I SA/Po 980/16

WyrokWSA w Poznaniu2017-02-07

Skład orzekający: Barbara Rennert, Katarzyna Wolna-Kubicka, Katarzyna Nikodem

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, dotyczący kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, stanowi przepis techniczny w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, co skutkowałoby brakiem możliwości jego stosowania z powodu braku notyfikacji Komisji Europejskiej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych nie jest przepisem technicznym w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, co potwierdza uchwała NSA sygn. akt II GPS 1/16. W związku z tym organy celne były zobowiązane prowadzić postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Sąd podzielił również szerokie rozumienie pojęcia "urządzającego gry" i uznał, że skarżąca spółka, poprzez swoją aktywność wykraczającą poza zwykły najem powierzchni, aktywnie uczestniczyła w procesie urządzania gier na automatach, co uzasadniało nałożenie kary.
Stan faktyczny
Spółka została ukarana karą pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Organ celny ustalił, że w lokalu należącym do spółki znajdował się automat, na którym prowadzono gry hazardowe. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa europejskiego (Dyrektywa 98/34/WE) z uwagi na brak notyfikacji przepisów krajowych, a także niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna- Kubicka Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant: referent stażysta Agata Pasternak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył P. H. "W." Sp. z o.o. w N. T. karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] listopada 2014r. w toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celni ustalili, że w sklepie spożywczym w miejscowości G. 4, w którym działalność gospodarczą prowadziło P. H. "W." Sp. z o. o., znajdowało się urządzenie o nazwie [...] nr [...], przypominające swoim wyglądem automat do gier. W drodze eksperymentu o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia [...] sierpnia 2009r. o Służbie Celnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013r., poz. 1404 ze zm. dalej "u.s.c.") funkcjonariusze celni potwierdzili, że gry oferowane na przedmiotowym urządzeniu są grami na automatach w rozumieniu ustawy z dnia [...] listopada 2009 r. o grach hazardowych ( Dz.U. z 2015r., poz. 612 ze zm. – dalej: "u.g.h."), tym samym są urządzanymi z naruszeniem tej ustawy. Na podstawie umowy najmu części powierzchni lokalu z dnia [...] października 2014r. ustalono, że właścicielem ww. automatu do gier jest Spółka M. z siedzibą w P.. Ustalenia poczynione w toku kontroli stały się podstawą wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia skarżącej kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na tych automatach poza kasynem gry. W ramach prowadzonego postępowania organ podatkowy postanowieniem z dnia [...] maja 2015r. włączył do akt sprawy ekspertyzę biegłego sądowego z dnia [...].02.2015r., powołanego do wcześniej wszczętego przez Urząd Celny w L. postępowania karnego skarbowego w sprawie [...], z badania zabezpieczonego automatu do gry o nazwie: [...] nr [...], Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału organ stwierdził, że gry na wymienionym na wstępie urządzeniu spełniają kryteria wymienione w art. 2 ust. 3 i 4 u.g.h., czyli są to gry na automacie. Gry urządzane były o wygrane pieniężne oraz rzeczowe. Zawierały element losowości, ponieważ wynik gry był nieprzewidywalny dla gracza. Grający nie miał wpływu na wynik gry, a wynik gry zależał od przypadku, losu, szczęścia. Uwzględniając powyższe organ podatkowy uznał, że zorganizowane gry na ww. automacie urządzane były z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych ponieważ lokal, w którym znajdowały się automaty do gry nie posiadał statusu kasyna gry, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1a u.g.h. Za urządzającego gry uznano Spółkę, wskazując, że wyrażając zgodę na wynajęcie części powierzchni lokalu, którego była właścicielem, wyposażyła ten lokal w automaty do gier i zapewniła warunki umożliwiające uruchomienie i eksploatację tych automatów, w tym dostęp do sieci elektrycznej. Ponadto wynajmujący zobowiązał się, że umożliwi swobodny dostęp do automatu wskazanym przez najemcę pracownikom lub służbom serwisowym najemcy, celem zapewnienia niezakłóconego i bezawaryjnego funkcjonowania automatu. Spółka zobowiązała się także do niezwłocznego informowania najemcy o wszelkich dostrzeżonych utrudnieniach i zakłóceniach w pracy automatu, w tym ingerencji osób trzecich. Wstawiając ten automat do ogólnodostępnego lokalu strona udostępniła to urządzenie osobom trzecim i umożliwiła tym osobom prowadzenie gier na tymże automacie. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, w odwołaniu skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie tej decyzji oraz o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy Naczelnikowi Urzędu Celnego w L. do ponownego rozpoznania. Kwestionowanej decyzji zarzucono naruszenie przepisów: - art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na objęciu dyspozycją ww. przepisu Spółki, pomimo że jako osoba nieposiadająca statusu "osoby urządzającej gry na automatach" nie jest adresatem normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., - art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE L Nr 204, poz. 37 ze zm. – dalej: "Dyrektywa 98/34/WE") oraz art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34 w zw. art. 89 ust 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h., w zw. z art. 14 u.g.h. poprzez błędną wykładnię tych przepisów, wyrażającą się mylnym założeniem, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. mógł być zastosowany względem Spółki, podczas gdy powołany przepis, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h. współtworzy "regulację techniczną" w rozumieniu Dyrektywy nr 98/34/WE, a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone, - art. 122 w zw. z art. 120 O.p. poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia analizy zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. pod kątem ich zgodności z prawem europejskim, w szczególności art. 1 pkt 11 Dyrektywy nr 98/34/WE, - art. 2 ust. 3 i ust. 6 u.g.h. poprzez ich błędne niezastosowanie i wydanie decyzji o ukaraniu Spółki karą pieniężną za urządzanie gier na "jednym" automacie do gier poza kasynami gry w oparciu o samodzielne ustalenie Naczelnika Urzędu Celnego w L. dotyczące statusu kwestionowanych urządzeń do gier - kwalifikujące je jako automaty do gier, podczas gdy zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami, podmiotem wyłącznie uprawnionym do oceny statusu urządzenia i jego kwalifikacji, zgodnie z definicjami u.g.h. jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. Po rozpoznaniu odwołania Spółki Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] marca 2016r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że przepis art. 14 ust. 1 u.g.h. nie stanowił podstawy rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem organu zawartego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. sformułowania nie należy bezpośrednio utożsamiać z art. 14 ust. 1 tej ustawy. Zaznaczono, że u.g.h. docelowo nie przewiduje możliwości prowadzenia gier na automatach w innych miejscach niż kasyna gry. Podkreślono, że art. 14 ust. 1 u.g.h. odnosi się do tych podmiotów, które działają legalnie, na podstawie zezwolenia udzielonego pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych. Organ podkreślił, że działalność hazardowa zawsze podlegała ścisłemu nadzorowi i kontroli ze strony państwa i była obostrzona przepisami prawa. Podmioty chcące prowadzić taką działalność, musiały spełnić szereg warunków i podlegały nieustannemu nadzorowi oraz kontroli ze strony organów państwowych. W ocenie organu, nie do przyjęcia jest sytuacja, kiedy podmioty prowadzące działalność, która od lat podlega reglamentacji, tj. prowadzące działalność hazardową, próbują wywodzić swoje prawa na podstawie jednego punktu (25) wyroku TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11, w oderwaniu od całej jego treści. Stwierdzono, że znamion dyskryminacji nielegalnie działających podmiotów, nie nosi treść art. 89 ust. 1 u.g.h. Wprost przeciwnie, bezkarne przyzwolenie na prowadzenie nielegalnej działalności hazardowej, byłoby działaniem dyskryminującym legalnie działające podmioty gospodarcze. Z powyższego wywiedziono, że przepis art. 89 u.g.h. nie podlegał obowiązkowi notyfikacji. Ponadto Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że uznanie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. za przepis techniczny z uwagi na brak jego notyfikacji i pozbawienie państwa możliwości sprawowania nadzoru nad działalnością hazardową, jest naruszeniem podstawowych norm prawnych pochodzących wprost z Konstytucji RP. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. o sygn. P 4/14 orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i art. 7 w zw. z art. 9 Konstytucji oraz z art. 20 i art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zwrócono uwagę, że Trybunał stwierdził m.in., że odstąpienie przez ustawodawcę od możliwości urządzania gier na wszelkich automatach w salonach gier, w punktach handlowych, gastronomicznych i usługowych, a więc poza kasynami gry, spełnia konstytucyjne wymogi ograniczenia wolności działalności gospodarczej. Ograniczenie możliwości organizowania gier na automatach wyłącznie do kasyn jest niezbędne dla ochrony społeczeństwa przed negatywnymi skutkami hazardu oraz dla zwiększenia kontroli państwa nad tą sferą, stwarzającą liczne zagrożenia nie tylko w postaci uzależnień, ale także struktur przestępczych. Odnosząc się do kwestii losowego charakteru gry, organ stwierdził, że przeprowadzony w dniu [...] listopada 2014r. przez funkcjonariuszy celnych eksperyment dowiódł, że gry na przedmiotowym automacie są grami losowymi w rozumieniu u.g.h. W trakcie eksperymentu funkcjonariusze ustalili, że aby uruchomić grę oferowaną przez automat niezbędne było uprzednie zasilenie go środkami pieniężnymi, które następnie zostały zamienione na punkty kredytowe i które można było wykorzystać w grze. Automat realizował wygrane pieniężne. Organ odwoławczy podkreślił, że ustalenia kontrolujących w zakresie automatu, na którym przeprowadzono eksperyment potwierdzone zostały przez biegłego sądowego - mgr inż. W. K.. Z treści opinii wynika, że badany automat umożliwia realizację wypłat wygranych pieniężnych. Istotnym jest również to, co zostało także ujęte w omawianej ekspertyzie, że gry udostępniane na badanym automacie mają charakter losowy. Czas gry ani jej wynik nie jest uzależniony od zręczności gracza. Wygrane w grze na przedmiotowym automacie determinowane są tylko przez element losowości (nie zależą od zręczności gracza), zatem gry te mają charakter losowy i podlegają przepisom ustawy o grach hazardowych. Zdaniem organu, istotnym jest, że gry na przedmiotowym automacie organizowane były w celach komercyjnych, tzn. dla osiągnięcia zysku. Z ustaleń dokonanych podczas kontroli oraz z ww. ekspertyzy wynika, że przedmiotowy automat do gier posiadał czynne akceptory banknotów i monet, a w celu rozegrania gry niezbędne było zasilenie automatów pieniędzmi. Tym samym spełniona została kolejna przesłanka, która pozwala zakwalifikować organizowane gry do gier na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się z kolejnym zarzutem Spółki, dotyczącym wydania zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów charakteru gry w drodze decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 2 ust. 6 i ust. 7 u.g.h. Zdaniem organu odwoławczego, w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki do konieczności wydania decyzji Ministra Finansów, rozstrzygającej o charakterze gier na przedmiotowych urządzeniach. Dokonanie tych ustaleń było możliwe na podstawie przepisów ustawy o grach hazardowych w ramach kompetencji posiadanych przez organ celny pierwszej instancji. Wyjaśniono również, że ustawodawca w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jasno i precyzyjnie określił, kto podlega karze pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Podmiotem tym jest zarówno właściciel automatów, jak też każda inna osoba w jakikolwiek sposób umożliwiająca grającym korzystanie z automatu. W tym kontekście wskazano również, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do tego, aby Spółkę uznać za podmiot urządzający gry na automatach poza kasynem gry. W skardze z dnia [...] kwietnia 2016 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie - art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 u.g.h. poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się mylnym założeniem, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. mógł być zastosowany względem strony skarżącej, podczas gdy przepis ten, wespół z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., współtworzy "regulację techniczną" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, a w konsekwencji, w braku notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej, nie może być on stosowany, zaś postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone; z powyższym błędem wiąże się zaś mylne niezastosowanie przez organ wynikającej z ww. przepisów Dyrektywy 98/34/WE oraz orzecznictwa TSUE sankcji bezskuteczności względem art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., co przesądza o niezasadności wymierzonej kary pieniężnej, - art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na objęciu dyspozycją tego przepisu skarżącej mimo, że jako podmiot nieposiadający statusu "osoby urządzającej gry na automatach" nie jest adresatem art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.; - art. 122 w zw. z art. 120 O.p. poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia wykładni zastosowanych w sprawie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. pod kątem ich zgodności z prawem europejskim, w szczególności art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE, - art. 2 ust. 3 i ust. 6 u.g.h. poprzez ich błędne niezastosowanie i wydanie decyzji o ukaraniu skarżącego karą pieniężną za urządzanie gier na trzech automatach do gier poza kasynem gry w oparciu o samodzielne ustalenie Naczelnika Urzędu Celnego w L. dotyczące statusu kwestionowanych urządzeń do gier - kwalifikujące je jako automaty do gier, podczas gdy zgodnie z wyżej cytowanymi przepisami, podmiotem wyłącznie uprawnionym do oceny statusu urządzenia i jego kwalifikacji, zgodnie z definicjami ustawy o grach hazardowych jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy rozstrzygające w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w określonej w decyzjach wysokości za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry nie naruszyły przepisów prawa materialnego ani też procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W realiach niniejszej sprawy wiodąca była kwestia weryfikacji legalności zaskarżonych decyzji naruszających według strony art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE oraz art. art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 u.g.h. Strona skarżąca twierdzi, że art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h., wespół z art. 14 ust. 1 u.g.h., współtworzą regulację techniczną w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE. Konsekwencją technicznego charakteru kwestionowanej regulacji jest niemożność jej stosowania z uwagi na brak notyfikacji jej projektu Komisji Europejskiej. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 89 ust. 1 u.g.h., karze pieniężnej podlega: urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry (pkt 1); urządzający gry na automatach poza kasynem gry (pkt 2); uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia (pkt 3). Stosownie z kolei do postanowień art. 89 ust. 2 u.g.h., wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa: w ust. 1 pkt 1 - wynosi 100 % przychodu uzyskanego z urządzanej gry (pkt 1); w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12.000 zł od każdego automatu (pkt 2); w ust. 1 pkt 3 - wynosi 100 % uzyskanej wygranej (pkt 3). Odnosząc się do spornego, a zarazem kluczowego z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zagadnienia, czy art. 89 u.g.h., stanowi przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE należy wskazać na uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 [dostępną pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. W uchwale tej NSA stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – stanowiący podstawę wydania poddanego sądowej kontroli aktu – nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy. Przepis ten może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h. Dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w omawianym przepisie, oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Cytowana uchwała ma charakter wiążący w niniejszej sprawie, zgodnie bowiem z art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a.") jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że z treści przytoczonego przepisu wynika moc ogólnie wiążąca uchwał, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki zatem nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować [por.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 1474/14, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie – wbrew zarzutom skargi – przepis art. 89 u.g.h. nie stanowił przepisu technicznego w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, organy celne były zobowiązane prowadzić postępowanie w przedmiocie nałożenia kary finansowej przewidzianej tym przepisem, w sytuacji gdy stwierdzą, że dany podmiot urządza gry na automatach poza kasynem gry. Sąd stwierdza zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, tj. art. 89 u.g.h. i wbrew twierdzeniom skargi orzeczenie w sprawie poddanej sądowej kontroli nie zapadło na podstawie przepisu, który nie może być zastosowany. Tym samym nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 122 w zw. z art. 120 O.p. poprzez zaniechanie przez organ przeprowadzenia wykładni zastosowanych w niniejszej sprawie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. w zakresie ich zgodności z prawem europejskim, w szczególności art. 1 pkt 11 oraz art. 8 ust. 1 Dyrektywy nr 98/34/WE. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez objęcie jego dyspozycją skarżącej. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać należy, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h., to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie, ale także inne zachowania aktywne, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15; dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu uznanie danego podmiotu za "urządzającego gry" w rozumieniu analizowanego przepisu, każdorazowo wymaga uwzględnienia okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, w tym ustalenia, czy osoba fizyczna podejmowała czynności, polegające m.in. na opisanych wyżej działaniach, wskazujących na istotny udział w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych. Jak słusznie podkreślono w orzecznictwie, organy nie mogą w sposób automatyczny i dowolny rozszerzać kręgu podmiotów, które można obciążyć sankcją, a granica ocen w tego rodzaju sytuacjach powinna uwzględniać złożoność sytuacji faktycznych i rzeczywiste powiązania istniejące między podmiotami (tak NSA w powołanym wyżej wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II GSK 2736/16). Zdaniem Sądu, analiza treści zawartej umowy oraz uwzględnienie konsekwencji z niej wynikających, pozwala uznać skarżącą, w świetle dowodów zebranych w sprawie, za urządzającą gry na automacie w przedstawionym wyżej rozumieniu tego pojęcia. Dla oceny zachowania skarżącej kluczową kwestią staje się odpowiedź na pytanie, czy bez udziału i zaangażowania skarżącej w ogóle możliwa byłaby eksploatacja automatu i organizowanie gier w przedmiotowym lokalu. Z bezspornych okoliczności faktycznych wynika, że bez zaangażowania skarżącej, urządzanie gier na przedmiotowym automacie przez spółkę [...] nie byłoby możliwe. W takiej sytuacji ocenić należy, czy aktywność skarżącej była tego rodzaju, że można uznać ją jako współurządzającą gry. W ocenie Sądu już sama treść umowy wskazuje na prawidłowość stanowiska organów celnych. Zawierając tę umowę skarżąca wyraziła zgodę na umieszczenie, uruchomienie oraz udostępnienie osobom trzecim automatu do gry oraz zobowiązała się, że klienci jej lokalu będą mieć swobodny dostęp do automatów bądź innych urządzeń do gier. Wprawdzie strony zawarły na tę okoliczność "umowę najmu części powierzchni lokalu", jednak co istotne obejmuje ona wiele elementów wykraczających poza zakres typowej umowy najmu w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Na wstępie umowy wyraźnie wskazano, że jej przedmiotem jest najem części lokalu w celu eksploatowania automatów lub innych urządzeń do gry. W okresie obowiązywania omawianej umowy skarżąca zobowiązała się do nieeksploatowania w wynajętym lokalu innych urządzeń do gier. Skarżąca miała zatem świadomość, w jakim celu oddaje powierzchnię w najem i jakie urządzenia będą znajdowały się w lokalu. Ze znajdującej się w aktach sprawy umowy wynika, że wynagrodzenie należne z tytułu umowy najmu zostało określone poprzez odwołanie się do liczby wstawionych do skontrolowanego lokalu urządzeń. Ponadto należy podkreślić, że skarżąca przyjęła na siebie też nietypowe dla umowy najmu powierzchni obowiązki w postaci ochrony wstawionego do jej lokalu automatu przed uszkodzeniem lub dewastacją. Dostarczała energię elektryczną konieczną dla działania automatu. Jej obowiązkiem było informowanie najemcy o wszelkich utrudnieniach i zakłóceniach w pracy automatu, jak również zapewnienie do niego dostępu pracownikom i służbom serwisowym najemcy. W ocenie Sądu powyższe dodatkowe obowiązki, jakie przyjęła na siebie wynajmująca, a nie najemca, a które nie dotyczą w istocie przedmiotu najmu powierzchni, ale ruchomości należących do najemcy, czyli automatu wykorzystywanego do prowadzenia przez najemcę własnej działalności gospodarczej, wskazują, że strony nie łączyła tylko umowa najmu. W rezultacie stwierdzić należy, że treść stosunku zobowiązaniowego łączącego stronę skarżącą z [...] sp. z o.o., pozwala na uznanie skarżącej za urządzającą gry na automatach poza kasynem gry. Skarżąca wbrew zarzutom skargi nie ograniczyła się bowiem jedynie do udostępnienia swojego lokalu, lecz przyjęła na siebie wskazane powyżej obowiązki mające na celu zabezpieczenie możliwości sprawnego eksploatowania przedmiotowego urządzenia. W ocenie Sądu, w kontekście analizowanego tu pojęcia "urządzającego", istotny jest punkt widzenia przeciętnego gracza (korzystającego z automatu), dla którego udostępniającym automat i organizującym możliwość gry we własnym lokalu jest niewątpliwie skarżąca. Na aprobatę nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 2 ust. 3 i ust. 6 u.g.h. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym, decyzja Ministra Finansów wydawana jest na wniosek strony przede wszystkim w sytuacji, kiedy strona ta dopiero zamierza podjąć przedsięwzięcie i chce mieć pewność co do jego charakteru, a co za tym idzie posiadać wiedzę, czy będzie ono podlegać uregulowaniom ustawy. Decyzja ta może być wydana przez Ministra Finansów także w toku realizacji przedsięwzięcia. Gdy przedsięwzięcie polega na prowadzeniu gier na automatach, do wniosku należy dołączyć badanie techniczne automatu przeprowadzone przez uprawnioną jednostkę badającą, a Minister może zażądać tego badania także, gdy prowadzi postępowanie z urzędu. W sytuacji natomiast, gdy bez zwracania się o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i bez zwracania się o opinię do uprawnionej jednostki badającej, strona podejmuje działalność w postaci gier na automatach, musi liczyć się z tym, że w przypadku zakwestionowania gry przez organy celne, dalsze postępowanie będzie toczyć się na podstawie przepisów o postępowaniu dowodowym zawartych w Ordynacji podatkowej, bez konieczności żądania wydania decyzji przez Ministra Finansów. W takiej sytuacji brak decyzji Ministra Finansów nie stanowi przeszkody w rozstrzygnięciu sprawy o wymierzenie kary pieniężnej, na podstawie w art. 89 ust. 1 u.g.h. W toku postępowania o nałożenie kary pieniężnej organ służby celnej, aby zastosować sankcję, nie jest zobligowany do uzyskania decyzji Ministra Finansów wydanej na podstawie art. 2 ust. 6 u.g.h., a brak takiej decyzji nie stanowi o naruszeniu powołanego przepisu (wyrok NSA z dnia 5 listopada 2015 r., II GSK 2032/15; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 maja 2016 r., II SA/Rz 1416/15, dostępne na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zauważyć trzeba, że art. 2 ust. 7 u.g.h. nie daje organowi celnemu legitymacji do zainicjowania postępowania przed Ministrem Finansów. Organ ten może, co najwyżej, zasygnalizować potrzebę rozstrzygnięcia tej kwestii, co nie oznacza jednak, że na skutek tej sygnalizacji Minister Finansów będzie zobligowany do wszczęcia postępowania z urzędu. Organ ten nie ma bowiem możliwości skutecznego domagania się wszczęcia przez Ministra Finansów odrębnego postępowania w tym zakresie. Ma natomiast do dyspozycji uregulowania Ordynacji podatkowej i ustawy o Służbie Celnej, które pozwalają mu na samodzielne poczynienie koniecznych ustaleń. Jakkolwiek skarżąca nie kwestionuje poczynionych ustaleń w sprawie, to Sąd nie będąc związany zarzutami skargi, dokonał sądowej kontroli zaskarżonej decyzji także w tym zakresie. Stwierdzić należy, że organy celne nie naruszyły ustawowych reguł prowadzenia postępowania, prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się naruszenia reguł oceny dowodów. Organ odwoławczy rozważył całość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ocena dowodów, jakiej dokonał w tej sprawie nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów i jako taka korzystała ona z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Ocena ta została dokonana z poszanowaniem zasad logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego, została poparta przekonującą argumentacją. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organy prawidłowo ustaliły w szczególności, że wymienione na wstępie urządzenie stanowi automat do gry w rozumieniu u.g.h. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane w toku postępowania prowadzonego w sposób zgodny z przepisami O.p. Organy nie dopuściły się również naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło