I SA/Po 826/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Michał Ilski po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r.; postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy we wskazanym powyżej zakresie. Pismem z 09 sierpnia 2018 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 26 października 2018 r. wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł skarżąca wniosła sporządzony na urzędowym formularzu 07 listopada 2017 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. We wniosku zwrócono uwagę na brak dostatecznych środków na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w związku ze zwłoką w zapłacie przez kontrahentów wnioskodawczyni. Okoliczność ta stanowi przemijającą przeszkodę w uiszczeniu opłaty sądowej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wnioskodawczyni wynosi [...] zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) wynosi [...] zł. W ostatnim roku bilansowym skarżącą poniosła stratę w kwocie [...]zł. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło -[...] zł. Skarżąca wskazała, że nie prowadzi kasy gotówkowej zaś wartość jej zobowiązań według bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi [...] zł. Do omawianego wniosku dołączono historię rachunku bankowego ze wskazaniem salda na dzień 05 listopada 2018 r. Zarządzeniem referendarza sądowego z 04 grudnia 2018 r. wezwano skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji oraz przedłożenia wskazanych w tym zarządzeniu dokumentów. Pismem z 14 grudnia 2018 r. wnioskodawczyni oświadczyła m. in., że nie zatrudnia pracowników z uwagi na co poza obciążeniami publicznoprawnymi nie ponosi odrębnych kosztów. Wskazano, że w zakreślonym terminie nie ma możliwości zwrócenia się do udziałowców w formie pisemnej o dokonanie dopłat. Udziałowcy oświadczyli ustnie o braku możliwości ich wniesienia. Wyjaśniono również, że wspólnicy nie udzieli skarżącej pożyczek. Z udzielonych wyjaśnień wynika również, że przeciwko wnioskodawczyni nie są prowadzone postępowania egzekucyjne. Skarżąca wskazała, że jest właścicielem nieruchomości dla których prowadzone są KW nr [...], [...], [...] oraz [...] Do omawianego pisma dołączono: - sprawozdanie finansowe za 2017 r. oraz 2016 r., - informację o saldzie rachunku skarżącej nr [...], z którego wynika, że saldo tego rachunku wynosi -[...] zł, - zestawienie obrotów, sald, kont bilansowych i wynikowych za okres od początku stycznia do końca listopada 2018 r., - zeznanie CIT-8 za 2016 r., w którym wykazano stratę w kwocie [...]zł, - zeznanie CIT-8 za 2017 r., w którym wykazano stratę w kwocie [...]zł, - deklaracje VAT-7 za miesiące od maja do października 2018 r., w których nie wykazano ani podatku naliczonego ani podatku należnego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Strona, która chce skorzystać z prawa pomocy powinna podać we wniosku okoliczności wskazujące na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem w postępowaniu sądowym oraz z własnej inicjatywy bądź też na wezwanie referendarza sądowego przedstawić dowody potwierdzające taki stan rzeczy. Zawarty w art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może" świadczy zaś o tym, że przyznanie prawa pomocy wskazanym w tym przepisie podmiotom ma charakter uznaniowy. Wystąpienie przesłanki braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania daje referendarzowi sądowemu prawo, nie zaś obowiązek przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała wykazać, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych sprawozdań finansowych za 2017 oraz 2016 r. wynika m. in., że wartość aktywów trwałych skarżącej na koniec 2017 r. wynosiła [...] zł, zaś na koniec 2016 r. [...] zł. Kapitał własny skarżącej na koniec 2017 r. wynosił -[...] zł, zaś na koniec 2016 r. -[...] zł. Z rachunku zysków i strat wynika, że w 2017 r. skarżąca osiągnęła stratę w kwocie [...]zł, zaś w 2016 r. stratę w kwocie [...]zł. W zeznaniu CIT-8 za 2017 r. wykazano stratę w kwocie [...]zł, zaś w tym samym zeznaniu za 2016 r. wykazano stratę w kwocie [...]zł. Zauważyć jednak należy, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych [tak: postanowienie NSA z 31 października 2014 r., II GZ 726/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Prawidłowość powyższego rozumowania w realiach niniejszej sprawy znajduje potwierdzenie w fakcie, że skarżąca jest właścicielem gruntów o łącznej pow. [...] ha (KW nr [...], [...], [...] oraz [...]). Z przedłożonego zestawienia obrotów, sald, kont bilansowych i wynikowych wynika, że w planie kont syntetycznych skarżącej przewidziano konta dla "rachunku bieżącego [...]" oraz "rachunku bieżącego [...]". Tymczasem wnioskodawczyni mimo wezwania o złożenie wykazu i wyciągów z wszystkich rachunków i lokat bankowych oraz kart kredytowych obrazujących operacje dokonane w okresie od początku czerwca do listopada 2018 r. przedłożyła jedynie informację o saldzie rachunku nr [...] prowadzonego przez [...], z której wynika, że saldo tego rachunku wynosiło -[...] zł. Przedłożonego dokumentu nie sposób jednak uznać za wyciąg z rachunku bankowego z uwagi na fakt, że nie wykazuje on operacji zrealizowanych we wskazanym powyżej okresie. Z wyjaśnień wnioskodawczyni wynika m. in., że w zakreślonym terminie nie ma możliwości zwrócenia się do udziałowców w formie pisemnej o dokonanie dopłat. Udziałowcy oświadczyli ustnie o braku możliwości ich wniesienia. Mimo wezwania nie przedłożono jakichkolwiek dokumentów świadczących o braku możliwości wniesienia dopłat przez udziałowców. Nie przedłożono bowiem odpisów rocznych sprawozdań finansowych udziałowców skarżącej za dwa ostatnie lata obrotowe. Nie wskazano na podstawie zapisów z ksiąg rachunkowych wysokości przychodów oraz kosztów udziałowców skarżącej w okresie od początku stycznia do końca listopada 2018 r. Nie przedłożono: odpisów deklaracji podatkowych udziałowców skarżącej na podatek dochodowy za dwa ostatnie lata obrotowe, wyciągów z rachunków bankowych, lokat bankowych, rachunków kart kredytowych udziałowców skarżącej obrazujących operacje dokonane w okresie od początku czerwca do końca listopada 2018 r. jak i oświadczeń o posiadanym majątku. W kontekście omawianych ostatnio braków należy zauważyć, że jak wynika z zapisów w KRS jedynym udziałowcem skarżącej jest [...] sp. z o.o., w której to funkcję prezesa zarządu sprawuje X. X., reprezentujący wnioskodawczynię w niniejszej sprawie. W orzecznictwie podnosi się, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może zdobyć środki na dokonanie opłat sądowych w drodze dopłat od wspólników. Jest to o tyle uzasadnione, że to wspólnicy czerpią zyski z działalności spółki, zatem mogą ponosić ciężar dopłat związanych z jej działalnością. Nie ma podstaw by ciężar ten przerzucać na społeczeństwo, a taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku zwolnienia spółki z ponoszenia kosztów - wówczas niezbędne środki wyłożyłby Skarb Państwa, czyli ogół obywateli [tak: postanowienie NSA z 12 lutego 2014 r., II FZ 1167/13]. W kontekście nieudzielenia odpowiedzi na wszystkie z zadanych w zarządzeniu z 04 grudnia 2018 r. pytań należy wskazać, że gdy sąd bądź referendarz sądowy, w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji wnioskodawcy, wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy [tak: postanowienie NSA z 23 lipca 2014 r., II GZ 393/14]. Konkludując rozważania w powyższym zakresie należy stwierdzić, że skarżąca nie zdołała wykazać, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brak jest zatem przesłanek do przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy w żądanym zakresie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.