I SA/Po 825/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Asesor sąd. WSA Roman Wiatrowski Protokolant sekr. sąd. Magdalena Rossa- Śliwa po rozpoznaniu w dniu 26 października 2007 r. na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi H. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenia, że odwołanie to zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia oddala skargę /-/R Wiatrowski /-/G. Gorzan /-/W. Zygmont I SA/Po 825/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], Nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] ustalił skarżącej H. Z. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za rok 2000 w wysokości [...] zł. Decyzję doręczono mężowi strony R. Z. w dniu 09.10.2006, ustanowionemu w postępowaniu podatkowym przed organem I instancji jej pełnomocnikiem. Równocześnie doręczono mężowi skarżącej odrębną decyzję z tej samej daty ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za rok 2000 od niego należne. W ustawowym terminie mąż skarżącej R. Z. wniósł odwołanie od decyzji wydanej w stosunku do niego, natomiast skarżąca, działając osobiście, odwołania w ustawowym terminie nie wniosła lecz w dniu 14.11.2000 złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz o rozłożenie na raty kwoty podatku. Wniosek uzasadniła złym stanem zdrowia i ciężką sytuacją finansową. Pismem z dnia 18.12.2006 doręczonym skarżącej dnia 20.12.2006r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku przez złożenie odwołania w terminie 7 dni. W zakreślonym terminie, mąż skarżącej R. Z. złożył odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wskazano, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie nastąpiło z winy skarżącej, gdyż występujący w jej imieniu mąż, działając w dobrej wierze, odwołał się od decyzji skierowanej w stosunku do niego, będąc przekonanym, że działa również w imieniu żony. Podkreślono, że decyzje skierowane do każdego z małżonków mają ten sam zakres przedmiotowy i zostały wydane w oparciu o ten sam materiał dowodowy zgromadzony przez organ podatkowy i w rzeczywistości są to decyzje o tej samej treści, a niedopuszczalnym jest utrzymanie prawomocności wadliwej decyzji w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie tej samej treści jest przedmiotem badania i uzupełniającej analizy przez organ II instancji. Po wezwaniu autora odwołania i ponownie złożonego wniosku o przywrócenie terminu o nadesłanie pełnomocnictwa H. Z. do jej reprezentowania przed organem odwoławczym z zaznaczeniem, że dotychczas złożone obejmowało wyłącznie reprezentację przed organem podatkowym I instancji oraz uzupełnieniu tego braku w zakreślonym terminie, postanowieniem z dnia 06.02.2006 r. organ podatkowy II instancji odmówił przywrócenia terminu H. Z. do złożenia odwołania, stwierdzając wniesienie odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego do jego złożenia. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm.) - zwanej dalej Ordynacją podatkową, podanie winno zostać wniesione w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, a wskazane przez stronę okoliczności nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia, że skarżąca nie wniosła odwołania w terminie bez własnej winy. Organ podatkowy II instancji wskazał również, że brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czego w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Jeżeli strona niedokładnie zapoznała się z danymi adresata, treścią otrzymanej decyzji i zawartym w niej pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia przysługującego środka odwoławczego, wówczas brak staranności strony jest przyczyną opóźnienia, to zaś świadczy o winie strony, a nie o jej braku. W skardze na powyższą decyzję zarzucono rażące naruszenie art.121 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że mąż skarżącej wniósł odwołanie wyłącznie od skierowanej do niego decyzji, będąc przekonanym na podstawie uzyskanych od organu podatkowego informacji, iż czynność ta będzie skutkować w zakresie każdej z dwóch decyzji. Podniesiono, że organy podatkowe wprowadziły pełnomocnika podatniczki w błąd, gdyż zasugerowały mu wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w toczącej się sprawie o stwierdzenie zaległości podatkowej. Organ podatkowy mógł na podstawie art. 254 Ordynacji podatkowej uchylić decyzję z urzędu, czego jednak nie uczynił. Mąż skarżącej, odwołując się od decyzji do niego skierowanej działał w dobrej wierze i w przekonaniu, że działa również w imieniu żony. Pełnomocnik skarżącej wywodzi dalej, jakoby organ podatkowy mógł wydać decyzję uchylającą decyzję o ustaleniu zobowiązania podatkowego i wszcząć postępowanie z powodu pojawienia się nowych przesłanek i okoliczności, czego jednak nie uczynił, naruszając w ten sposób art. 121 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy II instancji wniósł o oddalenie skargi przytaczając argumentacją powołaną w zaskarżonym postanowieniu. W złożonym piśmie procesowym pełnomocnik skarżącej nadal nawiązuje do treści art.254 Ordynacji podatkowej i rozważa skutki niezastosowania zasady prawdy materialnej oraz zasady dwuinstancyjności wyrażonej w Konstytucji R.P. W tym kontekście powołano się na wyrok NSA z 22.03.1996r., opubl. w ONSA 1997, Nr 1, poz. 35. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w rozpoznawanej sprawie może dotyczyć wyłącznie przedmiotu rozstrzygnięcia poddanego kontroli sądowej mianowicie, czy zgodnie z prawem organ odwoławczy odmówił H. Z. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ustalającej podatek dochodowy z nieujawnionych źródeł przychodu za rok 2000. Dlatego wniosek strony z dnia14.11.2006r. oraz przyczyny w nim podane, jak również okoliczności wskazane w piśmie pełnomocnika strony z dnia 23.12.2006r. stanowiącym uzupełnienie tego wniosku, nazwanym także wnioskiem o przywrócenie terminu, należało rozważyć z punktu widzenia przesłanek uzasadniających w świetle Ordynacji podatkowej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art.162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu procesowego dokonania czynności procesowej należy przywrócić termin, na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art.162 § 2 Ordynacji podatkowej podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Zgodnie natomiast z art.163 §2 Ordynacji podatkowej w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie, a więc bez prawa wniesienia zażalenia, organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania. Zgodnie z przytoczonym wyżej przepisem rozpatrzenie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało zatem do Dyrektora Izby Skarbowej w P., jako organu odwoławczego i wydanie zaskarżonego postanowienia przez ten organ należy uznać za proceduralnie prawidłowe. Zasadniczym argumentem pełnomocnika, mającym uzasadnić wniesienie odwołania w imieniu H. Z. po terminie jest jego przekonanie, że odwołując się od decyzji skierowanej do niego działał w dobrej wierze, iż odwołuje się równocześnie w imieniu żony. Takie przekonanie, niczym nieuzasadnione, sprzeczne z udzielonym pouczeniem świadczy o błędzie pełnomocnika strony, nie będącym profesjonalnym pełnomocnikiem, co do treści prawa i nie stanowi przesłanki, o której mowa w art.162 § 1 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie sądowym wskazano, że nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 29.08.1997 r., sygn. akt III SA 101/96, opubl. LEX nr 30857 - aprobująco B. Adamiak (w:) B. Adamiak/ J. Borkowski/ R. Mastalski/ J.Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, UNIMEX, Wrocław 2006, s. 641.). O wyborze pełnomocnika decyduje strona i skutki działania pełnomocnika - co do zasady - ponosi strona. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnikiem osobę nie będącą adwokatem, radca prawnym lub doradcą podatkowym, wówczas ryzyko braku profesjonalizmu pełnomocnika ponosi strona, która takiego wyboru dokonała. Dlatego nieznajomość prawa przez osobę nie będącą profesjonalnym pełnomocnikiem strony nie może być uznana za okoliczność wyłączającą winę strony w rozumieniu art.162 § 1 Ordynacji podatkowej. Brak w rozpoznawanej sprawie dowodów na to, że organ podatkowy wprowadził pełnomocnika skarżącej w błąd co do zakresu skutków odwołania wniesionego przez niego w sprawie jego dotyczącej. Twierdzenia pełnomocnika strony w tym zakresie podane są całkowicie gołosłownie i przeczy im treść pouczenia zawartego w decyzji skierowanej do H.. Z.. Wprawdzie przepis art.133 §3 Ordynacji podatkowej zawiera treść: "... jedną stroną postępowania są małżonkowie i każdy z nich jest uprawniony do działania w imieniu obojga", jednak nie dotyczy on sytuacji, gdy wydano odrębne decyzje ustalające każdemu z małżonków oddzielne zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z nieujawnionych źródeł przychodów (art.20 ust.3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Powołany wyżej przepis art.133 §3 Ordynacji podatkowej poprzez wyraźne odesłanie w nim do art.92 §3 tej ustawy ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy małżonkowie są wspólnie opodatkowani na ich wniosek (art.6 ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) i wobec obojga małżonków następuje wydanie jednej decyzji podatkowej, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Bez znaczenia dla przedmiotu rozpoznawanej sprawy jest okoliczność, że w podatkowej sprawie dotyczącej męża podatniczki toczy się postępowanie odwoławcze, jak również powoływanie się na naruszenie przez organ podatkowy II instancji art. 254 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nie dotyczy kwestii proceduralnej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wobec czego zbędne jest rozważanie i wykładnia jego treści w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania należy wskazać jedynie, że organ II instancji orzeka co do decyzji wydanej przez organ I instancji jedynie wówczas, gdy skutecznie wniesiono odwołanie. Wniesienie odwołania po terminie, gdy nie zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, nie stanowi skutecznego złożenia odwołania. W końcu należy także stwierdzić, że powołanie się przez skarżącą w złożonym wniosku na zły stan zdrowia, bez jakiegokolwiek sprecyzowania co to oznacza i czego konkretnie skarżąca przez takie sformułowanie chce dowieść, prawidłowo zostało uznane przez organ podatkowy za okoliczność, która nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie sądowym w sposób jednolity przyjmuje się, że choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie uzasadnia przyjęcia, że uprawdopodobniono brak winy. Konieczne jest nadto uprawdopodobnienie, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz nie istniała możliwość skorzystania z pomocy domowników lub innych osób. Mając na uwadze, powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji. /-/ R. Wiatrowski /-/G. Gorzan /-/ W. Zygmont