I SA/Po 922/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku HM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości za 2005r. postanawia: oddalić wniosek. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił zażalenie strony skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie z dnia [...]. Pismem z dnia [...] doręczono pełnomocnikowi skarżącej odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...], zatem termin do uiszczenia wpisu od skargi minął w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił skargę HM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu sprzedaży nieruchomości za 2005r. HM, reprezentowana przez męża JM, złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że choruje na [...], ponosi wydatki na lekarstwa i wobec tego nie może opłacić kosztów sądowych. Podała, że jej emerytura zajęta została przez komornika, który od [...] potrąca kwotę w wysokości [...] pomimo, iż kredyt został spłacony. Skarżąca pozostaje w związku małżeńskim. Pomiędzy wnioskodawczynią i jej mężem istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska. Małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną o pow. [...] m2. Z oświadczenia wynika, że nie posiada jakichkolwiek dochodów. Wskazała, że "w wyniku oszustwa komorniczego potrącane jest 100% emerytury bez decyzji Sądu". Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że otrzymuje dochody z tytułu emerytury w wysokości [...]. Mąż z tytułu emerytury otrzymuje [...], z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochody w wysokości [...]. Koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...], przy czym [...]. Wnioskodawczyni samochodu osobowego nie posiada, natomiast mąż posiada samochód osobowy o wartości [...], przy czym - pomimo wezwania - nie podała marki i roku produkcji w.w samochodu. Do pisma załączyła kserokopię decyzji ZUS z dnia [...], z której wynika, że jej emerytura po waloryzacji wynosi [...], zajęta została kwota w wysokości [...] i wysokość wypłacanego świadczenia od dnia [...] wynosi [...] oraz kserokopię zeznania podatkowego za [...], z którego wynika, że dochód małżonka skarżącej z tytułu emerytury wyniósł [...], z tytułu prowadzonej działalności uzyskał przychód w wysokości [...], koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] i poniósł stratę w wysokości [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Z oświadczenia skarżącej wynika, że otrzymuje z tytułu emerytury kwotę w wysokości [...]. Mąż otrzymuje emeryturę w wysokości [...]. Poza tym uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...] miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą ok. [...]. Skarżąca posiada mieszkanie i działkę gruntu, mąż posiada samochód osobowy o wartości około [...]. Wnioskodawczyni podała, że pozostaje w rozdzielności majątkowej z małżonkiem. Jednakże wskazać należy, że zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Natomiast fakt, że pomiędzy małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, nie stanowi okoliczności, w której to mąż skarżącej nie może pomóc swojej żonie w uiszczeniu kosztów sądowych. W tym miejscu zauważyć należy, że skarga została postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] odrzucona. Na obecnym etapie postępowania skarżąca, jeżeli skorzysta z przysługującego jej prawa do wniesienia skargi kasacyjnej, będzie zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...]. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść w.w kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że łączne dochody skarżącej i jej męża wynoszą [...] miesięcznie. Z w.w dochodów skarżąca i jej mąż ponoszą koszty utrzymania w wysokości [...]. Ponadto skarżąca posiada mieszkanie i działkę gruntu, jej mąż natomiast samochód osobowy. Prawo pomocy kierowane jest przede wszystkim do osób samotnych, bez majątku, o bardzo niskich dochodach lub dochodów tych pozbawionych. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.