I SA/Po 865/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Protokolant sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Dyrektor lzby Celnej w P., na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 223 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: "O.p."), w związku z odwołaniem K. R. z dnia [...] listopada 2015 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie wymierzenia K. R., kary pieniężnej w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automatach [...] bez numeru i [...] o nr [...] poza kasynem gry, stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją nr [...] [...] z dnia [...] września 2015 r., działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.), wymierzył K. R. karę pieniężną w wysokości [...] zł za urządzanie gier na automatach [...] bez numeru i [...] o nr [...] poza kasynem gry. Decyzja została doręczona w dniu [...] września 2015 r. pod adres zamieszkania K. R., tj. [...], [...]. N. K. [...], działając przez pełnomocnika, złożył odwołanie z dnia [...] listopada 2015 r. od powyższej decyzji organu pierwszej instancji. Wraz z odwołaniem złożony został również wniosek z dnia [...] listopada 2015 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przywołał treść art. 12, art. 12 § 6 pkt 2 , art. 223 § 1 O.p. i wyjaśnił, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] września 2015 r. została skutecznie doręczona w dniu [...] września 2015 r. Decyzję osobiście odebrał pełnoletni domownik podatnika, tj. małżonka K. R., co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w miejscu "czytelny podpis odbiorcy". Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] września 2015 r. (doręczonej w dniu [...] września 2015 r.) upłynął w dniu [...] października 2015 r. W związku z tym, iż odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej po tym terminie, tj. w dniu [...] listopada 2015 r. (vide data stempla pocztowego na kopercie), bezsprzecznym pozostaje, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. W skardze z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z oświadczenia P. C. z dnia [...] kwietnia 2016 r. na okoliczność ustalenia prawidłowego miejsca zamieszkania skarżącego w okresie przesyłania decyzji przez organ. Zaskarżonemu postanowieniu Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2016 r. zarzucono: 1). naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 148 § 1 i § 2 pkt 2 oraz art. 149 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w przyjęciu, że decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. w spawie o sygnaturze [...], doręczono skarżącemu (prowadzącemu działalność gospodarczą) w dniu [...] września 2015 r. w lokalu położonym pod adresem [...], [...] za pośrednictwem pełnoletniego domownika - małżonki, podczas gry prawidłowe zastosowanie tego przepisu winno doprowadzić do przyjęcia, iż skutecznego doręczenia decyzji skarżącemu w tym dniu nie dokonano, gdyż lokal na adres którego przesłano ww. decyzję nie stanowi miejsca zamieszkania skarżącego, a jedynie miejsce zameldowania oraz poprzez zaniechanie przesłania przedmiotowej decyzji na adres siedziby działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego, w związku z którą wydano ww. decyzję, szczególnie iż organ wbrew temu co podaje w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dysponował jedynie adresem zameldowanie "Kontrolujący wpisali tam (pkt VI protokołu), że cyt. Przeprowadzono gry kontrolne w obecności pana K. R. - właściciela Stacji Paliw, zam. [...], [...], dow. Os. [...]", który to skrót "zam". miałby potwierdzać adres zamieszkania, podczas gdy w dowodzie osobistym, na który powołują się kontrolujący wpisany jest adres zameldowania, a w konsekwencji odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji i stwierdzenie jego wniesienia z uchybieniem terminu. Ponadto z daleko posuniętej ostrożności procesowej skarżący zarzuca: 2. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., art. 80 § k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie przesłuchania skarżącego na okoliczność jego miejsca zamieszkania w dacie doręczenia decyzji oraz niezgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, niewłaściwe wyprowadzenie z materiału dowodowego, że skarżący ma miejsce zamieszkania pod adresem [...], R. ([...]) - co wynika wg organu z wewnętrznego systemu SERCE, podczas gdy samo niezgłoszenie do Naczelnika Urzędu Skarbowego danych na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników nie przesądza o faktycznym zamieszkiwaniu w miejscu określonym w ewidencji, szczególnie biorąc pod uwagę charakter miejsca zamieszkania, który z dnia na dzień może ulec zmianie tymczasowo bądź na stałe; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 § 1 w związku z art 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony skarżącej o zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego i niezapewnienie skarżącemu możliwości odniesienia się do wątpliwości organu co do miejsca zamieszkania skarżącego, które to naruszenia doprowadziły do błędnego uznania, że miejscem zamieszkania skarżącego w dacie przesłania przez organ decyzji był lokal położony pod adresem [...], R. ([...]), podczas gdy stanowi on adres jego zameldowania, a adresem zamieszkania był wówczas użyczony mu lokal przy ul. [...] [...] w K., w konsekwencji odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji i stwierdzenie jego wniesienia z uchybieniem terminu. Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący podkreśla, że aby można mówić o skutecznym doręczeniu pisma, powinny zostać spełnione łącznie warunki: pisma doręcza się pod adresem miejsca zamieszkania lub w miejscu prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W jego ocenie niewątpliwie w dniu [...] września 2015 r. pismo zostało odebrane w innymi miejscu niż miejsce zamieszkania albo siedziba działalności skarżącego. Zwraca przy tym uwagę, że adres zameldowania skarżącego wskazany w dowodzie osobistym nie musi być taki sam jak adres zamieszkania. Ponadto za nieuprawiony uważa strona wniosek organu oparty na danych z wewnętrznego systemu SERCE, gdy samo niezgłoszenie do Naczelnika Urzędu Skarbowego aktualizacji danych na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników nie przesądza o faktycznym zamieszkiwaniu w miejscu określonym w ewidencji, szczególnie biorąc pod uwagę charakter miejsca zamieszkania, który z dnia na dzień może ulec zmianie tymczasowo bądź na stałe. Na zakończenie skarżący wskazuje, że prawidłowość doręczeń w postępowaniu jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, której pozycja w postępowaniu podatkowym jest słabsza. Dlatego wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości powinny być tłumaczone na jej korzyść. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze są bezpodstawne. Na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że potrzeba przedłożenia dowodu w postaci oświadczenia P. C. pojawiła dopiero się na etapie wnoszenia skargi. Dodaje, że skarżący był przekonany, że wszelka korespondencja będzie mu doręczona na adres miejsca prowadzenia działalności, w którym prowadzono kontrolę. Postanowieniem wydanym na rozprawie Sąd postanowił oddalić zawarty w skardze wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z dokumentu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2016 r., stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 233 O.p. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie to jest ostateczne (art. 228 § 2 O.p.). Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, czy odwołanie zostało wniesione w terminie. Uchybienie terminowi do wniesienia odwołania jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2013 r., II FSK 1487/11 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto podkreślić należy, że organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz zobowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Fakt orzeczenia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2015 r., I FSK 322/14 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym wskazać należy, że unormowane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania ma charakter deklaratoryjny. Uprawniony organ administracji stwierdza w nim jedynie uchybienie przewidzianego przez Ordynację podatkową terminowi do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2014 r., II FSK 690/12 – wyrok dostępny w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie natomiast do art. 223 § 1 O.p. odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się za jego pośrednictwem do organu odwoławczego, w terminie 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że zasadne jest stanowisko organu, wydającego zaskarżone postanowienie, w myśl którego stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Bezspornym jest, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] z dnia [...] września 2015 r. została skutecznie doręczona, za potwierdzeniem odbioru, w dniu [...] września 2015 r. (decyzję odebrała małżonka K. R.), zaś odwołanie od ww. decyzji, zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2015 r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie. W tej sytuacji uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest niewątpliwe. Po stronie organu zaistniał zatem obowiązek wydania zaskarżonego postanowienia. W tym miejscu należy wyjaśnić, że zasady liczenia terminów do wniesienia odwołania określa przepis art. 12 O.p., zgodnie z którym jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 O.p. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub otrzymane przez polską placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza Unii Europejskiej albo złożone w polskim urzędzie konsularnym. W przedmiotowej sprawie, mając powyższe na uwadze, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] września 2015 r. (doręczonej w dniu [...] września 2015 r.) upłynął w dniu [...] października 2015 r. W związku z tym, iż odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej po tym dniu, stwierdzić należy, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Z akt sprawy wynika, iż organ odwoławczy poczynił ustalenia w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia. Organ ustalił datę doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. (co zostało poparte konkretnym dowodem - mianowicie zwrotnym potwierdzeniem odbioru), jak również wykazał, że odwołanie od ww. decyzji zostało nadane w placówce pocztowej z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 1 O.p. Zaskarżone postanowienie zostało wydane po uwzględnieniu tego, iż odrębnym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w którym to wzięto pod uwagę okoliczności przedstawione przez skarżącego. Sądowi orzekającemu z urzędu wiadomym jest, że w sprawie o sygn. akt I SA/Po 864/16 przedmiotem postepowania jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z tego samego dnia odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2016 r. o sygn. akt I SA/Po 864/16 WSA w Poznaniu oddalił skargę skarżącego na w/w postanowienie. Tym samym organ podatkowy, wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu był zobligowany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Jednocześnie należy wyjaśnić, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] września 2015 r. została nadana na adres, na który dokonywano doręczeń w trwającym postępowaniu zmierzającym do wydania tej decyzji. Skarżący zatem posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu, a kierowana do niego korespondencja odbierana była przez pełnoletnich domowników. W toku postępowania kierowano do skarżącego pisma na ten sam adres: ul. [...] [...]. Skarżącemu doręczono także pismo sporządzone w trybie art. 200 O.p., wobec czego został poinformowany o kończącym się postępowaniu. Ponadto, z akt sprawy wynika, że skarżący nie zawiadomił organu o zmianie adresu do doręczeń. W takiej sytuacji doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] września 2015 r. dokonane przez organ podatkowy było skuteczne i wywołało określone w przepisach Ordynacji podatkowej skutki prawne, ponieważ w razie zaniedbania obowiązku zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem. Na marginesie zauważyć należy, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania odnosi się do obiektywnej okoliczności upływu terminu do wniesienia środka zaskarżenia przewidzianego w Ordynacji podatkowej. Wydając takie postanowienie, organ nie bada przyczyn uchybienia terminu. Okoliczności wyłączające winę podatnika w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania mają wpływ na ocenę przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konkluzji stwierdzić należy, że wobec skutecznego doręczenia w dniu [...] września 2015 r. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] września 2015 r., 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] października 2015 r. Odwołanie nadane w placówce pocztowej w dniu [...] listopada 2015 r. zostało zatem wniesione z uchybieniem terminu. Stwierdzić należy, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. W tej sytuacji zasadne było wydanie w dniu [...] marca 2016 r. przez Dyrektora Izby Celnej zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Odnosząc się natomiast do zarzucanego przez organ naruszenia prawa procesowego, tj. art. 77 §1 k.p.a., art. 107 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a w związku z art. 7 k.p.a. jak również art. 10 § 1 w związku z art. 79 § 1 i 2 k.p.a., Sąd zauważa, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), nie zaś w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23). W badanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów procedury podatkowej. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.