I SA/Po 922/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] października 2010r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości za 2005r. postanawia: oddalić wniosek Jerzy Małecki Skarżąca, reprezentowana przez małżonka, złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 07 lutego 2011 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie strona skarżąca złożyła sprzeciw na powyższe rozstrzygnięcie z dnia 07 lutego 2011 r. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że w zwolnieniu od kosztów sądowych Sąd nie uwzględnił, że mąż skarżącej nie posiada nieruchomości, oszczędności ani papierów wartościowych, natomiast jest człowiekiem schorowanym podobnie jak żona, obciążony kredytem bankowym, które to pieniądze z kredytu przejął bank doprowadzając do kompletnej ruiny finansowej. Siostra żony mieszkała w K. czasowo, a w tej chwili powróciła do Polski i od dwóch lat przebywa w P. Będąc osobą na emeryturze nie jest w stanie pomagać żonie w kwotach przekraczających minimalny poziom życia i środków przeznaczonych na lekarstwa. Kwota przeznaczona na lekarstwa to prawie miesięczna emerytura. Pomimo rozdzielności finansowej mąż pomaga żonie na miarę możliwości. W dalszej części zarzucono, że o wszystkich oszukańczych metodach zastosowanych przez bank, komorników oraz osoby współpracujące z bankiem, instytucje bankowe i wymiar sprawiedliwości strona skarżąca została poinformowana przez BIK w Warszawie. O sytuacji finansowej i dokonaniach Banku strona skarżąca powiadomiła KNF w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w skrócie p.p.s.a.) skuteczne wniesienie sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego powoduje, że postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego - art. 245 § 3 p.p.s.a. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, przyznane prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy Państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329). Badając całokształt okoliczności w sprawie, Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z analizy nadesłanych dokumentów wynika, że z tytułu emerytury otrzymuje [...] zł miesięcznie, gdyż część emerytury została zajęta. Wnioskodawczyni choruje, na lekarstwa przeznacza od [...] do [...] zł miesięcznie. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z córką. Opiekują się nią również osoby obce. Posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz działkę rolną o pow. [...] m2, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych oraz wartościowych przedmiotów. Korzysta z pomocy finansowej rodziny w wysokości [...] zł miesięcznie. Mąż skarżącej jest na emeryturze oraz uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu wykonywania dodatkowej pracy na zlecenie, średnia kwota dochodu z tego tytułu wynosi [...] zł miesięcznie. Córka pracuje w przedszkolu. Mąż skarżącej, jak wskazał w sprzeciwie, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowe przedmioty. Córka posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni [...] m2. Skarżąca mieszka sama. Na miesięczne utrzymanie przeznacza emeryturę oraz dodatkowo kwotę w wysokości około [...] zł, którą otrzymuje w ramach pomocy od córki i męża. Skarżąca nie posiada samochodu osobowego. Z akt sprawy wynika, że ze sporządzonej w formie aktu notarialnego umowie o wyłączenie wspólności ustawowej z dnia [...] sierpnia 1996r. H. i J. M. wyłączyli wspólność ustawową i postanowili, że w ich małżeństwie obowiązywać będzie rozdzielność majątkowa. Sąd zwraca uwagę, iż pozostawanie przez małżonków w rozdzielności majątkowej nie może być traktowane jako okoliczność wyłączająca obowiązywanie art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) zgodnie, z którym małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, nie stanowi okoliczności, w której to mąż skarżącej nie może pomóc swojej żonie w uiszczeniu kosztów sądowych. Sąd nie dokonał oceny informacji zawartych w sprzeciwie dotyczących metod stosowanych przez instytucje bankowe, bowiem nie należą one do rozpoznawania w niniejszym postępowaniu. W świetle powyższego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jerzy Małecki