I SA/Po 827/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J K o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc [...] postanawia: oddalić wniosek. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi wynosi [...]. Wobec tego skarżąca JK, reprezentowana przez radcę prawnego BB złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że utrzymuje się z działalności gospodarczej prowadzonej pod firmą A oraz uzyskuje dochody z posiadanego we współwłasności z mężem gospodarstwa rolnego. W prowadzonej działalności gospodarczej w [...] osiągnęła stratę w wysokości [...], za [...] miesiące roku [...] osiągnęła stratę w wysokości [...]. Gospodarstwo rolne, którego jest współwłaścicielką razem z małżonkiem, w roku [...] przyniosło dochód w wysokości [...], co stanowi miesięczny dochód w kwocie [...]. Ze wskazanych źródeł dochodu utrzymuje się skarżąca oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Mąż wnioskodawczyni nie posiada żadnych innych źródeł dochodu, córka jest studentką, zarabia na swoje utrzymanie okresowo zatrudniając się na podstawie umów zleceń, nadto otrzymuje od swojej pełnoletniej i pracującej siostry pomoc finansową w kwocie [...] miesięcznie. Skarżąca oprócz ponoszenia zwykłych kosztów utrzymania (jedzenie, energia elektryczna, woda, telefon, środki czystości, odzież) ponosi również koszty leczenia. Koszty leczenia okresowo finansuje starsza córka. Wnioskodawczyni podała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania przed sądem albowiem nie posiada na to środków. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z córką. Posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni [...] fizycznie, t.j. [...] ha przeliczeniowych. Nie posiada natomiast innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mąż skarżącej jest współwłaścicielem domu oraz nieruchomości rolnej. Córka nie posiada majątku. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej odnotowała stratę, dochód z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi [...], dochód małżonka z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi [...], córka skarżącej uzyskuje dochody z tytułu umów zlecenia, przy czym nie jest to dochód stały, za miesiąc [...] wyniósł [...] oraz otrzymuje pomoc od siostry w wysokości [...] miesięcznie. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy JK oświadczyła, że koszty utrzymania jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą [...], przy czym woda [...], węgiel [...], telefon komórkowy [...], energia elektryczna [...], wyżywienie [...], leczenie [...]. Ponadto wskazała, że spłaca następujące kredyty: - kredyt na budowę chlewni –miesięczna rata [...] - miesięczne odsetki [...] spłata do [...] -kredyt obrotowy na działalność gospodarczą [...] spłata do dnia [...] - limit kredytowy spłata miesięczna [...] - limit kredytowy na czas określony do dnia [...][...] -samochód ciężarowy P rata miesięczna [...] -samochód ciężarowy G rata miesięczna [...] -samochód osobowy N rata miesięczna [...]. Skarżąca oświadczyła, że korzysta w swoim gospodarstwie domowym z samochodu osobowego marki N, samochód ten jest własnością B. Ponadto w ramach prowadzonej działalności gospodarczej korzysta z samochodu marki P oraz G. Pojazdy te są własnością B. Skarżąca oświadczyła, że zarówno ona jak i jej mąż nie posiadają dodatkowych dochodów z zasiłków, prac dorywczych oraz prac sezonowych. Posiadają jedynie dodatkowy dochód z dopłat do nieruchomości rolnej z Unii Europejskiej w kwocie [...] na rok. Córka, z którą skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym w [...] uzyskała dochód z pracy wykonywanej na zlecenie w kwocie [...] brutto. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ona jak i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżąca podała, że starsza córka mieszka w tym samym domu co ona, jednakże nie pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Do pisma załączyła kserokopie zeznań podatkowych za [...] i [...], z których wynika, że w [...] przychód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...], w [...] przychód [...], koszty uzyskania przychodów [...] oraz strata [...]. Załączyła również wyciągi z rachunków bankowych – dwa wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych w C SA w P, przy czym jeden rachunek prowadzony dla firmy A, drugi dla JK, oraz wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego w D w K dla J K. Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że straty za rok [...] i [...] nie zostały pokryte do chwili obecnej. Wskazała, że jeżeli w kolejnych latach w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej pojawi się dochód, strata za rok [...] i [...] może zostać pokryta z dochodów przyszłych okresów, jeżeli takie będą. Na kolejne wezwanie z dnia [...] J K w odpowiedzi z dnia [...] podała, że spłaty kredytu na budowę chlewni, spłaty limitu kredytowego, spłaty kredytów na samochód ciężarowy P i G i samochód osobowy N dokonuje z dochodów z działalności rolniczej, którą prowadzi razem z mężem od ponad [...] lat, z dochodów z działalności agroturystycznej i z działalności gospodarczej, którą prowadzi od [...] Wskazała, że znaczący wpływ na kondycję finansową jej firmy (strata w latach [...] i [...]) mają odpisy amortyzacyjne dokonywane w firmie. W roku [...] suma odpisów amortyzacyjnych wyniosła [...], a w [...][...]. Kredyt obrotowy na działalność gospodarczą nie jest jeszcze spłacony. Wniosek o udzielenie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. J K we współwłasności z mężem posiada dom i nieruchomość rolną, w gospodarstwie domowym korzysta z jednego samochodu osobowego marki N oraz w prowadzonej firmie korzysta z dwóch samochodów ciężarowych marki P oraz G. Z załączonych przez skarżącą kserokopii wyciągu z rachunków bankowych wynika, że na rachunek prowadzony w C dla A w okresie od dnia [...] do dnia [...] wpływały środki finansowe. Wpłaty w wysokości [...] pochodziły od skarżącej J K – wpłata w dniu [...] w wysokości [...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...]. Na rachunek bankowy prowadzony w C dla J K w okresie od dnia [...] do dnia [...] wpływały środki pieniężne, przy czym skarżąca w dniu [...] dokonała wpłaty w wysokości [...]. Także na rachunek bankowy skarżącej prowadzony w D w okresie od dnia [...] do dnia [...] wpływały środki finansowe, wnioskodawczyni dokonała wpłat w wysokości [...], przy czym dniu [...] w wysokości [...], w dniu [...][...]., [...][...],[...][...] oraz w dniu [...] w wysokości [...]. Nadto z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że wielkości osiąganych w latach [...] i [...] przychodów z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej były znaczne (w [...][...] oraz w [...][...]). Wprawdzie skarżąca w [...] i w [...] odnotowała stratę, jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata zatem nie uzasadnia potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych związanych z wniesioną przez nią skargą na decyzję organu podatkowego. Skarżąca nadal jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, a więc osiąga przychody i brak jest podstaw do przyjęcia, iż nie jest w stanie ponieść należnych kosztów sądowych. Na uwagę zasługuje również fakt, że skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – radcy prawnego B B, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe, w tym wpis od skargi. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie radcy prawnego, któremu pismem z dnia [...] J K udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania przed sądami administracyjnymi. Z załączonych przez skarżącą wyciągów z rachunków bankowych wynika, że w dniu [...] przelała na konto bankowe Kancelarii Radców Prawnych [...] i w dniu [...] kwotę [...]. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej. Wpis sądowy od tych skarg wynosi: dla sprawy [...][...], [...][...], [...][...], [...][...], [...][...] oraz [...], a zatem łącznie [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek