I SO/Po 2/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego w celu złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008r. sygn. akt I SA/Po 83/07 wydanego w sprawie ze skargi M. S.-O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2006r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca 2004r. do lipca 2005r. postanawia: oddalić wniosek W związku z zamiarem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008r. sygn. akt I SA/Po 83/07 M. S.-O. złożyła w dniu [...] sierpnia 2011r. sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po wezwaniu do uzupełnienia powyższego wniosku postanowieniem z dnia 16 września 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Postanowienie to utraciło moc wskutek wniesienia przez skarżącą sprzeciwu do tutejszego Sądu, który rozpoznaje złożony wniosek, na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Ze złożonego przez skarżącą we wniosku oświadczenia i pism uzupełniających wynikało, że ze względu na złą sytuację finansową nie posiada ona środków na uiszczenie kosztów postępowania o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wskazała, że razem z mężem ma na utrzymaniu dwójkę dzieci uczących się w szkole muzycznej. Podała, że ich sytuacja majątkowa jest bardzo trudna, gdyż do [...] czerwca 2011r. mąż szukał pracy, zatem jedynym źródłem utrzymania było obciążone zajęciem egzekucyjnym jej wynagrodzenie za pracę. W tej sytuacji wnioskodawczyni utrzymywała się dzięki pomocy rodziny. Aktualnie pozostaje bez pracy, mąż natomiast podjął pracę na okres próbny. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z synem i z córką. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Mąż otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]zł brutto, przy czym jest zatrudniony do [...] sierpnia 2011r. Na wezwanie z dnia [...] sierpnia 2011r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy M. S-O w odpowiedzi z dnia [...] września 2011r. oświadczyła, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą około [...] zł,- zł, przy czym czynsz [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...]zł, koszty leczenia i zakupu leków [...]- zł, wyżywienie [...]zł, telefon komórkowy skarżącej i męża [...] zł, RTV [...] zł. Wnioskodawczyni i jej mąż nie posiadają samochodów osobowych, nie uzyskują dodatkowych dochodów. Otrzymują zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł. Mieszkanie, w którym mieszkają, wynajmuje mąż wnioskodawczyni. Kwota czynszu wraz z zaliczką na wodę, ścieki, wywóz śmieci, domofon i oświetlenie klatki schodowej wynosi [...] zł. Małżonkowi skarżącej została przedłużona umowa o pracę do [...] czerwca 2013r. z wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto. Wnioskodawczyni od [...] września 2011r. podpisała umowę o pracę w wymiarze ¾ etatu jako nauczyciel języka francuskiego z wynagrodzeniem [...] zł brutto. Wskazała, że do [...] czerwca 2011r. małżonek pozostawał bez pracy, w tym czasie głównym źródłem dochodu było jej wynagrodzenie w wysokości minimalnej pensji i wobec tego korzystali z pomocy rodziny. Wnioskodawczyni do pisma załączyła odpisy zeznań rocznych podatkowych za 2009 i 2010r. oraz wyciąg z rachunku bankowego męża za okres od [...]czerwca do [...] września 2011r. W dniu [...] października 2011r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W ocenie skarżącej wskazana we wniosku sytuacja materialna skarżącej nie pozwala jej na pokrycie kosztów postępowania a zwłaszcza kosztów doradcy podatkowego. Skarżąca podkreśliła, że trwająca wiele miesięcy zła sytuacja finansowa spowodowana brakiem zatrudnienia męża i obciążeniem komorniczym jej wynagrodzenie zmusiła ja do korzystania z pomocy rodziny w podstawowym utrzymaniu. Mimo, że aktualnie skarżąca jest w stanie samodzielnie pokrywać koszty utrzymania, jednak w żadnym wypadku nie jest w stanie uiścić wpisu i kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznane prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę postępowania sądowego jego kosztów i jako wyjątek od zasady nie może być traktowany rozszerzająco. Pomoc tą należy kierować wyłącznie do osób, które z uwagi na wyjątkowo trudną sytuację materialną, obiektywnie nie są w stanie bez pomocy państwa wygospodarować środków na pokrycie tych kosztów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pośrednio decyduje o wydatkowaniu środków publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Należy podnieść, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód bardzo niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, dana osoba może zwrócić się o pomoc państwa. Trzeba mieć na względzie, iż w przypadku pozytywnego orzeczenia koszty postępowania ponoszą praktycznie inne podmioty i współobywatele. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie SN z 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84; postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd odnośnie ciężaru dowodu w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się bowiem, iż rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Tym samym to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 758/04, opubl. w bazie LEX nr 203329). Badając całokształt okoliczności w sprawie, Sąd stwierdził, na podstawie analizy treści wniosku strony oraz przedłożonych w jego uzupełnieniu dokumentów, a także sprzeciwu, że skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z jej oświadczenia wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z dziećmi. Aktualnie utrzymują się z wynagrodzenia za pracę małżonka, który otrzymuje [...] zł brutto. Od [...] września 2011r. również wnioskodawczyni podjęła pracę na ¾ etatu jako nauczycielka języka francuskiego za wynagrodzeniem w wysokości [...] zł brutto. Wnioskodawczyni oświadczyła również, że obecnie ona i jej mąż nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów. Ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...] zł. Analizując załączony do pisma wyciąg z rachunku bankowego męża strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy wynika, że małżonek rachunek bankowy otworzył w dniu [...] czerwca 2011r. Na rachunek ten w dniu [...] lipca 2011r. i w dniu [...] sierpnia 2011r. wpłynęły kwoty w wysokości po [...] zł tytułem wynagrodzenia za pracę. Poza tym na w.w rachunek mąż wnioskodawczyni w dniu [...] lipca 2011r. wpłacił kwotę w wysokości [...] zł, w dniu [...] sierpnia 2011r. w wysokości [...] zł. Na rachunek bankowy ten wpłynęły również środki pieniężne z innych tytułów i tak: [...] lipca 2011r. w wysokości [...] zł od [...] P. S. G. , [...] lipca 2011r. w wysokości[...] zł od[...], [...] lipca i [...] sierpnia 2011r. w wysokości po [...] zł od B. Przedsiębiorstwo[...]. Na rachunek bankowy wpłynęły również środki pieniężne w dniu [...] sierpnia 2011r. od E. O. tytułem "Narty" w wysokości [...]zł, [...] sierpnia 2011r. od A. R. tytułem "Wpłata 50% + koszty – A. za 7" w wysokości [...] sierpnia 2011r. od K.A. N. tytułem "Zaliczka – Czechy – N." w wysokości [...] zł. Z przeprowadzonej analizy wyciągu z rachunku bankowego wynika, że na rachunek wpływają i są rozdysponowywane środki finansowe, przy czym nie wskazują one, aby były wypłacane lub przeznaczane jedynie na koszty koniecznego utrzymania. Co prawda w uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że wpłata na rachunku bankowym męża w wysokości [...] zł od [...] P.S. G. jest z tytułu jednorazowego pośrednictwa wykonanego jeszcze w maju 2011, wpłata [...] zł - pożyczonych przez męża pieniędzy w celu opłacenia rachunków, [...],- zł od [...] z tytułu pokrycia kosztów dojazdu do F. na ufundowany przez [...] staż dla nauczycieli w N., a także wpływy od przyjaciół w kwotach [...] - zł, [...] zł, [...]- zł jako zaliczki na poczet wspólnego wyjazdu podczas ferii zimowych w góry. Jednak w kontekście oceny zasadności ubiegania się przez skarżącą o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nazywanego często w doktrynie "prawem ubogich", przedłożone dokumenty i oświadczenia wskazują, iż skarżąca wraz z mężem posiada stałe dochody, które nie przeznacza wyłącznie na utrzymanie rodziny. W ocenie Sądu nieuzasadniony jest wniosek o udzielenie prawa pomocy. Należy stwierdzić, że zwolnienie skarżącej w całości od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, może mieć miejsce wyłącznie w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na opłacenie kosztów postępowania sądowego jest obiektywnie niemożliwe. Taka zaś sytuacja w przypadku skarżącej nie zachodzi. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 1 i § 2 – p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia