I SA/Po 926/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 zł ( sto złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] września 2019 r., po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o. o. w [...], o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zawarty w zażaleniu na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2019 r. wniosek o przywrócenie terminu nie został umotywowany. W szczególności nie uprawdopodobniono, że do uchybienia terminowi doszło bez winy strony. Organ wyjaśnił, że przesyłkę poleconą zawierającą przedmiotowe postanowienie, z powodu niemożności doręczenia Spółce, dwukrotnie awizowano w dniach [...] maja 2019 r. i [...] maja 2019 r. Powyższe oznacza, że jako datę skutecznego doręczenia w/w postanowienia Spółce uznać należy dzień [...] maja 2019 r. Ostatnim zatem dniem na terminowe wniesienie środka zaskarżenia był dzień [...] czerwca 2019 r. ( powinno być : [...] czerwca 2019 r. ). Terminu tego nie dochowano, bowiem zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożone zostało w dniu [...] lipca 2019 r. Organ stwierdził, że Spółka w żaden sposób nie motywowała przyczyn opóźnienia, a tym samym nie uzasadniła swego wniosku. W skardze z dnia [...] października 2019 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę do jego wydania; 2. rażące naruszenie prawa procesowego, które miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca wyjaśniła, że w budynku położonym w [...] przy [...] nr [...] są dwa lokale oznaczone numerem [...] Jeden z lokali jest lokalem użytkowym nr [...] zlokalizowanym w parterze budynku, a drugi położony jest na pierwszym piętrze, w którym mieści się siedziba skarżącej spółki. Jest to lokal mieszkalny, który również jest oznaczony jako nr [...]. Stan taki utrzymuje się od lat i w przeszłości z tego tytułu zdarzały się problemy z mylnym doręczaniem korespondencji. Podstawą do żądania we wniosku skarżącej o przywrócenie terminu był tylko zarzut błędnego awizowania przez doręczyciela Urzędu Miejskiego, na którą to okoliczność organ drugiej instancji nie przeprowadził żadnego dowodu, a tym samym również w żaden sposób nie ocenił tej okoliczności. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 – dalej: "K.p.a."). Zasadniczą kwestią dla oceny istnienia podstaw do odmowy przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia jest w pierwszej kolejności ustalenie faktu i daty doręczenia stronie postanowienia Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2019 r. w sprawie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Dopiero po dokonaniu powyższych ustaleń możliwe jest rozpoznanie merytoryczne wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego zażalenia. W niniejszej sprawie punktem wyjścia do ustalenia, czy doręczenie dokonane zostało prawidłowo jest treść przepisów zawartych w rozdziale 8 K.p.a. regulujących kwestie doręczenia. Normy te z uwagi na ich ogólny cel stanowią w istocie gwarancję przestrzegania przez organ administracji publicznej zasady demokratycznego państwa prawnego. Regulacje te mają chronić stronę przed nadużyciami organu. Zatem nie mogą być interpretowane niejako "na szkodę" strony, w sytuacji gdy ta podejmuje wszelkie starania mające zapewnić jej prawo do wniesienia skutecznego środka odwoławczego od wydanego rozstrzygnięcia. Według art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Podmiotami doręczającymi są: operator pocztowy (w rozumieniu Prawa pocztowego), pracownicy organu administracji publicznej albo inne upoważnione osoby lub organy. Przepis art. 39 K.p.a. nie ustanawia wiążącej organ kolejności wymienionych w tym przepisie doręczycieli pism, jednakże organ nie dokonuje wyboru doręczycieli dowolnie. Doręczanie pism odbywa się za pokwitowaniem. Przez pokwitowanie należy rozumieć potwierdzenie doręczenia pisma przez odbierającego pismo swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Własnoręczny podpis odbierającego pismo potwierdza nie tylko jego odbiór, ale i datę doręczenia; wskazanie przez odbierającego daty doręczenia jest najlepszą rękojmią, że data ta jest zgodna z rzeczywistością (por. A. Matan [w:] G. Łaszczyca, A. Matan, Doręczenie w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym, Kraków 1998, s. 202). "Nieprawidłowe, czyli niezgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego doręczenie pisma (które jest istotną czynnością postępowania) należy uznać za naruszenie zasady oficjalności doręczeń pisma (które powinno być doręczone z urzędu), mogące spowodować pozbawienie strony możliwości obrony swych praw. Ma to istotne znaczenie, zwłaszcza w sytuacji, gdy na tej podstawie chodzi o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności z zakresu postępowania administracyjnego ze względu na nieprawidłowe doręczenie pisma. Niezgodne z przepisami postępowania administracyjnego doręczenie pisma (decyzji) może być uznane przez Sąd w konkretnych okolicznościach sprawy za pozbawione znaczenia prawnego i uzasadniające przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej bez potrzeby powtórnego prawidłowego doręczenia pisma" (postanowienie Sądu Najwyższego z 5 października 1994 r., III ARN 54/94, OSNAPiUS 1994/12, poz. 187). Wymaga podkreślenia, że doręczenie jest w postępowaniu organów administracji publicznej czynnością sformalizowaną, stanowiąc gwarancję podstawowych praw strony w tym postępowaniu, a jednocześnie chroniąc organy przed negatywnym skutkiem działań strony zmierzającej do utrudnienia, czy wydłużenia postępowania. Zatem czynność ta winna być dokonywana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie uregulowaniami. W orzecznictwie wskazuje się, że za wszelkie błędy popełnione w zakresie doręczenia odpowiada organ administracji publicznej, a ich wystąpienie skutkuje niemożnością uznania czynności doręczenia za skuteczną, w szczególności w sytuacji oparcia tej czynności na "fikcji doręczenia", co ma miejsce w przypadku doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 K.p.a. (por. wyroki NSA z 22 października 2015 r. sygn. akt I GSK 392/14 oraz z 11 maja 2012 r. sygn. akt I FSK 1134/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 44 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 K.p.a., operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1); pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1 pkt 2). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Na podstawie at. 45 K.p.a., jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Cytowane przepisy bardzo szczegółowo i jednoznacznie regulują warunki, na jakich może być dokonywane doręczenie, w szczególności doręczenie zastępcze. Mają one niewątpliwie charakter gwarancyjny, zapewniając stronie realizację jej uprawnień w postępowaniu. Jako takie powinny być rygorystycznie stosowane przy pełnym egzekwowaniu wykonania obowiązków przez instytucje dokonujące doręczenia pisma. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy, wydając zaskarżone postanowienie, naruszył zasady wynikające z art. 39, art. 44, art. 45 K.p.a. Przede wszystkim w aktach administracyjnych sprawy brak oryginału postanowienia Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2018 r. i zwrotnych potwierdzeń odbioru. Na kartach 5 (1-2, 2-2) znajduje się tylko jedna strona zwrotnych potwierdzeń odbioru postanowienia z [...] maja 2018 r. i pisma z [...] lipca 2019 r. Brakuje pierwszych stron zwrotnych potwierdzeń odbioru, które wypełnia nadawca, a z których wynikałoby czy pisma były wysłane przez pocztę, czy doręczone przez pracowników organu. Na podstawie takich dokumentów organ odwoławczy stwierdził, że strona nie dochowała terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Sądu wątpliwości budzi analiza treści zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia, które nie zawiera informacji czy zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono na drzwiach adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Ponadto brak podpisu osoby dokonujących czynności doręczenia. Pisma te są nieczytelne. SKO wyjaśniło, że przesyłkę poleconą zawierającą przedmiotowe postanowienie, z powodu niemożności doręczenia Spółce, dwukrotnie awizowano w dniach [...] maja 2019 r. i [...] maja 2019 r. Powyższe oznacza, że jako datę skutecznego doręczenia w/w postanowienia Spółce uznać należy dzień [...] maja 2019 r. Natomiast jak wynika z pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] sierpnia 2019 r., przekazującego zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, Spółka wraz z odpowiedzią na jej kolejne pismo z [...] lipca 2019 r., otrzymała przedmiotowe postanowienie o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne i dopiero wówczas złożyła zażaleniu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W świetle powyższego SKO nie zweryfikowało, że organ pierwszej instancji wysłał przedmiotowe postanowienie, które doręczone zostało Spółce w dniu [...] lipca 2019 r. Natomiast Spółka wniosła zażalenie wraz z ewentualnym wnioskiem w dniu [...] lipca 2019 r. Z uzasadnienia postanowienia powyższe ustalenia nie wynikają. Ponadto organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu błędnie przytoczył przepisy Ordynacji podatkowej zamiast przepisów K.p.a. W ocenie Sądu stwierdzenie, że środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu wymaga jednoznacznego ustalenia, kiedy zaskarżane postanowienie zostało w sposób prawidłowy, tj. zgodny z prawem doręczone stronie i czy w ogóle zostało doręczone. Sąd wyjaśnia, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia jest aktualny wówczas, gdy postanowienie zostało prawidłowo doręczone, bowiem dopiero wtedy zaczyna biec termin do jego zaskarżenia. Wobec tego rzeczą organu było szczegółowe wyjaśnienie, czy rzeczywiście postanowienie Prezydenta Miasta [...] z [...] maja 2018 r. zostało skarżącej skutecznie doręczone, w jakim terminie, na jaki adres, a zatem czy istotnie strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia. Od tego ustalenia zależy bowiem zasadność badania kwestii przywrócenia lub odmowy przywrócenia uchybionego terminu, a przy tym badania, czy uchybienie było przez stronę zawinione. O uchybieniu terminu nie można mówić, gdy przesyłka nie została doręczona adresatowi w sposób odpowiadający prawu. Organ winien mieć na względzie szczególną moc dowodową dokumentów potwierdzenia odbioru korespondencji. Dla biegu terminu do dokonania czynności prawnej istotne znaczenie ma właśnie data wskazana w dokumentacji doręczyciela. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł jak w p. I sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o przepis art. 200 w/w ustawy.