I SA/Po 838/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędzia WSA Roman Wiatrowski Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. s.c. R. M., P. S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zawiesić postępowanie /-/ R.Wiatrowski /-/ S.Zapalska /-/ M.Skwierzyńska W dniu (...) A s.c. R. M., P. S. wniosła o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego. W uzasadnieniu wniosku Spółka podała, iż przedmiotem jej działalności jest obsługa wystaw targowych, a w szczególności projektowanie oraz konstruowanie zabudowy stoisk targowych. W ramach tej działalności Spółka zawiera z podatnikami zarejestrowanymi dla potrzeb podatku VAT oraz mającymi miejsce zamieszkania bądź siedzibę w Polsce umowy o wykonanie wymienionych świadczeń. Zgodnie z treścią tych umów Spółka udostępnia, w hali targowej, znajdującej się w innym niż Polska kraju członkowskim Wspólnoty bądź w kraju nienależącym do Wspólnoty, odpłatnie stanowisko targowe będące jej własnością. Natomiast korzystający ze stoiska zobowiązuje się do jego zwrotu w stanie niepogorszonym oraz zapłaty wynagrodzenia. Wobec powyższego stanu faktycznego wnioskodawczyni przedstawiła następujące pytania: jakie jest miejsce świadczenia wskazanej usługi i czy winna ona podlegać opodatkowaniu polskim podatkiem od towarów i usług ? Spółka podkreśliła, iż w ramach umowy udostępnia (oddaje) stoisko targowe na czas oznaczony – do zakończenia imprezy targowej, natomiast kontrahent zobowiązuje się do jego zwrotu oraz zapłaty wynagrodzenia. Jednocześnie w czasie trwania umowy stoisko pozostaje własnością Spółki. Zawarta umowa spełnia więc wymogi najmu uregulowanego w przepisach art. 659 i nast. ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.). Spółka wskazała również, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług, w przypadku świadczenia usług miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie świadczący usługę posiada siedzibę, a w przypadku posiadania stałego miejsca prowadzenia działalności, z którego świadczy usługi – miejsce, gdzie świadczący usługę posiada stałe miejsce prowadzenia działalności; w przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności – miejsce stałego zamieszkania, z zastrzeżeniem ust. 2 – 6 i art. 28. Natomiast stosownie do art. 27 ust. 3 ustawy w przypadku, gdy usługi, o których mowa w ust. 4 są świadczone na rzecz: 1) osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, mających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego lub 2) podatników mających siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego usługę – miejscem świadczenia tych usług jest miejsce, gdzie nabywca usługi posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, dla którego dana usługa jest świadczona, a w przypadku braku stałego miejsca prowadzenia działalności, stały adres lub miejsce zamieszkania. W punkcie 6 ust. 4 cyt. art. 27 ustawy ustawodawca wskazał m. in. usługi najmu. Zdaniem Spółki w niniejszym stanie faktycznym nie będzie miał jednak zastosowania przepis art. 27 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 27 ust. 3 ustawy. Przepisy te wymagają bowiem, aby nabywca usługi miał swoją siedzibę w kraju innym niż kraj świadczącego usługę. Nie będą miały również zastosowania, w ocenie Spółki, szczególne zasady określania miejsca świadczenia usług, o których mowa w art. 27 ust. 2 – 6 lub art. 28 ustawy. W związku z powyższym wnioskodawczyni wyraziła pogląd, iż miejscem świadczenia opisanych usług będzie, zgodnie z przepisem art. 27 ust. 1 ustawy, siedziba Spółki jako podmiotu świadczącego usługę. W konsekwencji usługi te, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, będą podlegać opodatkowaniu polskim podatkiem VAT. Dyrektor Izby Skarbowej, działając z upoważniania Ministra Finansów, w interpretacji z dnia (...) nr (...), uznał stanowisko Spółki w zakresie miejsca świadczenia usług udostępniania i montażu stosika targowego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji Dyrektor wskazał, iż zgodnie z art. 27 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o VAT, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2008r., w przypadku świadczenia usług w dziedzinie kultury, sztuki, sportu, nauki, edukacji, rozrywki oraz usług podobnych do tych usług, takich jak targi i wystawy, a także usług pomocniczych do tych usług – miejscem świadczenia usług jest miejsce, gdzie usługi są faktycznie świadczone. Zdaniem Dyrektora powołany przepis potwierdza jedną z zasad wynikających z Dyrektywy 112/2006/WE, iż miejscem opodatkowania każdego świadczenia usług co do zasady powinno być miejsce jego rzeczywistej konsumpcji. Dyrektor Izby podkreślił ponadto, iż z przepisu art. 53 Dyrektywy wynika, że miejscem świadczenia usług związanych z działalnością kulturalną, artystyczną, sportową, naukową, edukacyjną, rozrywkową lub podobną, taką jak targi i wystawy, w tym świadczenia usług przez organizatorów takiej działalności, jest miejsce, w którym ta działalność jest faktycznie wykonywana. Jednocześnie przepis ten dotyczy nie tylko organizatorów targów, ale również wszystkich podmiotów świadczących usługi związane z targami. W rezultacie Dyrektor wyraził podgląd, iż wykonywane przez Spółkę usługi mieszczą się w katalogu usług, o których mowa w art. 27 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy. Tym samym miejscem ich świadczenia będzie miejsce, gdzie są one faktycznie wykonywane. W wezwaniu do usunięcia prawa, Spółka wniosła o zmianę interpretacji z dnia (...), poprzez uznanie, iż miejscem świadczenia usługi opisanej we wniosku jest terytorium Polski, zarzucając błędną wykładnię przepisu art. 27 ust. 1, ust. 3, ust. 4 pkt 6 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł podstaw do zmiany interpretacji. Na powyższą interpretację Spółka A złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia interpretacji w całości. Zaskarżonej interpretacji Spółka zarzuciła niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 27 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o VAT oraz naruszenie przepisu art. 14c § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60, z późn. zm.). W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej nie znajduje podstaw do zmiany swojego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia (...) sygn. akt (...) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zadał Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości pytanie prejudycjalne następującej treści: a) czy unormowania wynikające z art. 52 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (publ. Dz. U. UE. L. 06.347.1, z późn. zm.) należy interpretować w ten sposób, że usługi czasowego udostępniania stoisk wystawowych i targowych klientom prezentującym swoją ofertę na targach i wystawach należy zaliczyć do wymienionych w tych przepisach usług pomocniczych do usług targów i wystaw, tj. podobnych do działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej, naukowej, edukacyjnej, rozrywkowej, które opodatkowane są w miejscu ich faktycznego świadczenia, b) czy też należy przyjąć, iż są to usługi reklamy opodatkowane w miejscu, gdzie usługobiorca posiada stałą siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, na rzecz którego świadczone są usługi lub, w przypadku ich braku, stałe miejsce zamieszkania lub zwykłe miejsce pobytu stosownie do art. 56 ust. 1 lit. b Dyrektywy 112/2006/WE - przy przyjęciu założenia, że usługi te dotyczą czasowego udostępniania stoisk klientom prezentującym swoją ofertę na targach i wystawach, które zazwyczaj poprzedza sporządzenie projektu i wizualizacji stoiska oraz ewentualny transport elementów stoiska i jego montaż w miejscu organizacji targów lub wystawy, a klienci usługodawcy wystawiający swoje towary lub usługi uiszczają odrębnie organizatorowi danej imprezy opłaty za samą możliwość udziału w targach czy w wystawie, które obejmują koszty mediów, infrastruktury targowej, obsługi medialnej itp. Za wystrój i budowę własnego stoiska odpowiada każdy wystawca samodzielnie i w tym zakresie korzysta on z przedmiotowych, wymagających wykładni, usług. Za wstęp na targi i wystawy ich organizatorzy pobierają od zwiedzających osobne opłaty, które przypadają organizatorowi imprezy, a nie usługodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W ocenie Sądu okoliczność, iż w powołanym przepisie nie wymieniono wprost ETS, nie przesądza o braku możliwości zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na postawione w innej sprawie pytanie prejudycjalne i toczące się w związku z nim postępowanie przed tym właśnie sądem, jeżeli problem prawny w obu sprawach jest identyczny. ETS jest bowiem sądem wspólnotowym w znaczeniu ustrojowym (zob. A. Wróbel, [w:] pr. zb. Wprowadzenie do prawa Wspólnot Europejskich (Unii Europejskiej), Zakamycze 2002, s. 154), a zatem postępowanie prowadzone przed nim jest postępowaniem sądowym, które, zdaniem Sądu, mieści się w pojęciu "postępowania sądowego" użytym w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W świetle tego przepisu, sąd administracyjny może więc zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed ETS. Ustawodawca, używając sformułowania "może", pozostawił sądowi swobodę podjęcia decyzji w tym zakresie, pod warunkiem zaistnienia przesłanki wpływu wyniku postępowania przed ETS na rozstrzygnięcie sprawy przed sądem administracyjnym. W przedmiotowej sprawie taka przesłanka zaistniała, ponieważ wykładnia przepisów prawa wspólnotowego dokonana przez ETS na użytek sprawy o sygn. akt (...) będzie miała znaczenie także dla niniejszego postępowania, jako że zaskarżona interpretacja obejmuje tożsame zagadnienie, tj. czy czasowe udostępnianie stoiska targowego (wystawowego) przez osobę nie będącą organizatorem targów (wystawy) mieści się w pojęciu usług pomocniczych do usług targów i wystaw, jako usług podobnych do działalności kulturalnej, artystycznej, sportowej, naukowej, edukacyjnej, rozrywkowej, które opodatkowane są w miejscu ich faktycznego świadczenia, a skarżąca Spółka oraz Dyrektor Izby Skarbowej argumentację swoją oparli między innymi na przepisach podatkowych i wspólnotowych wskazanych w sentencji pytania prejudycjalnego oraz jego uzasadnieniu. W tym stanie rzeczy Sąd postanowił, na podstawie powołanego przepisu, jak w sentencji. /-/ R. Wiatrowski /-/ S. Zapalska /-/ M. Skwierzyńska