I SA/Po 996/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku SD o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej [...], 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/V.Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. SD pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Jednocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Po ukończeniu studiów nie może znaleźć pracy. Na rodzinie skarżącego ciążą ogromne zaległości, także podatkowe, które wnioskodawca musi spłacać. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, z bratem i z siostrą. We współwłasności z matką i z rodzeństwem posiada dom jednorodzinny o pow. ok. [...] m2, łąki i pola o powierzchni ok. [...] m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Matka skarżącego z tytułu dzierżawy uzyskuje dochód w wysokości [...], siostra z tytułu renty rodzinnej w wysokości [...], brat z tytułu wynagrodzenia za pracę [...] brutto, natomiast wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...]. Zatem łączny dochód czteroosobowej rodziny wynosi [...] brutto. Wnioskodawca wskazał, że razem spłacają zadłużenie wynikające z przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza po zmarłym ojcu. Skarżący z osobami pozostającymi z nim we wspólnym gospodarstwie domowym spłaca zaległości w ZUS na podstawie zawartego układu ratalnego nr [...] od [...], wysokość raty [...], przy czym następne raty mają być znacznie większe, oraz na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającej o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej ratę w wysokości [...] przez [...] miesięcy oraz jedną dużą ratę. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że on jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów z pracy dorywczej, sezonowej, nie korzystają również z pomocy opieki społecznej. Brat skarżącego posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...] o wartości rynkowej w wysokości ok. [...], natomiast wnioskodawca we współwłasności z bratem posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...] o wartości rynkowej ok. [...]. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], przy czym: [...]. Wnioskodawca oświadczył, że matka nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotna, ponieważ uzyskuje dochody z wynajmu pomieszczeń i placu w wysokości [...] miesięcznie, które w całości przeznacza na zapłatę zaległych składek do ZUS. Do pisma załączył kserokopie zeznań podatkowych za [...] oraz wyciągów z rachunków bankowych. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącego wynika, że nie jest w stanie ponieść w pełnym zakresie kosztów sądowych, tzn., że zachodzą przesłanki, które dają podstawę do częściowego zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący we współwłasności z matką i z rodzeństwem posiada nieruchomości (dom i działkę gruntu), które są obciążone wysokimi zaległościami z tytułu świadczeń o charakterze publicznoprawnym. Nadto skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego. Jednakże wnioskodawca uzyskuje niewielkie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które nie pozwalają na uiszczenie pełnych kosztów postępowania. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, a zatem łączny dochód rodziny wynosi [...] brutto. Z uwagi na wysokość dochodów osiąganych przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym należy przyjąć, iż jest on w stanie uiścić połowę wpisu od skargi, t.j. kwotę [...]. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącego od ewentualnych przyszłych kosztów sadowych. Jednakże w sytuacji gdyby nie był w stanie ich uiścić będzie mógł zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek