I SA/Po 893/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2007r. do grudnia 2007r. postanawia: oddalić wniosek. PD pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2004r. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i majątkowej. Aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż na jego wniosek jego firma została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...]. W dniu [...] zawarł z żoną umowę majątkową małżeńską i ustanowili rozdzielność majątkową. Od [...] miesięcy skarżący pozostaje w separacji faktycznej z żoną, wyprowadził się i mieszka u swojego brata, który go utrzymuje. Podał, że z uwagi na sytuację finansową nie uczestniczy w kosztach utrzymania domu brata. Wskazał, że ma [...] córkę i [...] syna. Dzieci mieszkają z matką, on natomiast nie ponosi kosztów ich utrzymania. Oświadczył, że szuka pracy i nie przysługuje jemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W utrzymaniu pomaga mu matka, która nie posiada środków pieniężnych i nie jest w stanie pożyczyć mu pieniędzy na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący z uwagi na brak zatrudnienia nie posiada zdolności kredytowej. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, z córką i z synem. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Nie uzyskuje również dochodów. Do wniosku załączył kserokopie: zeznania rocznego podatkowego za [...], z którego wynika, że uzyskał dochód w wysokości [...], umowy majątkowej małżeńskiej, decyzji Burmistrza z dnia [...] o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, decyzji Starosty z dnia [...] o uznaniu za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy PD w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że po wprowadzeniu ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie przeprowadził z żoną podziału majątku wspólnego, gdyż żadnego majątku w postaci nieruchomości czy ruchomości o wartości większej niż [...] nie posiadali. Małżonka uzyskuje dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości ok. [...] miesięcznie. Żona nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, a jedynie stanowiące jej własność ruchomości w postaci samochodów: - samochód dostawczy marki V, rok prod. [...], - naczepa samochodowa marki M, rok prod. [...], - samochód ciężarowy marki R, rok prod. [...], - samochód osobowy marki H, rok prod. [...], - przyczepa specjalna marki H, rok prod. [...]. Podał, że w.w pojazdy zostały zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w toku postępowania podatkowego w sprawie o sygn. akt [...]. Oświadczył, że nie posiada żadnych udziałów w spółkach prawa handlowego. Nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Nie posiada samochodów osobowych. Brat, u którego mieszka, posiada samochody osobowe marki: - M, rok prod. [...] o wartości ok. [...], - R, rok prod. [...] o wartości ok. [...]. Wnioskodawca podał, że jego żona i dzieci mieszkają w domu, który do niedawna stanowił własność jego teściów, natomiast od [...] jest własnością dzieci. Podał, że na jego koszty utrzymania składają się koszty wyżywienia i najpotrzebniejszych środków czystości, przy czym koszty te opłaca jego brat. Natomiast koszty utrzymania żony i dzieci wynoszą w przeliczeniu na jedną osobę ok. [...]. Na tę kwotę składają się koszty podatku od nieruchomości, ubezpieczenia domu, samochodu, zakupu paliwa, wywozu nieczystości, koszt telefonów komórkowych, abonamentu RTV, gazu, wody, ogrzewania, energii elektrycznej, wyżywienia, zakupu lekarstw, kosmetyków, środków higienicznych, środków czystości, zakupu odzieży i obuwia, przyborów szkolnych, koszty zajęć dodatkowych i opieki zdrowotnej. Podał, że nie otrzymuje od brata i matki środków pieniężnych. Skarżący do pisma załączył kserokopię zeznania rocznego podatkowego żony za [...], z którego wynika, że przychód wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...]. Pomimo wezwania nie załączył wyciągu z rachunku bankowego żony, załączył natomiast zestawienie obrotów i sald na rachunku bankowym Firmy A ID sporządzone przez B w dniu [...] oraz zaświadczenie wystawione przez pełnomocnika C Sp. z o.o. w C, z którego wynika, że dochód netto ID za miesiąc [...] wyniósł [...], za miesiąc [...] [...] i za miesiąc [...] [...]. Wnioskodawca przedłożył kserokopie zawiadomień o zajęciu środków transportu z dnia [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącego nie wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że skarżący oświadczył, iż pozostaje w związku małżeńskim, przy czym od [...] miesięcy nie mieszka z żoną i pozostają w separacji faktycznej. Obecnie wnioskodawca mieszka u swojego brata. Pomiędzy skarżącym i jego żoną od [...] istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że zarówno on jak i jego żona nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości. Małżonka wraz z dziećmi mieszka w domu, który był własnością jej rodziców, a od [...] jest własnością małoletnich dzieci. Skarżący posiada środki transportu, które zostały zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu [...]. Wnioskodawca do [...] prowadził działalność gospodarczą, którą wyrejestrował. Żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje znaczne dochody, z których jest w stanie pokryć koszty miesięcznego utrzymania oraz jest w stanie wspomóc swojego męża w uiszczeniu kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Natomiast podnoszona przez skarżącego okoliczność, że od [...] istnieje pomiędzy nimi rozdzielność majątkowa małżeńska oraz, że od [...] miesięcy pozostają w separacji faktycznej nie stanowi przesłanki do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa lub, że pozostają w separacji faktycznej nie stanowi okoliczności, w której to żona skarżącego nie może pomóc swojemu mężowi w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011r., sygn. akt I FZ 395/11 publ. w Internecie na stronie www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.