I SA/Po 89/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2017 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr: [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] nr [...] oddalił skargę [...] (dalej zwanej również skarżącą) wniesioną na dokonane przez organ I instancji w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego zajęcie wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie [...] Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...] w związku z brakiem zapłaty kary pieniężnej w kwocie [...] zł. W toku egzekucji nastąpiło zajęcie wierzytelności pieniężnej skarżącej w kwocie [...] zł należnej od [...] (zawiadomienie o zajęciu doręczono skarżącej dnia [...]). Pismem z dnia [...], (nadanym dnia [...] wniesiono skargę na opisaną powyżej czynność egzekucyjną. W skardze wskazano na zastosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych, które narażają skarżącą na znaczną szkodę finansową, pozbawienie środków na prowadzenie działalności gospodarczej oraz możliwości bieżącego regulowania zadłużenia. W skardze zwrócono również uwagę na przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości stosowania art. 14 i art. 6 ustawy o grach hazardowych. Ewentualnie zaś wniesiono o wstrzymanie czynności egzekucyjnych wobec konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie rozbieżności w tym zakresie. Organ I instancji w kontekście postanowień art. 54 u.p.e.a. wskazał, że w prowadzonym na jego podstawie postępowaniu bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Skarga na czynność egzekucyjną może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 w zw. z art. 33 u.p.e.a. skarżącej przysługiwało prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżąca wniosła zarzuty na podstawie wskazanego ostatnio przepisu podnosząc okoliczności tożsame z okolicznościami podnoszonymi w skardze takie jak zastosowanie zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych oraz występowanie przesłanek do umorzenia postępowania. Okoliczności podniesione w skardze stanowią powielenie zarzutów, gdy tymczasem skarga nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżenia. Stwierdzono również, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwoliła stwierdzić, że zajęcie wierzytelności pieniężnej, dokonane dnia [...], zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z regulacjami u.p.e.a. Dokonując zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżącej wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty nie uiszczał bez zgody organu egzekucyjnego zobowiązanej, lecz aby przekazał ją organowi. Wskazano również, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Sama zaś egzekucja administracyjna została wszczęta na podstawie prawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego. Odnosząc się do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. wyjaśniono, że stosownie do postanowień art. 23 § 1 powołanej ustawy, nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonania tej egzekucji. W ramach powyższych kompetencji organ nadzoru uprawniony jest do wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego w przypadkach rozpatrywania zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego oraz przeprowadzenia z urzędu czynności kontrolnych w nadzorowanym organie egzekucyjnym. U.p.e.a. nie zna instytucji wstrzymania tego postępowania na wniosek dłużnika. W kontekście postanowień art. 66 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") wskazano, że podanie oparte na podstawie art. 23 § 6 u.p.e.a. winno zostać wniesione odrębnym pismem do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu. Skarżąca wniosła zażalenie na wymienione na wstępie postanowienie wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi na czynność egzekucyjną. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie postanowienia organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu [...] zarzucono naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżącej w niniejszej sprawie nie przysługuje skarga na czynności egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że stosownie do postanowień art. 54 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga przysługuje jedynie na czynności typu wykonawczego, nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o prawach i obowiązkach uczestników postępowania. Skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] organ I instancji w pełni zastosował się do przepisów obowiązujących w zakresie dokonywania zajęć innych wierzytelności pieniężnych. Zgodnie z u.p.e.a. organ egzekucyjny ma prawo stosować wszystkie środki egzekucyjne przewidziane przez ustawodawcę w art. 1a pkt 12 lit. a) powołanej ustawy, w tym również egzekucję z wierzytelności pieniężnych. Odnosząc się do zarzutów związanych z zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wskazano, że skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona wyłącznie na czynności egzekucyjne, tj. czynności o charakterze wykonawczym. Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje ponadto wyłącznie w sytuacji, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia. Stwierdzono, że omawiany zarzut wyczerpuje znamiona z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., a zobowiązana mogła skorzystać z instytucji zarzutów na prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do treści skargi wskazano, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Odnosząc się do wyrażonego w skardze żądania wstrzymania postępowania egzekucyjnego wskazano, że zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 01 stycznia 2016 r., organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez nadzorowany organ. W przypadku zaś działania z urzędu, organ samodzielnie rozstrzyga, czy podjąć postępowanie w sprawie, czy też nie. Z uwagi na powyższe wniosek skarżącej o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, nie może stanowić prawnie skutecznej inicjatywy wszczęcia takiego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wskazał również, że nie dopatrzył się przesłanek mogących skutkować podjęciem decyzji o wstrzymaniu postępowania na podstawie art. 54 § 6 u.p.e.a. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] stanowi przedmiot skargi kierowanej do WSA w Poznaniu. W skardze skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego wnosi o stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji z powodu rażącego naruszenia prawa. Ewentualnie zaś wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w skardze na czynności egzekucyjne strona może podnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wierzyciel stosuje w niniejszej sprawie zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Podniesiono również, że w sprawie istnieją przesłanki do umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości stosowania art. 14 i art. 6 ustawy o grach hazardowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Na potrzeby dalszych rozważań należy przypomnieć, że przedmiotem rozpoznawanej skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Podstawą prawną wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego jest art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (§ 1). Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Treść art. 54 § 1 u.p.e.a. nie pozostawia wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora, ewentualnie przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W kontekście stanowiska skarżącego należy wskazać, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne – stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego – ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia [tak: wyrok NSA z dnia 5 marca 2015 r., II FSK 290/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego – w stosunku do wskazanych wyżej – środka zaskarżenia, a jej – opisany wyżej – ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Jeżeli z uwagi na stadium postępowania egzekucyjnego nie przysługuje dłużnikowi środek zaskarżenia w postaci zarzutów (środkiem tym można się posłużyć w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego – zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego – art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. ) to skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 omawianej ustawy, nie może stanowić takiego właśnie konkurencyjnego środka zaskarżenia. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego [tak: wyrok NSA z dnia 02 kwietnia 2015 r., II FSK 749/13, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. W tej sytuacji, wbrew zarzutom skargi, wydając zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszono art. 54 u.p.e.a. Skargę jako bezzasadną należało więc oddalić zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).