I SA/Po 921/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Protokolant sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację; II. zasądza od Ministra Finansów działającego przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w [...] na rzecz [...] kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] listopada 2015 r. R. S. złożył wniosek o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych związanych z otrzymaniem ryczałtu. Przedstawiając we wniosku stan faktyczny podatnik wskazał, że w dniu [...] czerwca 2009 r. złożył zgodnie z ustawą o Kuratorach Sądowych z dnia [...] lipca 2001 r., ślubowanie przed prezesem sądu rejonowego i został wpisany na listę społecznych kuratorów sądowych przy sądzie rejonowym. W związku z pełnieniem funkcji społecznego kuratora sądowego, wnioskodawca nie nawiązał stosunku pracy z sądem rejonowym i nie ma wypłacanego wynagrodzenia zasadniczego. Sąd przyznał zainteresowanemu zgodnie z art. 90 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 795 ze zm.) dalej u.o.k.s. miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowaniem tej funkcji. W lutym 2015 r. wnioskodawca otrzymał PIT-R - Informacja o wypłaconych podatnikowi kwotach z tytułu pełnienia obowiązków społecznych i obywatelskich w 2014 r. w kwotach: styczeń [...] zł, luty [...] zł, marzec [...] zł, kwiecień [...] zł, maj [...] zł, czerwiec [...] zł, lipiec [...] zł, sierpień [...] zł, wrzesień [...] zł, październik [...] zł, listopad [...] zł, grudzień [...] zł. W związku z powyższym wnioskodawca zadał organowi podatkowemu następujące pytanie, czy otrzymany ryczałt z tytułu pełnienia funkcji społecznego kuratora sądowego wypłacany zgodnie z art. 90 ust. 1 i 2 u.o.k.s. z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowaniem tej funkcji, jeśli jego kwota w żadnym z miesięcy nie przekroczyła [...] zł, podlega wykazaniu w PIT - zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014? Zdaniem wnioskodawcy, w związku z tym, że na podstawie art. 90 u.o.k.s. prezes sądu rejonowego ustala i przyznaje kuratorowi społecznemu miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów poniesionych w związku ze sprawowanym przez niego nadzorem lub dozorem, a pomiędzy sądem a kuratorem społecznym nie powstaje żaden stosunek prawny, stanowiący podstawę wypłaty jakiegokolwiek wynagrodzenia, należy wywieść, że ryczałt ten korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego po spełnieniu warunku kwotowego zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. Pełniący społecznie swoją funkcję kurator sądowy ma jedynie prawo do zwrotu kosztów poniesionych w związku z dokonanymi czynnościami. Ryczałt z art. 90 u.o.k.s. przyznaje prezes sądu, co potwierdzone zostało pismem z dnia [...] maja 2015 r., z którego wynika, że pytający pełni jedynie funkcje społeczną, za którą nie otrzymuje wynagrodzenia, a jedynie ryczałt z tytułu poniesionych kosztów związanych z podejmowanymi czynnościami w postępowaniu wykonawczym. W związku z powyższym, zdaniem wnioskodawcy, jeśli przyznany ryczałt stanowiący zwrot kosztów nie przekraczający miesięcznie kwoty [...]zł jest na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. zwolniony z podatku dochodowego, to kwot tego ryczałtu nie należy wykazywać w zeznaniu rocznym PIT. W interpretacji indywidualnej z dnia [...] lutego 2016 r. Minister Finansów, działający przez organ upoważniony Dyrektora Izby Skarbowej w P., uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. W kontekście przedstawionego we wniosku stanu faktycznego organ stwierdził, że przychód wnioskodawcy uzyskany z tytułu pełnionej funkcji kuratora społecznego nie może podlegać zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. Analizowany przepis zwalnia z opodatkowania jedynie kwoty stanowiące zwrot kosztów otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich, a nie kwoty ustalonego ryczałtu. W konsekwencji uzyskany przez wnioskodawcę przychód z ww. tytułu podlega wykazaniu w zeznaniu rocznym. Na wezwanie strony do usunięcia naruszenia prawa organ stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej. W skardze z dnia [...] kwietnia 2016 r. skarżący wniósł o uchylenie interpretacji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej interpretacji zarzucił naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. w zw. z art. 90 u.o.k.s. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przychód skarżącego uzyskany z tytułu pełnionej funkcji kuratora społecznego nie może podlegać zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f., podczas gdy ryczałt, o którym mowa w art. 90 u.o.k.s. nie jest dochodem, a ma jedynie charakter zwrotu poniesionych kosztów w związku z pełnieniem funkcji kuratora sądowego. Zdaniem skarżącego, nie powinno budzić wątpliwości, że pełnienie funkcji społecznego kuratora sądowego jest wykonywaniem pracy społecznie użytecznej, z którą nie łączy się uzyskiwanie dochodu. Nie każde uzyskiwanie kwot z jakiegokolwiek tytułu stanowi dochód. Zgodnie z ustawą o kuratorach sądowych, skarżący z tytułu pełnienia funkcji społecznego kuratora sądowego otrzymywał ryczałt z tytułu zwrotu kosztów. Nie jest to dochód, a jedynie zwrot poniesionych wydatków. Działalność, z którą wiąże się otrzymanie tego ryczałtu, nie może być zatem uznana za działalność zarobkową. Nie każde czynności, z którymi łączy się przysporzenie majątkowe są zajęciem zarobkowym. Skarżący powołując się na wyrok z dnia 20 stycznia 2016 r. w sprawie IV SA/Po 911/15 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu stwierdził, że ryczałt o którym mowa w art. 90 u.o.k.s. nie jest dochodem, a ma jedynie charakter zwrotu poniesionych kosztów w związku z pełnieniem funkcji kuratora sądowego. Skoro zatem pełnienie funkcji kuratora społecznego nie skutkowało uzyskiwaniem przez skarżącego dochodu, to przychód skarżącego uzyskany z tytułu pełnionej funkcji kuratora społecznego podlega zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. Skarżący wskazał, że powyższe stanowisko potwierdziło Ministerstwo Sprawiedliwości w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., zgodnie z którym otrzymywany comiesięcznie ryczałt stanowi zatem dochód podatnika, jednak zwolniony od podatku do wskazanej w powołanym przepisie kwoty. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie było ustalenie, czy ryczałt uzyskiwany przez skarżącego korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. i czy kwotę tego ryczałtu należy wykazywać w zeznaniu rocznym PIT. Zgodnie z treścią art. 90 ust. i art. 91 u.o.k.s. przewidziano wypłacanie społecznym kuratorom sądowym kilku rodzajów ryczałtu. Stosownie bowiem do art. 90 ust. 1 u.o.k.s. prezes sądu rejonowego, na wniosek kierownika zespołu, ustala i przyznaje kuratorowi społecznemu miesięczny ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez niego nadzorem lub dozorem, płatny do dnia 20 każdego miesiąca, którego wysokość określona została w art. 90 ust. 2 u.o.k.s.. Kuratorowi społecznemu przysługuje zatem prawo do ryczałtu tytułem zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez niego nadzorem lub dozorem (art. 90 ust. 1 u.o.k.s.), zaś w sprawach nieobjętych dozorem lub nadzorem - z tytułu zwrotu kosztów związanych z przeprowadzeniem wywiadu w postępowaniu wykonawczym (art. 90 ust. 4 u.o.k.s.). Ryczałt przysługujący społecznemu kuratorowi sądowemu na podstawie art. 90 ust. 1 u.o.k.s. nie może być uznany za wynagrodzenie ani za zarobek osoby będącej społecznym kuratorem sądowym, ponieważ przysługuje on z tytułu zwrotu kosztów już przez tę osobę poniesionych i ich wysokość może być uzależniona jedynie od nich (vide: Komentarz do ustawy o kuratorach sądowych, T. Jedynak, K. Stasiak, publ. LexPolonica nr 3886472). Z kolei w myśl art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.of. diety oraz kwoty stanowiące zwrot kosztów, otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych i obywatelskich - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty [...]zł są wolne od podatku dochodowego. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.f. w związku z art. 90 u.p.k.s. poprzez błędną wykładnię jest w pełni uzasadniony. W tym miejscu można powołać choćby prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2011r., sygn. akt I SA/Sz [...], publ. [...]), w którym Sąd stwierdził również, że przyjęta w ustawie o kuratorach sądowych systematyka przepisów art. 90 i art. 91 jednoznacznie świadczy o dwóch różnych należnościach, co potwierdza, że w art. 90 ustawodawca wyraźnie wskazuje, że jest to ryczałt z tytułu zwrotu kosztów ponoszonych w związku ze sprawowanym przez kuratora społecznego nadzorem lub dozorem, w art. 91 zaś nie nawiązuje do regulacji zawartej w art. 90, a jedynie przewiduje prawo kuratora społecznego do ryczałtu za wykonanie określonych ściśle czynności. Wobec powyższego ryczałt wypłacany kuratorowi społecznemu na podstawie art. 91 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o kuratorach sądowych nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust.1 pkt 17 u.p.d.o.f., w odróżnieniu od ryczałtu, o którym mowa w art. 90 ww. ustawy. Podsumowując, ryczałt otrzymywany przez skarżącego na podstawie art. 90 u.o.k.s., który jak podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Po [...]), rekompensuje jedynie ponoszony czasowo przez kuratora uszczerbek finansowy nie dając po jego stronie żadnego rzeczywistego przysporzenia majątkowego, nie stanowi przychodu. W związku z powyższym ryczałt skarżącego uzyskany z tytułu pełnionej funkcji kuratora społecznego po spełnieniu warunku kwotowego korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 17 u.p.d.o.f. i fakt jego pobierania nie wymaga ujawnienia zeznaniu rocznym PIT. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1, art. 200 oraz art. 205 § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku