I SA/Po 993/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Karol Pawlicki Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 marca 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2018 r. , I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] o nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł ( słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2019 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2019 r. ustalającej M. P. i R. P. wymiar podatku od nieruchomości na rok 2018 w kwocie [...]zł za okres: listopad, grudzień 2018 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Skarżący od [...] października 2018 r. są właścicielami nieruchomości zabudowanej w [...] o łącznej powierzchni 0,1401 ha, działek sklasyfikowanych jako Bi – inne tereny zabudowane, Bi – inne tereny zabudowane oraz sklasyfikowanej jako Ls – las oraz sklasyfikowanej jako Ls – las, na których jest budynek pozostały (letniskowy). Podatnicy złożyli [...] października 2018 r. Wójtowi Gminy [...] informację w sprawie podatku od nieruchomości, rolnego, leśnego na zakupioną nieruchomość zabudowaną, w której wykazali budynek pozostały (letniskowy) o powierzchni użytkowej 252,00 m2 i grunt o powierzchni 667,00 m2 w pozycji grunty pozostałe oraz grunt o powierzchni 0,0734 ha w podatku leśnym. Do Urzędu Gminy [...] [...] października 2018 r. wpłynęło zawiadomienie o zmianach w danych ewidencyjnych z [...] października 2018 r. informujące, że skarżący nabyli ww. działki. Na podstawie zgromadzonych dokumentów w sprawie - informacji złożonej przez podatników oraz zawiadomienia o zmianach w danych ewidencyjnych, Wójt Gminy [...] wydał wobec skarżących decyzję [...] grudnia 2018 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na podatek od nieruchomości i podatek leśny na 2018 rok kwocie [...]zł. Dla budynku letniskowego zastosowano stawkę przewidzianą dla budynków pozostałych w wysokości [...] zł/m2, natomiast od gruntów wymierzono podatek zgodnie ze stawką przewidzianą dla gruntów pozostałych w wysokości - [...] zł/m. Organ wziął przy tym pod uwagę zaświadczenie z [...] stycznia 2018 r. wystawione przez Wójta Gminy [...] o przeznaczeniu przedmiotowych działek na tereny rekreacyjne i turystyczne oraz studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego określono kierunek: tereny zabudowy letniskowej oraz usługi turystyczne, zabudowa letniskowa. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy podnieśli, że nabyli nieruchomość (dom) z zamiarem używania całorocznego. Do odwołania załączyli zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały i zaświadczenia o uczęszczaniu dzieci do pobliskich szkoły i przedszkola. Zakwestionowali zastosowaną stawkę podatku, jak dla domów letniskowych, wskazując, że winni płacić podatek jak od domu mieszkalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] marca 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że kwestią przesądzającą o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych czy też pozostałych w odniesieniu do budynku posadowionego w [...] przedmiotowych działkach jest ustalenie podstawowej funkcji użytkowej budynku w badanym roku podatkowym, a więc czy faktycznie i jakie potrzeby podatników zaspokaja przedmiotowy budynek (czy potrzeby mieszkaniowe) oraz czy właściwości techniczne budynku umożliwiają zamieszkanie w nim przez cały rok. Dla ustalenia właściwej stawki podatku od nieruchomości organy podatkowe powinny przede wszystkim ustalić podstawową funkcję użytkową budynku, która pozwala na zakwalifikowanie go do odpowiedniego rodzaju. Aby uznać dany budynek za budynek mieszkalny należy ustalić, czy zaspokaja on podstawowe potrzeby mieszkaniowe właściciela i osób mu bliskich. W odpowiedzi na wezwanie Wójta z [...] marca 2019 r. skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. (data wpływu) wskazali, że podtrzymują swoje stanowisko i argumentację zawartą w piśmie z [...] grudnia 2018 r. Załączyli umowę z [...] października 2018 r. na odprowadzanie ścieków, umowę z [...] października 2018 r. na sprzedaż energii elektrycznej, oświadczenie z [...] października 2018 r. o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz aneks z [...] lutego 2019 r. o świadczenie usług telekomunikacyjnych. W odpowiedzi na wezwanie organu z [...] maja 2019 r. skarżący pismem z [...] maja 2019 r. poinformowali, że za rok 2017 dokonali rozliczenia podatku dochodowego w Urzędzie Skarbowym w [...], natomiast za 2018 r. – w Urzędzie Skarbowym w [...]. W odpowiedzi na wezwanie organu z [...] czerwca 2019 r. skarżący pismem z [...] lipca 2019 r. przesłali faktury za ścieki socjalno-bytowe za okres [...] października 2018 r. i III-VI 2019 r., a także faktury za energię elektryczną z [...] listopada 2018 r., [...] marca 2019 r. i [...] maja 2019 r. Do pisma z [...] lipca 2019 r. załączyli kolejne faktury za energię elektryczną i ścieki socjalno-bytowe. Decyzją z [...] sierpnia 2019 r. Wójt Gminy [...] ustalił skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne na podatek od nieruchomości i podatek leśny na rok 2018 w kwocie [...]zł za okres: listopad, grudzień 2018 r. W uzasadnieniu stwierdził, że badał sprawę w dwóch kategoriach: budynku i gruntu na przedmiotowych działkach według danych w ewidencji gruntów i budynków oraz przebywania podatników w nieruchomości – zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatników i ich bliskich (przeznaczenia i funkcji użytkowych). Budynek stanowiący własność skarżących jest budynkiem letniskowym, co znajduje potwierdzenie w zgromadzonych dokumentach, takich jak pozwolenie na budowę budynku letniskowego z [...] czerwca 1995 r. Budynek ten został przez skarżących wykazany w informacji złożonej Wójtowi [...] stycznia 2019 r. jako budynek pozostały. Zaświadczenie Wójta z [...] stycznia 2019 r. stanowi, że budynek posadowiony na przedmiotowych działkach jest położony na terenach rekreacyjnych i turystycznych. Również w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowych działek określono kierunek tereny zabudowy letniskowej oraz usługi turystyczne, zabudowa letniskowa. Kartoteka budynku nie została założona. Budynek jest położony na gruncie sklasyfikowanym jako Bi - inne tereny zabudowane. Organ, odnosząc się do orzecznictwa, wskazał, że podstawą dokonania wymiaru podatku od nieruchomości są dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, którą prowadzą starostowie. Ponadto zgodnie z wytycznymi SKO w [...] organ badał sprawę w zakresie dotyczącym zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatników i ich bliskich. Uznał, że przedstawione przez podatników dowody w sprawie takie jak: faktury za zużycie energii elektrycznej, faktury za ścieki socjalno-bytowe, oświadczenie o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinni posiadać wszyscy posiadacze zarówno domków letniskowych jak i budynków mieszkalnych. Jednak ilość zużytych mediów nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia organowi podatkowemu, że pobyt skarżących w nieruchomości zaspokaja ich potrzeby mieszkaniowe. Następnie organ powtórzył argumentację w zakresie związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podnieśli, że w ich ocenie wysokość załączonych rachunków świadczą o tym, że zaspokajane są ich potrzeby mieszkaniowe. Decyzją z [...] listopada 2019 r., wskazaną we wstępie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał stosowne przepisy i powołując się na orzecznictwo stwierdził, że dane wynikające z ewidencji – zwłaszcza w przypadku podatku od nieruchomości – mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania administracyjnego, bez zmiany tych zapisów w ewidencji gruntów. Zgromadzony materiał dowodowy uprawniał organ I instancji do jednoznacznego stwierdzenia, że należący do skarżących dom jest budynkiem letniskowym, a nie mieszkalnym. Podatek został zatem określony w sposób prawidłowy. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wnieśli o uchylenie decyzji. Zarzucili naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez uznanie, że zamieszkiwany przez nich budynek nie można zakwalifikować do budynków mieszkalnych. Zwrócili uwagę, że w decyzji z [...] marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję wymiarową do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność ustalenia podstawowej funkcji użytkowej budynku oraz czy zaspakaja on podstawowe funkcje mieszkaniowe właścicieli i osób z nimi mieszkających. W uzasadnieniu powołali się na orzeczenie WSA w Gdańsku z 28 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1383/16. Zaznaczyli ponadto, że złożyli do Wójta Gminy [...] wniosek o ustalenie warunków zabudowy na zmianę sposobu użytkowania z budynku letniskowego na budynek mieszkalny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy podkreślić, Sąd podziela stanowisko organów podatkowych, że podatek od nieruchomości, rolny i leśny co do zasady ustalany jest w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, co do kwalifikacji tych gruntów oraz ich powierzchni, które to dane są wiążące dla organu podatkowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2101) podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W niniejszej sprawie z danych z ewidencji gruntów i budynków wynika, że Starostwo Powiatowe w [...] zakwalifikowało budynek do kategorii pozostałe, działki zostały określone w ewidencji jako Bi. Okoliczność ta była znana organom od początku postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości. Pomimo tego decyzją z [...] marca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując, że kwestią podstawową dla ustalenie stawki podatkowej budynku mieszkalnego jest ustalenie podstawowej funkcji użytkowej budynku w badanym roku podatkowym. Organ odwoławczy w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, że w przypadku domów letniskowych stawka uzależniona jest od tego, czy dom ten zaspakaja w pełni potrzeby mieszkaniowe podatników, czy służy wyłącznie celom rekreacyjnym. Uznano w związku z tym, że dane ewidencyjne nie mogą decydować, że budynek nie jest budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt. 2 lit. a) u.p.o.l. Wprawdzie organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nie może w jakikolwiek sposób narzucać temu organowi treści rozstrzygnięcia, ponieważ w decyzji wydanej na podstawie art. 233 § 2 O.p. organ odwoławczy nie może zawrzeć oceny prawnej stanu faktycznego wpływającej na zastosowanie przepisów prawa materialnego, to zdaniem Sądu w przypadku rozbieżności interpretacji przepisów, w sytuacji gdy organ odwoławczy dokona wykładni przepisów prawa materialnego (korzystnej dla podatników) i wskaże na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w opisanym zakresie, zignorowanie tego rozstrzygnięcia narusza jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, jakim jest zasada zaufania do organów państwa wyrażona w art. 121 O.p. Należy zwrócić uwagę, że ustawa podatkowa nie posługuje się pojęciem budynku letniskowego. Ustanawia tylko podział budynków na mieszkalne i pozostałe. Wykazanie, że budynek został zakwalifikowany jako letniskowy nie wyklucza więc a priori, że nie może on być budynkiem mieszkalnym. Podobnie pozwolenie na budowę nie przesądza o tej kwalifikacji. Za dom mieszkalny uznaje się budynek służący lub nadający się do mieszkania, a za mieszkanie uznaje się pomieszczenie, w którym stale się mieszka. Sąd stoi więc na stanowisku, że o tym czy dany budynek określony w ewidencji jako letniskowy można zakwalifikować do budynków mieszkalnych decyduje, czy faktycznie zaspokaja on potrzeby mieszkaniowe podatnika. W tym zakresie Sąd podziela ocenę prawną, która nie utraciła aktualności, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 2008 r. sygn. II FSK 1726/06 (Lex nr 361469), że kryterium decydującym o zaliczeniu budynku do poszczególnych kategorii budynków, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 u.p.o.l., jest kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, że budynek letniskowy będzie mieścił się w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc tym samym zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkalnych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych, bądź w celu lokaty kapitału). Podobnie w nowszym orzecznictwie sądy administracyjne w tym zakresie dokonują takiej wykładni prawa, według której o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, np. wyrok NSA z 24 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 950/17, wyrok NSA z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 186/17– dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl. W związku z tym Sąd podziela stanowisko wyrażone w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] marca 2019 r. wydanej w niniejszej sprawie, że przesądzający jest wynik postępowania wyjaśniającego (dokonany po prawidłowej analizie materiału dowodowego) zmierzającego do ustalenia faktycznej funkcji oraz przeznaczenia budynku. Wójt Gminy [...] po uchyleniu decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze prowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie. W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały błędnej ich oceny, wskazując, że nie dowodzą one jednoznacznie, że dom ten zaspakaja podstawowe potrzeby mieszkaniowe skarżących. Przedłożone faktury, zmiana stałego zameldowania, rozliczanie podatku dochodowego w Urzędzie Skarbowym właściwym dla podanego adresu (wcześniej miejscem zamieszkania były [...]), uczęszczanie dzieci do przedszkola i szkoły w pobliżu adresu podanego przez skarżących dowodzi w ocenie Sądu, że budynek ten spełnia definicję budynku mieszkalnego. W związku z powyższym Sąd podziela zarzut skargi, że organ zastosował błędną stawkę podatku dla budynku. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej p.p.s.a.). O kosztach (pkt II sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a.