I SA/Po 79/13

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego MM o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi DK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i wrzesień 2005 r. postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę DK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty i wrzesień 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustanowił skarżącemu radcę prawnego (pkt 2 sentencji) i jednocześnie zwolnił go od kosztów sądowych (pkt 1 sentencji). Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika w osobie radcy prawnego MM. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W skardze kasacyjnej zawarł wniosek przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej . Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wyroku Sąd omówił podstawowe zasady dotyczące wymogów skargi kasacyjnej. NSA podkreślił, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał na naruszenie jakiegokolwiek przepisu prawa procesowego mogącego stanowić podstawę do zakwestionowania ustalonego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. W treści skargi wskazano jedynie, iż "zaskarżonemu wyrokowi zarzucam sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym". NSA zauważył, że pełnomocnik skarżącego powołuje się także na naruszenie przepisów prawa materialnego, wskazując na treść art. 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 8 ustawy o podatku od towarów i usług. Przy tym z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż kwestionowane są ustalenia faktyczne i dokonana przez organ, a zaakceptowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ocena materiału dowodowego. Dalej NSA wskazał, że analiza treści uzasadnienia zakwestionowanego wyroku i jej konfrontacja z zarzutami podniesionymi w skardze nie wskazuje, aby powołane przepisy prawa materialnego zostały naruszone. Stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej powinien określić, z którą z dwóch podstaw ujętych w art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi łączy się ten zarzut, a co więcej – miał obowiązek wyjaśnić, na czym polegał błąd wykładni prawa albo niewłaściwego zastosowania. Nie uczynił on tego, wobec czego nie zostały dochowane wymagania wynikające z art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] poinformował Okręgową Izbę Radców Prawnych o istotnych naruszeniach prawa przy sporządzaniu skargi kasacyjnej przez radcę prawnego MM reprezentującego skarżącego DK. W uzasadnieniu NSA stwierdził istotne naruszenie art. 176 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy sporządzaniu skargi kasacyjnej. NSA wskazał, że wadliwe sporządzenie skargi kasacyjnej prowadzi bezpośrednio do działania na szkodę klienta, który nie ma szans na merytoryczne odniesienie się przez sąd administracyjny drugiej instancji do jego sprawy. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącego radca prawny MM wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone przez skarżącego w całości ani w części. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie") określają zasady, na podstawie których przyznawane jest pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 P.p.s.a., zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, iż zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W rzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści w.w przepisów dominuje pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie jedynie z związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, publ. w Internecie na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007, Wyd. LexisNexis, s. 316-317). Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym wynagrodzenie może być przyznane jedynie w sytuacji, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza sądowego w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] sporządzona i wniesiona przez pełnomocnika nie odpowiadała wymogom profesjonalizmu, na które to uchybienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia [...], sygn. akt [...], jak i w postanowieniu z dnia [...], sygn. akt [...]. Podjęte przez pełnomocnika działanie nie może zostać zatem uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym. W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do przyznania radcy prawnemu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, co skutkuje oddaleniem wniosku. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 250, art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia postanowiono, jak w sentencji.