzyciel dokonał ich doręczenia w sposób wskazany w art. 44 kpa. Odnośnie zarzutu dotyczącego rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny jednym postanowieniem zarzutów zgłoszonych oddzielnymi pismami, stwierdzić należy, ze zgodnie z art. 62 kpa w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2009 r. sygn. akt II GSK 258/08, stwierdził, że dopuszczalna jest możliwość prowadzenia jednego postępowania dotyczącego tej samej strony, jeżeli w wielu sprawach obowiązki strony wynikają z tego samego stanu faktycznego i prawnego. Z sytuacją taką, dotycząca jednej osoby, mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W skardze zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) sierpnia 2011 r. nr (...) oraz poprzedzającego je postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia (...) czerwca 2011 r. nr (...). Zobowiązany stwierdził, że w pełni podtrzymuje swoje argumenty i zarzuty zgłoszone we wcześniejszych odwołaniach i skargach w tej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w P., po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi w skardze podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 10 sierpnia 2011 r. Nr (...) i podał, że nie znajduje podstaw, aby przychylić się do skargi i uwzględnić ją na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - dalej: ppsa). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd z urzędu zbadał kwestię ewentualnego przedawnienia przedmiotowych zobowiązań. Zastosowanie znowelizowanego art. 24 ust. 4 uosus (nowelizacja z dniem 1 stycznia 2003r. przedłużająca okres przedawnienia składek do 10 lat) do składek ubezpieczeniowych powstałych przed dniem 1 stycznia 2003r. nie stanowi złamania zasady nieretroakcji prawa. Na mocy art. 24 ust. 4 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002r. "należności z tytułu składek" ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bieg przedawnienia "należności z tytułu składek" przerywa natomiast odroczenie terminu ich opłacenia, rozłożenia spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. 5-letni termin przedawnienia przewidziany był także w ustawie z dnia 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 1989r. Nr 25, poz.137 ze zm.) i również ulegał przerwaniu na skutek wspomnianych powyżej okoliczności. W przedstawionej sytuacji składek nie można było dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat (art. 24 ust. 5 ustawy). Od 1 stycznia 2003r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z wyjątkami określonymi w ustawie. W szczególności nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Ponieważ ustawa zmieniająca nie zawiera wyraźnego uregulowania kwestii międzyczasowych co do przedawnienia należności wymagalnych przed dniem jej wejścia w życie. Niniejszy Sąd podziela utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, iż 10 letni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 uosus, w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r., znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r. o ile do tej daty nie uległy przedawnieniu (tak m.in. wyroki NSA II UK 313/10, II GSK 193/10, wyrok WSA w Poznaniu III SA/Po 557/10). Na podstawie art. 24 ust. 5 uosus w brzmieniu od 30 grudnia 1999r. do 1 stycznia 2003r. bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytuł u składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Zgodnie z art. 24 ust. 5b uosus w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sadem. Od 1 lipca 2004r. przepis ten zyskał brzmienie, iż bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w sprawie sygn. akt NSA II GSK 302/10, iż w przedstawionej powyżej sytuacji nie dochodzi do naruszenia zasady lex retro non agit ( zakaz działania prawa wstecz). Zastosowanie powołanych przepisów do stanu faktycznego niniejszej sprawy prowadzi do wniosku, iż nie doszło w stosunku do skarżącego do przedawnienia jego należności. Wprawdzie do dnia 1 stycznia 2003r. termin przedawnienia należności wynosił 5 lat, jednak bieg terminu ulegał przerwaniu na skutek okoliczności wymienionych w ustawach, a w szczególności na skutek podjęcia każdej czynności zmierzającej do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. W takiej sytuacji termin przedawnienia należności ulegał przedawnieniu po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wobec powyższego, termin przedawnienia należności został przerwany, gdyż podjęte w sprawie czynność zmierzały do ściągnięcia należności i dłużnik został o nich zawiadomiony. Tym samym do należności skarżącego wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne stosuje się 10-letnie przedawnienie, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, co oznacza, iż nie uległy one przedawnieniu i mogły być przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Sąd nie uznał jako zasadnego stanowiska Zobowiązanego dotyczącego bezprawnego wystawienia dwóch tytułów wykonawczych na te same zobowiązanie. Sąd podkreśla, iż na należności z tytułu składek na FP oraz FGŚP za okres maj, czerwiec i lipiec 2001 r. w dniu (...) sierpnia 2006 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze od numeru (...) do numeru (...). Odpisy wymienionych tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu (...) sierpnia 2006 r. Następnie, tytuły te przekazane zostały według właściwości do realizacji do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G.. Postanowieniem z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) wydanym na podstawie art. 59 § 2 upea umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Postanowienie to doręczone zostało zobowiązanemu w dniu (...) stycznia 2011 r. w trybie art. 44 kpa. Na podstawie art. 61 upea w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 upea wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Ponieważ w ocenie organu przesłanki te wystąpiły, ten w dniu (...) marca 2011 r. wystawił na te same należności nowe, przedmiotowe tytuły wykonawcze, które doręczone zostały zobowiązanemu w dniu (...) kwietnia 2011 r. wraz ze stosownymi zawiadomieniami. Sąd nie dopatrzył się w tej materii naruszenia prawa przez organ. Rację ma także organ wskazując, że w przypadku gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot, wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie jest wymagane. Wskazana kwestii została jednoznacznie rozstrzygnięta uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt. I FPS 4/06, której wnioski niniejszy skład sądzący podziela i którą jest związany stosowanie do art. 269 § 1 ppsa. Skład sądzący nie znalazł również podstaw do uwzględnienia stanowiska Zobowiązanego w przedmiocie braku deklaracji rozliczeniowej podpisanej i złożonej przez zobowiązanego. Trafne jest stanowisko organu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. , Inspektorat w L. pismami z dnia (...) września 2010 r. oraz (...) października 2010 r. poinformował Zobowiązanego o sporządzeniu deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA za okres od maja do października 2002 r. Natomiast deklaracje rozliczeniowe za okres od maja do lipca 2001r. zostały złożone przez płatnika. Z kolei pismami z dnia (...) marca 2010 r. oraz (...) sierpnia 2010 r. organ poinformował Zobowiązanego, na jego prośbę, o sposobie zaksięgowania środków przekazanych przez komornika sądowego. Sąd uznaje za prawidłowe powołanie się przez organ, w zaskarżonym postanowieniu na przepisy art. 44 kpa - a nie najpierw na przepisy art. 42 i art. 43 kpa. Na podstawie art. 44 § 1 kpa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, pisma doręcza się przez pocztę. Słusznie zatem w niniejszej sprawie postąpił organ, gdy w sytuacji braku możliwości doręczenia upomnień do zapłaty w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, dokonał ich doręczenia w sposób wskazany w art. 44 kpa. Sąd nie podziela stanowiska Zobowiązanego, iż w przypadku skierowania przez niego do każdego tytułu egzekucyjnego oddzielnego zarzutu, organ egzekucyjny powinien wydać tyle samo podzielnych postanowień dotyczących każdego z osobna zarzutu. Przeczy temu treść art. 62 kpa, zgodnie z którym w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony. Zgodnie z powyższym postępowanie organu w niniejszej sprawie nie naruszało prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.