I SA/Po 832/02

Po888 Sygn. akt I SA/Po 832/02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 03 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Konieczna (spr) Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant: st.sekr.sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A - H. Je. w W. na decyzję Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 r. oddala skargę /-/ K. Pawlicki /-/ I. Konieczna /-/ B. Koś Po888 Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy decyzją z dnia [...] określił Przedsiębiorstwu Zagranicznemu "A"H.J. : - zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za czerwiec 2000r. w wysokości [...] - zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za czerwiec 2000r. w wysokości [...] zł - odsetki za zwłokę w kwocie [...] zł W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej wskazał, że w toku przeprowadzonej u podatnika kontroli stwierdzono, że Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A" w dniu [...] marca 2001r. skorygowało deklaracje VAT - 7 za czerwiec 2000r. w ten sposób, że wykazało kwotę [...] zł jako kwotę wolną od podatku, wobec czego podatek należny wykazano w kwocie [...] zł. Kwota [...] zł dotyczyła transakcji zawartej przez Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A"H.J. ze Spółką z o.o. B w umowie z dnia [...] 2000r. Na podstawie pisemnych wyjaśnień pełnomocnika p. H.J. - p. J.G. z dnia [...] kwietnia 2001r. Inspektor Kontroli Skarbowej ustalił, że po sprzedaży określanej przez p. H.J. jako sprzedaż przedsiębiorstwa w Przedsiębiorstwie Zagranicznym A pozostały następujące składniki majątkowe: 1. budynek produkcyjno - biurowy w W.- wynajęty B Sp. z o.o. 2. budynek magazynowy w W. wynajęty B Sp. z o.o. 3. grunt w użytkowaniu wieczystym pod ww. budynkami 4. część należności od odbiorców, które były zapłacone, lecz jeszcze nie wpłynęły na konto 5. programy komputerowe służące zamknięciu ksiąg handlowych i rozrachunków z Urzędem Skarbowym 6. środki pieniężne Przedmiotem umowy, której dotyczy faktura [...] z dnia [...] 2000 r. była zaś sprzedaż własności ruchomości znajdujących się na terenie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] w tym: - środków trwałych na kwotę [...] zł - urządzeń i wyposażenia na kwotę [...] zł Ponadto kupujący - firma B Sp. z o.o. w ramach tejże umowy nabyła również: - materiały o wartości [...] zł - produkcję w toku na kwotę [...] zł - wyroby gotowe o wartości [...] zł - należności Przedsiębiorstwa Zagranicznego A opiewające na kwotę [...] zł Łączna wartość nabytych przez Spółkę "A" dóbr wyniosła [...] zł, natomiast przejęte zobowiązania Przedsiębiorstwa Zagranicznego "A" opiewały na kwotę rzędu [...] zł. Różnica wyniosła zatem kwotę [...] zł przedstawioną przez Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A" w korekcie deklaracji podatkowej jako kwota nie podlegająca opodatkowaniu z tytułu sprzedaży przedsiębiorstwa. W ocenie Inspektora Kontroli Skarbowej umowa sprzedaży zawarta między Przedsiębiorstwem Zagranicznym "A", a " B "Sp. z o.o. dotyczyła nie sprzedaży przedsiębiorstwa, lecz jedynie środków trwałych (o wartości [...] zł) oraz urządzeń i wyposażenia ( o wartości [...] zł). W tej sytuacji nie zaistniał w sprawie stan faktyczny uzasadniający zastosowanie przepisu art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. z 1993r. nr 11, poz.50 ze zmian.). Pismem z dnia[...] listopada 20001r. Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A" złożyło odwołanie od decyzji Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy . W uzasadnieniu odwołania podniosło ono, że sprzedaż przedsiębiorstwa nie musi nastąpić na mocy jednej czynności prawnej. W związku z tym do umowy zawartej między Przedsiębiorstwem Zagranicznym "A", a "B" Sp. z o.o. można zastosować przepis art. 3 ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym. Skarżący przytacza również argument, iż w chwili wystawienia faktury [...] nie istniała możliwość przeniesienia na nabywcę - Spółkę "A"- nieruchomości wchodzących w skład Przedsiębiorstwa Zagranicznego "A" oraz praw wynikających z otwartych procedur celnych. Przeniesienie tychże praw uzależnione było od uzyskania zezwolenia właściwych organów administracji państwowej. W zaistniałej sytuacji decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej ustalająca zobowiązanie podatkowe i zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 r. jest zdaniem odwołującego się bezpodstawna. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy decyzją z dnia [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z art.55- Kodeksu cywilnego przedsiębiorstwem jest zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych obejmujących wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, a w szczególności: - firmę (nazwę), znaki towarowe i inne oznaczenia indywidualizujące przedsiębiorstwo - księgi handlowe - nieruchomości i ruchomości ( w tym produkty i materiały) - zobowiązania i obciążenia związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa - prawa wynikające z najmu i dzierżawy lokali zajmowanych przez przedsiębiorstwo. Z analizy ustaleń kontroli skarbowej niezbicie wynika, zdaniem Izby Skarbowej, że umowa z dnia [...] 2000r. zawarta pomiędzy Przedsiębiorstwem Zagranicznym A , a B Sp. z o.o. nie dotyczyła zbycia wielu rzeczy stanowiących w rozumieniu Kodeksu cywilnego istotne elementy przedsiębiorstwa. Zbycie tych składników nie nastąpiło także w okresie następującym po podpisaniu umowy i wystawieniu faktury obejmującej sprzedaż dóbr określonych w umowie. Zauważyć należy, że dnia 21 lipca 2001 r. Sąd Rejonowy w P. dokonał zmiany w rejestrze handlowym, w efekcie której firma B Sp. z o.o. zmieniła nazwę na C Sp. z o.o. Podatnik wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji Izby Skarbowej Ośrodek Zamiejscowy oraz poprzedzającej ją decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podatnika podniósł w szczególności, że w drodze umowy zawartej między Przedsiębiorstwem Zagranicznym A, a B Sp. z o.o. H. J. zamierzał sprzedać przedsiębiorstwo, o czym świadczy list intencyjny z dnia [...] maja 2000r. Ponadto czynności dokonane po dacie zawarcia umowy (tj. po [...] 2000 r.) miały na celu jedynie doprowadzenie do zbycia przedsiębiorstwa jako całości. Nie wyrejestrowanie Przedsiębiorstwa Zagranicznego A spowodowane było koniecznością dokonania czynności prawnych mających na celu dokończenie procesu sprzedaży przedsiębiorstwa. Izba Skarbowa Ośrodek Zamiejscowy w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Istota sporu między stronami w sprawie niniejszej sprowadza się do kwestii czy umowa sprzedaży zawarta w dniu [...] 2000 r. przez H.J. - właściciela Przedsiębiorstwa Zagranicznego " A" ze Spółką z o.o. "B" była umową sprzedaży przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 ze zmian.) do sprzedaży przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans nie stosuje się przepisów tej ustawy. W treści wyżej wymienionej umowy stwierdza się, że H. J. sprzedaje Spółce z o.o. "B "prawo własności ruchomości znajdujących się na terenie nieruchomości sprzedawcy położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów nr [...], wpisanej do księgi wieczystej Sądu Rejonowego w T. pod nr Kw [...], wymienione w załączniku nr 1 (środki trwałe) oraz w załączniku nr 2 (narzędzia i wyposażenie) według stanu na dzień [...] maja 2000 r. za zryczałtowaną kwotę [...] zł, a nadto oddaje w najem kupującemu na przeciąg jednego roku posadowiony na gruncie przedmiotowej nieruchomości budynek wraz z infrastrukturą techniczną, obejmujący całość pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych zakładu produkcyjnego w W. Przedsiębiorstwa Zagranicznego "A", w całości - stanowiące gospodarczo i majątkowo zorganizowany i wyodrębniony ze składników majątkowych przedsiębiorstwa sprzedawcy zakład produkcyjny. Cytowana wyżej treść postanowień umowy nie pozwala przyjąć, że była to umowa sprzedaży przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie zawierają definicji pojęcia "przedsiębiorstwo". Zgodnie z art. 55- Kodeksu cywilnego przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Obejmuje ono szereg składników, wymienionych w tym przepisie przykładowo, w tym oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa), własność nieruchomości lub ruchomości i inne prawa rzeczowe, prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy, wierzytelności, środki pieniężne, księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tymczasem umowa sprzedaży z dnia [...] 2000 r. obejmuje tylko niektóre składniki Przedsiębiorstwa Zagranicznego "A", w tym ruchomości (środki trwałe, narzędzia i wyposażenie wyszczególnione w załącznikach), których cenę określono na kwotę [...] zł. Na taką też kwotę opiewa faktura VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. wystawiona za "sprzedaż Przedsiębiorstwa Zagranicznego A". Natomiast prawo wieczystego użytkowania gruntu oraz prawo własności zabudowań na tym gruncie zostały sprzedane przez skarżącego na rzecz Spółki "C" (poprzednia nazwa: Spółka z o.o. B") dopiero aktem notarialnym z dnia [...] 2001 r. Jednocześnie niesporne jest, że Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A" nadal istniało pod dawną firmą i prowadziło działalność - chociaż w ograniczonym zakresie. Decyzję o likwidacji tego Przedsiębiorstwa właściciel podjął dopiero w dniu [...] 2001 r., to jest po upływie prawie 16 miesięcy od zawarcia umowy z dnia [...] 2000 r. Zgodzić należy się z twierdzeniem Izby Skarbowej, że powoływany przez skarżącą wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2001 r. sygn. akt III RN 163/00 dotyczył innego stanu faktycznego niż w sprawie niniejszej. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy Sąd ten uznał, że zawarcie szeregu umów cywilnoprawnych w krótkich odstępach czasu, prowadzące w rezultacie do wyzbycia się przez przedsiębiorstwo wszystkich jego składników, stanowiło obejście prawa. Skutkiem tego - zdaniem Sądu Najwyższego - skarżąca Spółka, która te składniki nabyła, nie miała prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Należy przy tym zauważyć, że wyzbycie się w omawianej sprawie wszystkich składników przedsiębiorstwa nastąpiło w znacznie krótszym okresie czasu niż okres, który upłynął od zawarcia przez skarżące Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A" pierwszej umowy dotyczącej sprzedaży części składników przedsiębiorstwa ([...] 2000 r.) do sprzedaży pozostałego mienia ([...] 2001r.). Zwrócić należy wreszcie uwagę na okoliczność, że umowa z dnia [...] 2000 r. - nie odpowiada wymogom art. 75- § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym to przepisem zbycie przedsiębiorstwa powinno być dokonane w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym - pod rygorem nieważności (art. 73 ust. 2 kodeksu cywilnego). Z wyżej podanych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w szczególności przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zmian.). /-/ K. Pawlicki /-/ I. Konieczna /-/ B. Koś