I SA/Po 891/18

WyrokWSA w Poznaniu2019-02-08

Skład orzekający: Izabela Kucznerowicz, Katarzyna Nikodem, Karol Pawlicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzje w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności poprzez brak wszczęcia postępowania, brak doręczenia decyzji wszystkim stronom oraz brak załączenia do akt sprawy dokumentów stanowiących podstawę wymiaru podatku?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu powodującym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego z uwagi na uchybienia proceduralne. Organy nie wszczęły formalnie postępowania, nie doręczyły decyzji organu pierwszej instancji wszystkim stronom, a także nie załączyły do akt sprawy dokumentów stanowiących podstawę wymiaru podatku, co uniemożliwiło sądowi kontrolę legalności tych decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2018 dla hali garażowej. Organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta) ustalił wysokość zobowiązania na podstawie danych z ewidencji podatkowej i informacji o nieruchomościach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, wskazując na wiążący charakter danych z ewidencji gruntów. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa geodezyjnego i kartograficznego, kwestionując sposób ustalenia podstawy opodatkowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2019 r. sprawy ze skargi B.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej kwotę 207,- zł (dwieście siedem złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. ustalił B. B. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wymiaru podatku organ dokonał na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej, złożonej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, gruntach rolnych i lasach przy zastosowaniu stawek uchwalonych przez Radę Miasta P.. Za przedmiot opodatkowania przyjął m.in. pozostałe budynki o wysokości w świetle powyżej 2,2 m o powierzchni 12,00 m2. Przedmiotem opodatkowania jest hala garażowa przy ul. [...]. Jako pozostałe strony postępowania organ wskazał C. B.. Decyzja została doręczona C. B.. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. i C. B. wnosząc o uchylenie decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., na podstawie m.in. art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. - dalej: "O.p.") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że sporna jest podstawa opodatkowania hali garażowej położonej w P. przy ul. [...]. Powołując orzecznictwo sądowe organ wskazał, że decydujące znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organ powołał się na art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 2101 ze zm. – dalej: "P.g.k.") stwierdzając, że organy podatkowe ustalające wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Powierzchnia użytkowa pomieszczenia (kondygnacji) wykazana w ewidencji gruntów i budynków obliczana jest z uwzględnieniem różnych wysokości danego lokalu, według tych samych zasad, do których odwołuje się art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm. – dalej: "u.p.o.l."). Zatem organy podatkowe są bezwzględnie związane ewidencją. Faktyczne obmiary dokonane czy to przez organy podatkowe, czy przez podatnika same w sobie nie mogą skutecznie podważyć ewidencji gruntów i budynków. Mogą one stanowić informację wskazującą na potrzebę zmian w ewidencji. Organ wskazał, że sporna hala garażowa ma powierzchnię 1.691,10 m2 (informacja znana organowi z urzędu). Taka powierzchnia została ujawniona w ewidencji i ta powierzchnia jest wiążąca dla organów przy wymiarze podatku od nieruchomości. W skardze z dnia [...] września 2018 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 21 ust. 1 P.g.k. poprzez przyjęcie, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków odnoszące się do powierzchni użytkowej lokali są niepodważalnym dowodem; 2) art. 187 § 1 w zw. z art. 122 O.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego; 3) art. 191 § 1 w zw. z art. 122 oraz 187 § 1 O.p. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów. Odpowiadając na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Stosownie do art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane, a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Podkreślić należy, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSA WSA 2008/2, poz. 31; uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSA WSA 2010/1, poz. 1, s. 29 uzasadnienia). Kontroli Sądu poddana została decyzja w zakresie podatku od nieruchomości za 2018 r. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu powodującym wyeliminowanie je z obrotu prawnego, z uwagi na uchybienia o charakterze proceduralnym. Po pierwsze w rozpatrywanej sprawie decyzje w sprawie wymiaru podatku zostały wydane bez prowadzenia postępowania. W aktach rozpatrywanej sprawy brak jest bowiem postanowienia o wszczęciu postępowania, które winno być wydane w trybie art. 165 § 1 i 2 O.p. Ponadto w decyzji powinna być precyzyjnie określona strona postępowania i decyzja zarówno I, jak i II instancji powinna być doręczona wszystkim stronom postępowania. Stroną postępowania są małżonkowie B., co nie jest w sprawie kwestionowane. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji jako adresata wskazuje B. B., natomiast została doręczona wyłącznie C. B., pomimo że jako adresata decyzji wskazano B. B.. W związku z tym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ naruszył art. 123 O.p., pozbawił bowiem stronę postępowania – B. B. czynnego udziały w postępowaniu. Nadto Sąd zauważa, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że wymiaru podatku od nieruchomości dokonano na podstawie danych wynikających z ewidencji podatkowej oraz złożonej informacji o nieruchomościach. Sąd zwraca uwagę, że w aktach sprawy brak jest wydruków z ewidencji gruntów objętych decyzją. W swoim rozstrzygnięciu Kolegium wskazało natomiast, że decydujące znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy stwierdził, że wymiaru podatku dokonano na podstawie ewidencji gruntów i budynków, jednakże nie wskazał, jakie dane z ewidencji stanowiły podstawę tego wymiaru. Wskazanych w decyzjach organów dokumentów stanowiących podstawę wymiaru podatku nie ma w aktach sprawy, co powoduje, że w tym zakresie Sąd nie ma możliwości dokonać kontroli ww. decyzji. Wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle art. 21 ust. 1 P.g.k. przepisu przyjmuje się, że dane wynikające z ewidencji, w szczególności w przypadku wymiaru podatku od nieruchomości, mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów (por. uchwała NSA z 27 kwietnia 2009 r., II FPS 1/09). W zaskarżonej decyzji wskazano, że decydujące znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania mają dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, zatem uzasadnienie decyzji SKO nie pozwala na przyjęcie, że to właśnie dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków przyjęto za podstawę wymiaru zobowiązania podatkowego. Treść akt administracyjnych sprawy nie pozwala Sądowi poczynić w powyższym zakresie jednoznacznych ustaleń. Wbrew stanowisku SKO zawartym w odpowiedzi na skargę, akt administracyjnych do niniejszej sprawy nie załączono do akt przy skardze na decyzję SKO nr [...], która w Sądzie została zarejestrowana pod sygn. akt [...] I SA/Po 705/18. Powyższe stanowi o uchybieniu przez organ przepisom postępowania, tj. art. 122 O.p., zgodnie z którym w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym oraz art. 187 § 1 O.p., według którego organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tym stanie sprawy przedwczesne jest odnoszenie się do kwestii przedmiotowego zakresu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Natomiast w rezultacie niniejszego wyroku organ będzie zobowiązany przeprowadzić postępowanie podatkowe zgodnie z przepisami O.p., przy przyjęciu prawidłowego grona podatników, stron postępowania podatkowego i adresatów decyzji podatkowej, stosownie do zebranych dowodów i poczynionych ustaleń faktycznych, zgodnie z przedstawionym wyżej stanowiskiem prawnym. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. jak w pkt II sentencji wyroku. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie [...]zł należne na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz opłata skarbowa za pełnomocnictwo w wysokości [...] zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło