I SA/Po 809/08

POSTANOWIENIE Dnia 8 sierpnia 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I S o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od spadków i darowizn za 2007r. postanawia: oddalić wniosek /-A/.Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...][. Skarżąca IS wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę z dnia [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]. Wobec tego IS złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że osiągane przez nią i jej męża dochody w całości przeznaczane są na bieżące potrzeby rodziny, gdyż na utrzymaniu pozostaje troje dzieci: synowie w wieku szkolnym i córka studentka, która nie pracuje. Ponadto wnioskodawczyni i jej małżonek obciążeni są spłatami rat kredytów w kwocie [...] miesięcznie. Sytuację tę spowodowały choroby dzieci, zwiększone wydatki na córkę w klasie maturalnej i obecnie na studiach. Skarżąca do [...] osiągała dochód w kwocie [...] zł netto. Mieszkanie, w którym mieszka wymagało generalnego remontu i z tego powodu poniosła również duże wydatki. Jednakże nieruchomość ta nadal wymaga ciągłych nakładów. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i z synami. Posiada dom o powierzchni [...] m2 na działce gruntu o powierzchni [...]. Nie posiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazała, że odziedziczona przez nią nieruchomość wymaga generalnego remontu, gdyż powinna doprowadzić wodę, kanalizację, wymienić podłogi, okna, drzwi, położyć nowe tynki. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...] brutto, natomiast jej małżonek z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] brutto. Na wezwanie z dnia [...] IS w odpowiedzi z dnia [...] podała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...] zł, przy czym woda [...] zł, opał [...] zł, energia elektryczna od [...], gaz [...], podatek od nieruchomości [...], telefon stacjonarny [...], telefony komórkowe [...], wyżywienie, potrzeby bieżące, ubrania i książki [...], koszty leczenia [...], raty kredytów [...], przy czym kredyt w BZ WBK [...], w PKO BP [...], GE Money Bank [...], karta kredytowa w BZ WBK [...]. Skarżąca oświadczyła, że kredyty zostały zaciągnięte na remonty domu, na zakup samochodu i na życie. Podała, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...] oraz F, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]. Skarżąca oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącej w [...] wyniósł [...], zaś w [...][...], natomiast małżonka w [...][...], zaś w [...][...]. Załączyła także wyciągi z rachunków bankowych oraz harmonogram spłat rat. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącej, które zostały złożone w niniejszej sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w niniejszej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca posiada dom, działkę gruntu, samochody osobowe, z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...] brutto, natomiast jej mąż w kwocie [...] brutto. Na miesięczne utrzymanie skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym przeznaczają kwotę około [...], przy czym [...] na raty kredytów. Jednakże kredyty te zostały udzielone na prywatne potrzeby skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a zatem trudno jest z tego tytułu zwolnić ją od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jej indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Skarżąca powinna była zatem poczynić wpierw oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. W niniejszej sprawie istotne jest także i to, że skarżąca powinna była się liczyć z kosztami postępowania, gdyż to ona zainicjowała postępowanie - wniosek z dnia [...]. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności należało stwierdzić, że I S nie wykazała dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego wniosek uznano za nieuzasadniony. Z tych względów na podstawie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-A/.Mielcarek