I SA/Po 823/13

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 07 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata BS o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi DI na postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę DI na postanowienie Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. Wcześniej postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ustanowił dla skarżącej adwokata (pkt 2 sentencji) i jednocześnie zwolnił ją od kosztów sądowych (pkt 1 sentencji). Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika w osobie adwokata BS. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącej adwokat BS złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W skardze kasacyjnej zawarła wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, w postępowaniu wywołanym niniejszą skargą, które nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1736/14 odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd omówił podstawowe zasady dotyczące wymogów skargi kasacyjnej. NSA podkreślił, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał żadnego przepisu prawa regulującego postępowanie sądowoadministracyjne, t.j. przepisu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których naruszenia miałby się dopuścić Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sformułował jedynie, i to w sposób bardzo ogólny, podstawę kasacyjną, opartą na zarzucie naruszenia prawa materialnego, którą następnie bardzo lakonicznie uzasadnił. NSA wskazał, że skarga kasacyjna, która nie zawiera uzasadnienia, jest dotknięta brakiem istotnym i nienaprawialnym w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Powyższe w konsekwencji uniemożliwiło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jej merytoryczne rozpoznanie i skontrolowanie zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 03 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które weszło w życie z dniem 02 listopada 2016 r. W § 22 w.w rozporządzenia wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. We wcześniej obowiązującym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., w § 22 cyt. rozporządzenia, wskazano, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wobec tego zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm., dalej jako "rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r."). Przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu określają zasady, na podstawie których przyznawane jest pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za reprezentowanie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jedna z zasad, do których odsyła art. 250 § 1 P.p.s.a., zawarta została w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, iż zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści w.w przepisów dominuje pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, postanowienie NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z 28 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 835/07, publ. w Internecie na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza bowiem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania (por. B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007, Wyd. LexisNexis, s. 316-317). Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z tym wynagrodzenie może być przyznane jedynie w sytuacji, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. postanowienie NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie starszego referendarza sądowego w rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] nie odpowiadała wymogom profesjonalizmu i wobec tego została przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1736/14 odrzucona. Podjęte zatem przez pełnomocnika działanie nie może zostać uznane za faktycznie udzieloną pomoc prawną w postępowaniu kasacyjnym. W tym stanie rzeczy, w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, co skutkuje oddaleniem wniosku. Mając powyższe na względzie na podstawie art.250 § 1, art. 258 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002r. postanowiono, jak w sentencji.