I SA/Po 812/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku TK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi 1. BJ, 2. TK na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić wniosek /-/V.Mielcarek Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę TK. Wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wobec tego TK, reprezentowany przez radcę prawnego IŁ złożył sporządzony w dniu [...]rzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że sytuacja, w jakiej znalazł się od momentu wszczęcia postępowań celnych przez organ celny w stosunku do jego firmy do momentu wydania decyzji obciążających go kwotą należności celno-podatkowych, ulega ciągłemu pogorszeniu. Zakończenie części postępowań administracyjnych uniemożliwiło jemu dalszą działalność gospodarczą i postawiło w obliczu bankructwa, a liczne nieprawidłowości wskazane przez niego w skardze dowodzą o zbyt pobieżnym potraktowaniu przez organ celny, nie tylko podstaw do wydania zaskarżonych decyzji, ale przede wszystkim wskazują na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa, co w efekcie doprowadziło do wydania decyzji niezgodnie z obowiązującym prawem. Skarżący podał, że jego rodzina egzystuje dzięki finansowej pomocy ojca i teściów. Wskazał, że w [...],przez dłuższy czas przebywał w areszcie z uwagi na prowadzone postępowanie prokuratorskie, które do chwili obecnej ciągle trwa, a podjęte próby zatrudnienia z uwagi na tę okoliczność kończą się fiaskiem, utrzymywanie zaś działalności gospodarczej stanowi podstawę do dalszej obrony jego interesów w trwających sporach z organami celnymi i skarbowymi. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synami. Nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów. Pomiędzy skarżącym a jego małżonką w dniu [...] ustanowiona została rozdzielność majątkowa, jednak zgodnie z oświadczeniem małżonki ona również nie ma żadnego majątku. Wnioskodawca podał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie osiąga żadnego dochodu. Żona skarżącego otrzymuje z tytułu wynagrodzenia [...], przy czym umowę o pracę zawarła na czas określony, t.j. do dnia [...]. Skarżący wskazał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym mieszkanie, media, RTV, telefon [...], wyżywienie [...], inne opłaty [...]. Na wezwanie z dnia [...] T K w odpowiedzi z dnia [...] podał, że z uwagi na rozdzielność majątkową trwającą od [...] pomiędzy skarżącym a jego żoną nie jest w stanie przedłożyć zeznań podatkowych żony. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada rachunków bankowych, lokat oraz kont bankowych. Z otrzymanych przez małżonkę informacji wynika, że ona również nie posiada żadnych rachunków bankowych, kont oraz lokat bankowych. Skarżący oświadczył, że nie posiadają samochodu osobowego. Wskazał, że on i jego rodzina nie uzyskują dodatkowych dochodów, natomiast w dniu [...] przyznało zasiłki rodzinne na uczące się dzieci. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...] czym [...]. T K oświadczył, że środki przeznaczane na konieczne utrzymanie rodziny otrzymuje od swoich teściów i od ojca. Jest to kwota w wysokości [...] Środki te otrzymuje jako pomoc bezzwrotną i z tego też powodu nie posiada żadnej formy pisemnego ich udokumentowania. Pieniądze otrzymuje co miesiąc od [...]. kiedy to rodzina z powodu jego aresztowania została pozbawiona środków do życia. Wskazał, że teściowie i ojciec uzyskują dochody z emerytur, o ewentualnych innych źródłach dochodów skarżący nie posiada wiedzy. Oświadczył, że zarówno teściowie jak i ojciec odmówili złożenia pisemnych oświadczeń w kwestii udzielanej jemu pomocy. Wnioskodawca podał, że nie osiąga dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a jej dalsze prowadzenie podyktowane jest tym, iż w dalszym ciągu jest w sporze z organami celnymi i podatkowymi i z tego powodu działalność gospodarcza nie została zlikwidowana. Oświadczył, że zatrudnia jednego pracownika, a jego wynagrodzenie wypłacane jest z zaoszczędzonych środków z otrzymywanej pomocy finansowej od ojca i teściów. Podał, że nie jest właścicielem lokalu i nie wynajmuje lokalu w P przy ul. Ś od [...]pisma załączył kopię zeznania podatkowego za [...]tórej wynika, że nie uzyskał przychodu ani dochodu, poniósł zaś stratę w wysokości [...]ączył także kopię umowy o pracę zawartą z JC w dniu [...] na czas określony, z której wynika, że J C został zatrudniony na[...]etatu za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł. Skarżący dołączył także kopię decyzji z dnia [...] nr [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego na syna AK w wysokości po [...]zł miesięcznie na okres od [...], na syna M K w wysokości po[...] zł miesięcznie na okres od [...], dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] w wysokości po [...]zł jednorazowo na okres od [...], dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania – internat, bursa w wysokości po [...]zł miesięcznie na okres od [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy, a z oświadczeń skarżącego, które zostały złożone w niniejszej sprawie, to nie wynika. Argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący wprawdzie nie posiada żadnego majątku nieruchomego, oszczędności i wartościowych przedmiotów, oraz nie uzyskuje żadnego dochodu, to jednak na miesięczne utrzymanie przeznacza kwotę około [...] zł, którą - jak oświadczył - otrzymuje od ojca i teściów. Skarżący nie wskazał jaką część kwoty otrzymuje od teściów, a jaką od ojca, jak również nie uprawdopodobnił, że rzeczywiście taką pomoc od tych osób od [...]. otrzymuje. Nie podał także, mimo wezwania, w jakiej wysokości otrzymują dochody wspomagający go finansowo teściowie oraz ojciec, przez co nie uwiarygodnił, że osoby te są w stanie łożyć na utrzymanie rodziny skarżącego łącznie kwotę [...], miesięcznie. Z akt sprawy o sygn. [...] wynika, że żona skarżącego na dzień [...] nie uzyskiwała dochodów, natomiast w piśmie dnia [...] wskazał, że jego żona podjęła pracę za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto. Nadto skarżący otrzymał w l[...]. pomoc na uczące się dzieci w łącznej kwocie [...] zł. Istotne w sprawie jest również to, że skarżący twierdzi, iż nie osiąga żadnych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż zaprzestał jej prowadzenia oraz, że nie wynajmuje lokalu przy ul. Ś[...]wP od [...], natomiast ze złożonej przez skarżącego kserokopii umowy o pracę wynika, że została zawarta w dniu [...] pomiędzy: A KT, Ś [...], [...] P z p. J C, również w pieczęci nagłówkowej pracodawcy wskazano w.w adres. Umowę o pracę T K zawarł z p. J C na czas określony, t.j. od [...] na[...]etatu za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł. Nadto podkreślenia wymaga fakt, że skarżący oświadczył, iż z otrzymywanej pomocy od rodziny w wysokości [...] zł miesięcznie całą kwotę przeznacza na miesięczne utrzymanie, natomiast w piśmie uzupełniającym podał, że wynagrodzenie wypłaca pracownikowi z zaoszczędzonych środków z otrzymywanej pomocy od ojca i teściów. Jak już wyżej wskazano małżonka skarżącego podjęła zaś pracę dopiero po [...], a zatem dopiero od tego momentu może ona dołożyć środki pieniężne na utrzymanie rodziny Ponadto zauważyć należy, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego I Ł, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą wpisy w sprawach sądowoadministracyjnych. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe (w tym opłata sądowa pod postacią wpisu od skargi kasacyjnej), o zwolnienie od której ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie pełnomocnika. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 z cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek