I SA/Po 843/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Protokolant: ref. staż. Martyna Dziubałka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 216, art. 162 § 1 i § 2 i art. 163 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej w skrócie "o.p.") odmówił JP przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył JP karę pieniężną w wysokości [...] za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Decyzja ta została skutecznie doręczona podatnikowi w dniu [...]. Organ wskazał, że od w.w decyzji strona złożyła pismem z dnia [...] odwołanie, które zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...], zatem dzień po terminie do wniesienia odwołania. Następnie JP wnioskiem z dnia [...] zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w okresie od dnia [...] wymagał intensywnego leczenia z uwagi na [...] uniemożliwiające poruszanie. Na poparcie swojego stanowiska załączył zaświadczenie lekarskie z [...] oraz dodatkowo odwołanie od decyzji, datowane na dzień [...]. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej z przedłożonego przez stronę dowodu nie wynika, że stwierdzone u niego schorzenie uniemożliwiło mu podejmowanie jakichkolwiek czynności procesowych, w szczególności zaś, że uniemożliwiło wniesienie odwołania. Bezspornym bowiem jest, że w okresie, w którym JP nie mógł się poruszać, dokonał czynności procesowej, t.j. wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Niniejsze stoi zatem w całkowitej sprzeczności z wersją stanu faktycznego, jaką przedstawia strona we wniosku o przywrócenie terminu i zaprzecza temu, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od w.w decyzji z dnia [...] nastąpiło bez jego winy. Dyrektor Izby Celnej zauważył również, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie dochował również ustawowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skoro odwołanie od decyzji zostało nadane przez podatnika w dniu [...], to należy przyjąć, że w tym dniu ustały przyczyny uchybienia terminowi. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu został przez stronę nadany w placówce pocztowej w dniu [...] r., t.j. po upływie [...] od daty nadania odwołania. JP w skardze z dnia [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając naruszenie: - art. 162 o.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji gdy strona w złożonym wniosku o przywrócenie terminu wykazała, iż uchybienie terminowi nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych, t.j. z powodu [...], - art. 122 w zw. z art. 187 o.p. poprzez dowolne, niemające potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym ustalenia, iż stan zdrowia pozwalał skarżącemu na złożenie odwołania w ustawowym terminie oraz nie przeprowadzeniu i przedstawieniu jakiegokolwiek dowodu na poparcie twierdzeń, iż skarżący uchybił z własnej winy terminowi. W uzasadnieniu skargi podniósł, że we wniosku z dnia [...] o przywrócenie terminu wykazał, iż przyczyna uchybienia terminowi była niezależna od niego i była niezawiniona, gdyż z powodu [...] uniemożliwiającej mu poruszanie się nie mógł złożyć odwołania w ustawowym terminie. Skarżący podniósł, że organ nie wykazał, aby uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy podatnika, nie zakwestionował faktu choroby, ani nie przedstawił jakichkolwiek wątpliwości, co do złożonego zaświadczenia lekarskiego. Skarżący zarzucił również, że organ wydając zaskarżone postanowienie powołał się na orzeczenia sądów administracyjnych, nie wskazał natomiast przesłanek, na podstawie których organ doszedł do wniosku, że stan zdrowia skarżącego pozwalał mu na poruszanie się, sporządzenie odwołania i nadanie go w placówce pocztowej. Skarżący podkreślił, że kwestia oceny stanu zdrowia podatnika wymaga wiadomości specjalistycznych z zakresu medycyny i niemożliwym jest, aby organ celny bez uzyskania opinii biegłego wypowiedział się jednoznacznie, co do możliwości dokonania przez skarżącego czynności procesowej. Skarżący podniósł, że organ podatkowy ma obowiązek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli zachodzą ku temu przesłanki wskazane w art. 162 o.p. Uzasadniając naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 o.p. wskazał, że Dyrektor Izby Celnej bez przeprowadzenia jakichkolwiek czynności dowodowych sformułował twierdzenia odnoszące się do możliwości dokonania przez stronę czynności procesowej i ocenił jej stan zdrowia, t.j. uznał, że podatnik mógł się poruszać. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Tytułem wstępu wskazać należy, że z akt sprawy wynika jednoznacznie, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] nr [...] została doręczona JP w dniu [...]. Okoliczność ta nie została zanegowana w skardze przez skarżącego. Zauważyć również należy, że skarżący pismem z dnia [...], nadanym w placówce pocztowej w dniu [...], wniósł odwołanie od tej decyzji. Następnie w dniu [...] złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do wniosku załączył odwołanie datowane na dzień [...] oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...], z którego wynika, że u skarżącego rozpoznano [...] i że skarżący wymagał intensywnego leczenia w dniach od [...]. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od w.w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego i czy dochował termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji do uznania, czy organ odwoławczy zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do dokonania wyżej wskazanej czynności procesowej. W myśl art. 223 § 1 i § 2 pkt 1) o.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z wyżej powołanego przepisu wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) złożenie przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowanie terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienie czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Wystąpienie zatem łącznie wszystkich czterech przesłanek ma ten skutek, że organ obowiązany jest przywrócić termin. Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że nie dokonała czynności bez własnej winy. Podkreślenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. Godzi się zauważyć, że uprawdopodobnienie to środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym, niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) o jakimś fakcie (por. S. Babiarz i inni, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2007, Wydanie 4, str. 578). Zaakcentować należy, że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie wskazuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por: wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wyroki NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00, niepubl.). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1259/98, niepubl.). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek prezentacji dowodu w celu uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2012, s. 744). Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy Sąd uznał, że skarżący nie dołożył należytej staranności w dbałości o własne interesy. Jak już bowiem wyżej wskazano art. 162 § 1 o.p. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, jednakże jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego w jego uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony. Jak wynika z materiału dowodowego, bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się w dniu [...] i upływał w dniu [...]. Jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania skarżący powołał się na chorobę i wyjaśnił, że w.w przyczyna została potwierdzona zaświadczeniem lekarskim. Z załączonego przez niego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] wynika natomiast, że u skarżącego rozpoznano [...]. Skarżący wymagał intensywnego leczenia w dniach od [...]. Organ celny w zaskarżonym postanowieniu słusznie jednak zauważył, że z zaświadczenia lekarskiego nie wynika, aby schorzenie uniemożliwiało skarżącemu poruszanie się, ale ograniczało je. Zatem z przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia nie wynika, że stwierdzone u niego schorzenie uniemożliwiło mu podejmowanie jakichkolwiek czynności procesowych, w szczególności, że uniemożliwiło wniesienie odwołania. W tym bowiem miejscu podkreślić należy, że skarżący, mimo iż jak wynika z zaświadczenia lekarskiego, że jego schorzenie znacznie ogranicza poruszanie się, w dniu [...] wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, t.j. [...] dzień po terminie, przy czym nie załączył do tego odwołania wniosku o przywrócenie terminu. Dopiero pismem z dnia [...] złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że wniosek ten został złożony po terminie. Dyrektor Izby Celnej prawidłowo bowiem uznał, że skoro skarżący nadał w placówce pocztowej odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu [...], to należy przyjąć, że w tym dniu ustały przyczyny uchybienia terminowi. Zgodnie zaś z art. 162 § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W niniejszej sprawie skarżący w.w wniosek wniósł dopiero po upływie [...] dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Wobec bezspornego dowiedzenia, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło bez winy strony i że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, chybionym należy uznać zarzut naruszenia przepisu art. 162 o.p. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 122 w zw. z art. 187 o.p. Zauważyć bowiem należy, że w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, a nie organ. Oznacza to, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ podatkowy nie ma bowiem obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10, publ. na str. internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć również należy, że art. 162 o.p. nie wymaga udowodnienia istnienia faktu, zatem przy rozpatrywaniu wniosku w sprawie przywrócenia terminu, nie mają zastosowania przepisy dotyczące dowodu (por. wyrok NSA z dnia 06 stycznia 1997r., sygn. akt III SA 394/96). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.