II SA/Po 1011/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 12 września 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ M. Kwiecińska /-/ J. Szaniecka /-/A.Łaskarzewska Pismem z dnia 27.III.2008 r. M. O. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w W. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji w postaci budynku letniskowego położonego na działce nr [...] we wsi [...]. Wyjaśnił, że wniosek jest zgodny z wytycznymi decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., którą uchylono decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Cz. orzekającą o rozbiórce opisanego wyżej budynku letniskowego. Decyzją z dnia 15 lipca 2008 r. nr [...] Burmistrz W. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla w/w nieruchomości. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 67 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe w przypadku, gdy teren objęty wnioskiem nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc. Objęta wnioskiem nieruchomość wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne, stąd zdaniem organu I instancji nie jest możliwe wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Od decyzji Burmistrza W., doręczonej skarżącemu w dniu 21 lipca 2008 r. skarżący wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., nadane w placówce Poczty Polskiej w dniu 5 sierpnia 2008 r. Tytułem uzasadnienia skarżący wskazał, że decyzja organu I instancji w rażący sposób narusza przepisy prawa. W piśmie sygnowanym datą 5 września 2008 r. skarżący uzupełnił odwołanie wskazując, że w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w P. toczy się postępowanie o wydanie decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji leśnej, stąd organ I instancji winien był wstrzymać się w wydaniem decyzji do czasu rozstrzygnięcia postępowania przed Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w P. W wyniku odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia 12 września 2008 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 5 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717) uchyliło w całości w/w decyzję Burmistrza W. oraz umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy jest bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, iż inwestycja, której dotyczy wniosek, jest już zrealizowana i aktualnie toczy się postępowanie przed organami nadzoru budowlanego. W dniu 31 października 2008 r. skarżący M. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dodając, że w dniu 15 września 2008 r. zapadło pozytywne dla niego rozstrzygnięcie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w P. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie będąc związany granicami skargi (art. 134 ustawy z 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) stwierdził, że w sprawie zaistniały podstawy do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z powodu jej nieważności. Odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji zostało wniesione po upływie terminu służącego stronie na wniesienie odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Decyzja Burmistrza W. z dnia 15 lipca 2008 r. została doręczona skarżącemu w dniu 21 lipca 2008 r., na co wskazuje data widniejąca na zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru, Choć potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej w/w decyzję nie zostało podpisane przez skarżącego lecz osobę oznaczoną jako upoważniona, to skarżący w odwołaniu datowanym na 1 sierpnia 2008 r. potwierdził, iż decyzję Burmistrza W. odebrał 21 lipca 2008 r. (poniedziałek). Skarżący nadał odwołanie w dniu 5 sierpnia 2008 r. w placówce pocztowej operatora publicznego. Zgodnie z art. 57 § 1 kpa "Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu". Ustawowy termin do wniesienia przez skarżącego odwołania w rozważanej sprawie upłynął zatem wraz z upływem dnia 4 sierpnia 2008 r. Skarżący wniósł odwołanie w dniu 5 sierpnia 2008 r., stąd organ odwoławczy na podstawie art. 134 kpa winien stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia przewidzianego w art. 134 kpa. To oznacza, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyrok z dnia 29.I.1997 r. SA/Gd 1482/96). W wypadku ustalenia, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, organ odwoławczy nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 kpa. Wyjątkiem od przytoczonej wyżej reguły jest sytuacja, gdy strona jednocześnie domaga się przywrócenia uchybionego terminu stosownie do art. 58 i nast. kpa, a wniosek ten zostanie uwzględniony. W rozważanej sprawie skarżący nie wnosił o przywrócenie uchybionego terminu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, w przypadku, gdy organ właściwy do działania jako organ drugiej instancji prowadzi postępowanie odwoławcze w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 kpa, bez przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, dopuszcza się rażącego naruszenia prawa. Skoro bowiem decyzja administracyjna organu pierwszej instancji stała się ostateczna wskutek upływu terminu do jej zaskarżenia, to zgodnie z zasadą trwałości orzeczeń ostatecznych, wyrażoną w art. 16 § 1 kpa, niemożliwe jest następnie rozpoznawanie zwyczajnego środka odwoławczego od tej decyzji (por. np. wyrok NSA w sprawie o sygn. I SA 1823/98, ONSA 2000 z. 2 poz. 70, wyrok NSA z 4 lipca 2006 r. II GSK 75/06 Lex nr 267161). W związku z powyższym, uwzględniając fakt, iż w rozważanej sprawie zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 (decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa), na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji. Jednocześnie zgodnie z art. 152 w/w ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Na marginesie powyższych rozważań, za niesłuszny należy uznać pogląd organu odwoławczego zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakoby fakt, iż inwestycja jest już zrealizowana, przesądzał o bezprzedmiotowości postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu, na którym znajduje się samowolnie wzniesiony obiekt budowlany dopuszcza art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. b oraz art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy, w tym z treści decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 19 marca 2008 r. Nr [...] wynika, że od listopada 2007 r. toczy się przed organami nadzoru budowlanego w trybie art. 48 Prawa budowlanego postępowanie w sprawie samowolnej budowy przedmiotowego budynku letniskowego. Wskazaną wyżej decyzją uchylono decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o rozbiórce przedmiotowego obiektu i między innymi wskazano na możliwość wystąpienia przez inwestora z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy (k. 23 i nast. akt sądowych). W stanie prawnym ukształtowanym powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego nie może budzić wątpliwości, że decyzja w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy może być wydana również w toku postępowania rozbiórkowego, a więc wobec inwestycji już zrealizowanej (samowolnie). Wobec powyższego zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem art. 105 § 1 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium Odwoławcze uwzględni powyższe uwagi. Powinnością organu będzie w pierwszej kolejności dokonanie oceny odwołania z punktu widzenia wymogów art. 129 § 2 kpa w związku z art. 134 kpa. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania wobec braku wniosku skarżącego obejmującego żądanie zwrotu poniesionych przez niego kosztów (art. 210 § 1 ppsa). /-/ M.Kwiecińska /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska MK