I SO/Po 1/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku VJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od maja 2004r. do września 2005r. oraz za listopad i grudzień 2005r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi powyżej [...], 2. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. /-/ V. Mielcarek Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. VJ złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Podała, że razem z mężem ma do spłaty kredyt hipoteczny. Wnioskodawczyni otrzymuje pomoc od rodziny. Córka skarżącej studiuje, przy czym pracuje na umowę zlecenia, aby pomóc rodzicom w utrzymaniu. Wnioskodawczyni ma na utrzymaniu syna, ucznia III klasy liceum ogólnokształcącego. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z córką i z synem. Posiada działkę budowlaną o powierzchni [...] m2 z rozpoczętą budową, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mąż skarżącej we współwłasności z PN posiada pomieszczenie na działalność gospodarczą o powierzchni [...] m2. Dzieci nie posiadają odrębnego majątku. Skarżąca podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...] brutto, mąż z tytułu zasiłku dla bezrobotnych [...] zł brutto, córka z tytułu umowy zlecenia [...] brutto. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy VJ w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że córka otrzymuje stypendium naukowe w wysokości [...]. Wskazała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...]. Wnioskodawczyni podała, że posiada samochód osobowy marki R, rok produkcji, wartość rynkowa około [...], córka posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość około [...], syn posiada samochód osobowy marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...], aktualnie samochód jest uszkodzony. Do pisma załączyła odpis wyciągu z rachunku bankowego oraz zeznań rocznych podatkowych za [...]. Na kolejne wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że otrzymuje na syna zasiłek rodzinny w wysokości [...] miesięcznie. Wskazała, że rata kredytu hipotecznego wynosi [...], rata kredytu gotówkowego [...], odsetki od karty kredytowej od [...] miesięcznie. Podała, że kredyty te spłaca z wynagrodzenia za pracę, zasiłku męża oraz z wynagrodzenia córki. Oświadczyła, że skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] złożyła w dniu [...]. Do pisma załączyła decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc (por. post. SN z dnia 24 września 1984r., sygn. akt II CZ 104/84). Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącej wynika, że nie jest w stanie ponieść w pełnym zakresie kosztów sądowych, tzn., że zachodzą przesłanki, które dają podstawę do częściowego zwolnienia jej od kosztów sądowych i do ustanowienia dla niej adwokata. Skarżąca we współwłasności z mężem posiada nieruchomość (dom w budowie i działkę gruntu), które są obciążone kredytem hipotecznym. Wnioskodawczyni jest właścicielem samochodu osobowego, również córka i syn posiadają własne samochody osobowe. Z oświadczeń skarżącej wynika, że dochód czteroosobowej rodziny wynosi [...] brutto, jednakże znaczną część dochodów przeznaczają na spłatę kredytów: hipotecznego, gotówkowego i odsetek na karcie kredytowej. Zauważyć należy, że okoliczność spłacania w.w zaległości nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w całości w zakresie żądanym przez skarżącą. Postępowanie wnioskodawczyni oznacza bowiem, że preferencyjnie traktuje zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym, a przecież winna była także uwzględnić konieczność posiadania środków na prowadzenie postępowania sądowego prowadzonego w jej indywidualnej sprawie. W tych okolicznościach należy przyjąć, iż jest ona w stanie uiścić częściowo wpis od skargi, t.j. kwotę [...]. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oceniono, że skarżąca nie jest natomiast w stanie uiścić kosztów zastępstwa procesowego i dlatego ustanowiono dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów postępowania, gdyż sytuacja finansowa skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym może ulec poprawie. Jednakże w sytuacji gdyby nie była w stanie ich ponieść będzie mogła zwrócić się z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek