I SA/Po 786/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 1 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżący PK, reprezentowany przez radcę prawnego A P złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, ponieważ ma trudną sytuację finansową w swojej firmie, rok [...] zamknął stratą. Skarżący ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Środki na rachunku bankowym, które posiada, są aktualnie zwalniane tylko na wynagrodzenia dla pracowników i opłaty ZUS oraz PIT-4. Pozostałe środki zablokowane zostały przez komornika sądowego. P K oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z synem. Podał, że posiada dom o powierzchni [...] m2, nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Dom jednorodzinny należy również do jego żony. Skarżący oświadczył, że z umowy o dzieło uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] zł, natomiast jego żona z tytułu umowy o pracę w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy PK oświadczył, że nie jest w stanie podać kosztów miesięcznego utrzymania, gdyż nie dysponuje środkami pieniężnymi. Wskazał, że obecnie jest w trakcie rozwodu. Posiada samochód osobowy marki O, rok prod. [...], wartość rynkowa [...] oraz samochody dostawcze I, rok prod. [...], wartość rynkowa [...] – współwłaściciel A SA, M, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Wnioskodawca oświadczył, że nie pobiera zasiłków, nie pracuje dorywczo ani sezonowo oraz nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Działka gruntu, na którym znajduje się dom skarżącego wynosi [...] m2. Do pisma załączył zaświadczenie z B SA w T z dnia [...], z którego wynika, że rachunek bankowy obciążony jest tytułami egzekucyjnymi, z tytułu zajęć egzekucyjnych na rachunku bankowym ustanowiona jest blokada środków w wysokości [...] oraz, że na rachunku bankowym skarżący posiada środki w kwocie [...]. Załączył również zeznanie podatkowe PIT-36L, z którego wynika, że w [...] przychód z działalności gospodarczej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...], PIT-36L za [...], z którego wynika, że przychód wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...] oraz zeznanie podatkowe PIT-37 za [...], z którego wynika, że dochód skarżącego wyniósł [...] oraz za [...], z którego wynika, że dochód jego wyniósł [...]. Wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący oraz jego małżonka osiągają bowiem stałe miesięczne dochody, przy czym żona skarżącego z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] brutto, skarżący z tytułu umowy o dzieło w wysokości [...] brutto. Zatem łączny dochód skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi [...] brutto. Z oświadczeń skarżącego wynika, że posiada razem z żoną dom o powierzchni [...] m2 wybudowany na działce gruntu o powierzchni [...] m2, samochód osobowy marki O, rok prod. [...] o wartości [...], a także [...] samochody ciężarowe: I rok prod. [...], wartość rynkowa [...] - współwłaściciel A SA oraz M, rok prod. [...], wartość rynkowa [...]. Skarżący, pomimo wezwania, nie wskazał natomiast jakie ponosi koszty miesięcznego utrzymania. Wskazał jedynie, że obecnie jest w trakcie sprawy rozwodowej. Nadto z przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że wielkości osiąganych w latach [...] przychodów z tytułu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej były znaczne (w [...][...] zł oraz w [...] [...]). Skarżący w [...] uzyskał dochód w wysokości [...], zaś w [...]. odnotował stratę w wysokości [...], jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Ponadto na uwagę zasługuje fakt, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego AP, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie radcy prawnego, któremu pismem z dnia [...] P K udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien był w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym, tym bardziej, że to skarżący zainicjował postępowanie podatkowe, gdyż pismem z dnia [...] wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...], a następnie postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek