II SA/Po 1003/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016r. Nr [...] w przedmiocie lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący M. F. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, jaką wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, złożył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF skarżący oświadczył, że posiada dom dwurodzinny o powierzchni około [...] m² o wartości około [...]zł według szacunku polisy PZU, położony na działce o powierzchni [...] m² oraz garaż, kurnik i wybieg dla psa. Nadto oświadczył, że posiada oszczędności na życie i leczenie w wysokości [...]zł. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Nadto podał, że posiada samochód osobowy marki BMW z 1997r., żona nie posiada odrębnego majątku. Rodzina utrzymuje się z emerytur w łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie oraz z alimentów od córki. Skarżący nie wyszczególnił stałych zobowiązań i kosztów bieżącego utrzymania rodziny ograniczając się do stwierdzenia, że ponosi koszty leczenia, zobowiązał się do oddania żonie pieniędzy na auto, a córce kwot z "alimentów" i za inwestycję w posesję. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący został wezwany, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm., dalej "P.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Pomimo złożenia do akt sprawy dwóch pism z załącznikami skarżący w istocie w zakreślonym terminie nie udzielił żadnych dodatkowych informacji o stanie finansowym i majątkowym rodziny. Skarżący został zobowiązany do podania wszystkich swoich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (żony, innych domowników) oraz z wysokością osiąganych dochodów , co należało udokumentować przedkładając zeznania podatkowe PIT. Nie udzielił informacji, czy prowadzi działalność gospodarczą i z jakim wynikiem finansowym. Okoliczności te są natomiast istotne dla ustalenia realnych dochodów, jakie uzyskuje rodzina skarżącego. Wymagane było również podanie spisu miesięcznych kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącego i rodziny, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje. Tymczasem skarżący zaniechał udzielania jakiejkolwiek odpowiedzi w tym zakresie. Skarżący nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur, celem udokumentowania ponoszonych kosztów. Zauważyć jednak należy, że ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje skarżący oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w zakresie przyznania prawa pomocy. Pomimo wezwania skarżący nie udzielił żądnej odpowiedzi, czy posiada rachunki bankowe, oszczędnościowe lub lokaty terminowe. Zestawienie obrotów na takich rachunkach najpełniej obrazuje bowiem wysokość środków jakimi realnie dysponuje. Przepis art. 246 §1 P.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uiszczenia kosztów sądowych oraz reprezentowanie skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 P.p.s.a. wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. skarżący w istocie nie wyjaśnił wątpliwości co do rzeczywistego stanu finansowego i majątkowego. W oparciu o jego oświadczenie o miesięcznych dochodach rodziny w wysokości około [...] zł netto i o posiadanych oszczędnościach w wysokości [...] zł nie wykazał, że nie ma środków na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Podał przy tym, że na utrzymanie nieruchomości uzyskuje dodatkowe środki od córki. Nadto skarżący nie podał, że ma istotne zobowiązania i stałe koszty utrzymania, które uniemożliwiają mu poniesienie kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. Skarżący pomimo wyraźnego wezwania nie wyjaśnił wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu finansowego. Wobec powyższego opierając się o treść formularza i jego uzupełnienie przyjąć należy, że złożone oświadczenia nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącego. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącego, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie w istocie, jak w niniejszej sprawie, wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska