I SA/Po 936/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Sp. z o.o. w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca Spółka pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2006r. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że wymierzono jej zobowiązania podatkowe wielokrotnie przewyższające wartość majątku Spółki. W wyniku egzekucji administracyjnej Spółka straciła niemal cały majątek i utraciła zdolność do kontynuowania działalności. Dwukrotnie Zarząd Spółki wnioskował o ogłoszenie upadłości likwidacyjnej i w obu przypadkach Sąd Upadłościowy oddalił wniosek ze względu na to, że majątek Spółki nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania. Na dzień [...] zaległości podatkowe Spółki wynosiły wg zaświadczenia Urzędu Skarbowego [...], a odsetki za zwłokę od tych zaległości [...]. Skarżąca nie dysponuje środkami pieniężnymi ani nieruchomościami, a resztę ruchomości wyprzedaje komornik skarbowy. Rachunki bankowe zajęte zostały przez komornika skarbowego. Skarżąca podała, że o ile pomoc prawna dla Spółki (usługi radców prawnych) została sfinansowana przez osobę trzecią, o tyle poniesienie kosztów wpisów sądowych w tej i kolejnych sprawach przekracza możliwości finansowe Spółki. Odmowa zwolnienia Spółki od kosztów sądowych zamknie Spółce drogę do dochodzenia jej racji i podważania wadliwych i krzywdzących decyzji podatkowych przed sądem administracyjnym. Skarżąca oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...], wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy [...], strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku prowadzonego przez B wynosi [...] zł. Do wniosku załączyła postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...], którym m.in. oddalono wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. [...] o wpisaniu w Krajowym Rejestrze Sądowym Rejestrze Przedsiębiorców informacji o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na fakt, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania, zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] o ujawnionych zaległościach podatkowych Spółki, protokoły sprzedaży ruchomości, bilans oraz rachunek zysków i strat sporządzony na koniec [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej. W [...] Spółka nie osiągnęła żadnych przychodów poza przychodami uzyskiwanymi ze sprzedaży egzekucyjnej składników majątku prowadzonej przez organy egzekucyjne i zatrzymywanych przez te organy na pokrycie wymierzonych Spółce zobowiązań podatkowych. Skarżąca podała, że w [...] poniosła koszty w wysokości [...], w tym usługi prawnicze [...], usługi bankowe [...] i czynsze [...]. Skarżąca podała, że od dnia [...] nie zatrudnia żadnych pracowników. Spółka nie posiada środków trwałych, gdyż wszystkie zostały zajęte i sprzedane przez komornika skarbowego. Stan kasy Spółki w okresie ostatnich [...] miesięcy, w tym na dzień sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz za okres [...] wynosi [...]. Spółka wynajmuje lokal na siedzibę od C. Skarżąca od dłuższego czasu nie reguluje żadnych należności z tytułu wynajmu lokalu. Koszt czynszu i opłat w [...] wyniósł [...]. Skarżąca oświadczyła, że zwróciła się do jedynego wspólnika C o pomoc finansową. Wspólnik będąc w dobrej kondycji finansowej i majątkowej udziela Spółce stałej pomocy udostępniając lokale w swojej siedzibie i finansując pomoc prawną dla Spółki. Jednak w sytuacji, w której Spółka ma wobec wspólnika zobowiązania na poziomie ok. [...], od dłuższego czasu nie opłaca czynszu za wynajmowane jej przez wspólnika lokale, od kilku lat nie generuje przychodów i przez najbliższe lata (do prawomocnego zakończenia sporów z organami podatkowymi) nie ma możliwości prowadzenia działalności operacyjnej (ze względu na niemal zakończoną egzekucję administracyjną, w tym zajęcie rachunków bankowych), dalsze znaczące zaangażowanie finansowe wspólnik uznał za niemożliwe, bo godzące w interesy jego akcjonariuszy. Wspólnik zadeklarował gotowość finansowania wsparcia prawnego i takiego finansowania udziela. Jednak Spółka nie uzyska od wspólnika dalej idącej pomocy finansowej. Do wniosku załączono zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy [...], z którego wynika, że przychód Spółki wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...], dochód [...], strata [...] oraz za rok podatkowy [...], z którego wynika, że przychody Spółki wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...]. Skarżąca załączyła historię rachunku bankowego prowadzonego w B za okres [...] oraz wyciągi z tego rachunku za okres [...], z których wynika, że saldo końcowe na tym rachunku na dzień [...] wynosi [...]. Natomiast z oświadczenia Skarżącej wynika, że aktualny stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych Spółki jest następujący: 1) rachunek w B [...], 2) rachunek w B [...], co wynika z omyłkowej wpłaty nienależnej Spółce kwoty [...] od firmy D (stan rachunku winien wynosić [...]), 3) rachunek w E [...]. Podkreślić należy, że pomimo wezwania Skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunku prowadzonego w E. Spółka nie wyjaśniła również czy z rachunku tego prowadzona jest egzekucja środków pieniężnych i nie przedłożyła zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem skierowanego do E. Skarżąca załączyła deklaracje VAT-7 za miesiące [...], zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] skierowanego do B, protokoły zajęcia i odbioru ruchomości, protokoły sprzedaży ruchomości, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z dnia [...], zawiadomienia o zajęciu środków transportu z dnia [...], sprawozdania finansowe za [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać przywilej w postaci prawa pomocy jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba (por. postanowienie NSA z 18.04.2012r., sygn. akt II GZ 131/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na uwadze należy mieć również, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15.04.2008r., sygn. akt II OZ 318/08, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie rozpoznającego wniosek referendarza sądowego wskazać należy, że w świetle przedstawionych przez Spółkę okoliczności nie można przyjąć, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w wysokości [...]. Wprawdzie sytuacja finansowa i majątkowa Spółki jest trudna, gdyż aktualnie Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i wobec tego nie uzyskuje z tego tytułu żadnych środków pieniężnych i z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne nie posiada właściwie żadnego majątku, to jednak wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2010r., s.568). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzeczeniu z dnia 12.01.2012r., sygn. akt II FZ 796/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej: k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko wyrażone w w.w postanowieniu zostało również zaaprobowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11.04.2012r., sygn. akt II GZ 123/12 (publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonych przez Skarżącą informacji nie wynika jednak, aby zwróciła się do wspólnika z takim żądaniem. Z oświadczeń Skarżącej wynika natomiast, że w [...] otrzymała środki finansowe od swojego jedynego udziałowca Spółki C na opłacenie kosztów obsługi prawnej w wysokości [...], to jest w kwocie wyższej, aniżeli wysokość wpisu, jaki ma ponieść w przedmiotowej sprawie. W tym miejscu podkreślić należy, że strona skarżąca nie może w priorytetowy sposób traktować innych swoich zobowiązań, co powoduje, że nie będzie miała środków na opłacenie kosztów sądowych. Opłaty sądowe są bowiem rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Natomiast przyznanie prawa pomocy jest szczególnym rodzajem formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. W tym miejscu wskazać należy, że jedyny udziałowiec Skarżącej Spółka C - zgodnie z oświadczeniem Wnioskodawczyni - znajduje się w dobrej sytuacji finansowej i majątkowej. Z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień [...] wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki C wynosi [...]. Natomiast ze strony internetowej Spółki C – [...], że cyt. "[..." Wobec powyższego na podstawie art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.