II SA/Po 1023/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant Ref. stażysta Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skarg J. M., U. M., S. M., B. M., H. J. i J. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] lipca 2014r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargi Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Burmistrz K. (dalej: "Burmistrz" lub "organ pierwszej instancji"), działając na podstawie art. 149 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."), po rozpoznaniu wezwania S. i B. M., H. i S. P., S. J., B. D., R. A., B. i K. S., U. i J. M., J. i H. J. oraz R. J. z dnia [...] marca 2014 r. o rozpatrzenie zażalenia i wniosku o uchylenie postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. poprzez wznowienie postępowania, postanawiał odmówić wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w sprawie zaopiniowania decyzji o udzieleniu koncesji X sp. z o.o. z/s w K. (dalej: "Spółka") na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla brunatnego w rejonie "A" i "B", położonego na terenie gmin: M. i K. w woj. wielkopolskim (dalej: "złoże węgla") – z uwagi na uchybienie wskazanemu w 148 § 2 K.p.a. terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowanie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że w odróżnieniu od instytucji stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia, sprawy o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem – zgodnie z art. 150 § 1 K.p.a. rozstrzyga organ, który je wydał. Przewidziany tutaj termin do wznowienia postępowania wynosi jeden miesiąc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a.). W przypadku jednak, gdy strona podnosi, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), miesięczny termin do wznowienia postępowania liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o tym postępowaniu (art. 148 § 2 K.p.a. i w zw. z art. 126 K.p.a. Jak wskazano w wyroku WSA w Poznaniu z 13 czerwca 2013 r. (sygn. akt IV SA/Po 225/13), zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu o dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli chodzi o tą ostatnią informację, to nie jest tu konieczne, aby strona dokładnie poznała treść rozstrzygnięcia, wystarczy, jeżeli posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy. W przedmiotowej sprawie, wobec złożenia wezwania stron z dnia [...] marca 2014 r., Burmistrz nie znalazł przesłanek do wznowienia postępowania, zakończonego wydanym przez niego ostatecznym postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. Zdaniem organu pierwszej instancji osoby wnoszące o wznowienie postępowania dowiedziały się najpóźniej w dniach [...] czerwca 2011 r. o tym, że w dniu [...] lutego 2011 r. Burmistrz wydał postanowienie nr [...] opiniujące pozytywnie decyzję o udzieleniu koncesji Spółce na poszukiwanie i rozpoznanie złoża węgla. Najpóźniej, ponieważ warto podkreślić, że organ opiniujący koncesję skorzystał z publicznego ogłoszenia, zamieszczając treść postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. w dniu [...] kwietnia 2011 r. na stronie internetowej Gminy K. Mając powyższe na uwadze Burmistrz przyjął, że żądanie wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. Zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji złożyli w przepisanym terminie U. i J. M., J. i H. J., R. J., S. i B. M., H. i S. P., S. J., B. D., R. A. oraz B. i K. S. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 145 § 1 pkt 4, art. 148 § 1 i 2 w zw. z art. 106 § 2, 4 i 5 oraz art. 10 K.p.a., art. 28 K.p.a. i zasad postępowania administracyjnego i praworządności. Zdaniem Żalących, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") nie przekazało Burmistrzowi całego materiału dowodowego, z którego wynika, że dopiero po zawiadomieniu 280 stron przez Kolegium strony te złożyły pisemne oświadczenia, że od Kolegium dowiedziały się, że są stronami postępowania opiniującego. Dalej Skarżący podali, że złożyli trzy środki zaskarżenia. Stwierdzili również, że od razu w dniu [...] kwietnia 2012 r. złożyli wniosek o wznowienie – jak tylko dowiedzieli się o treści postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] Kolegium, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, iż S. M., B. M., H. P., S. P., S. J., B. D., R. A., B. S., K. S., U. M., J. M., J. J., H. J. oraz R. J. uzyskali informację o wydanym przez Burmistrza postanowieniu opiniującym w dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r. z koncesji wydanej przez Ministra Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] na rzecz Spółki na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla, w której to w akapicie 8 uzasadnienia napisano, że: "Burmistrz M. (postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...]) oraz Burmistrz K. (postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...]) pozytywnie zaopiniowali przesłany projekt rozstrzygnięcia sprawy w brzmieniu ustalonym przez organ koncesyjny". Tym samym zatem strony już choćby z decyzji Ministra Środowiska posiadły informacje czego postanowienie wydane przez Burmistrza dotyczyło. Tym samym wniosek z dnia [...] marca 2014 r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. postanowieniem z całą pewnością złożony został z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a. Wyjaśnienia również wymaga, że Żalący podnoszą, iż wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Burmistrza postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. złożyli w dniu [...] kwietnia 2012 r. Zaznaczyć jednak trzeba, że "zażalenie" z dnia [...] kwietnia 2012 r. złożone zostało w Urzędzie Miejskim w K. w dniu [...] maja 2012 r., a jego autorami byli J. M., U. M., H. J., J. J. oraz R. J. W piśmie tym nazwanym "zażaleniem" ww. osoby nie wnosiły o wznowienie postępowania, a jedynie o: "1) stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a. z powodu rażących wad proceduralnych, polegających na całkowitym pominięciu 280 stron w tym postępowaniu ewentualnie o uchylenie postanowienia z tych samych powodów". Niezależnie jednak od powyższego nawet gdyby uznać, że w ww. piśmie wskazane osoby wnosiły – jak twierdzą obecnie – o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. postanowienia, to i tak żądanie wznowienia uznać należałoby jako złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Złożone ono bowiem zostało w dniu [...] maja 2012 r., podczas gdy Pani M. dowiedziała się o wydanym postanowieniu opiniującym w dniu [...] czerwca 2011 r. (potwierdzenie odbioru koncesji wydanej przez Ministra Środowiska znajduje się w aktach sprawy). Pozostałe strony, tj. B. D., K. i B. S., R. A., H. P., S. P. w toku postępowania nieważnościowego wszczętego przed Kolegium zakończonego wydaniem przez WSA w dniu 26 marca 2014 r. wyroku w sprawie sygn. akt IV SA/Po 284/13, tj. w dniu [...] lipca 2012 r. składały pisma, w których podobnie jak S. M. wnosiły o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a. z powodu rażących wad proceduralnych, polegających na całkowitym pominięciu 280 stron w tym postępowaniu ewentualnie o uchylenie postanowienia z tych samych powodów. Nawet zatem gdyby uznać, że w ww. pismach B. D., K. i B. S., R. A., H. P., S. P. wnosili – jak twierdzą obecnie – o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem ww. postanowienia, to i tak żądanie wznowienia uznać należałoby jako złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Złożone ono bowiem zostałoby w dniu [...] lipca 2012 r., podczas gdy B. D. dowiedział się o wydanym postanowieniu opiniującym w dniu [...] czerwca 2011 r., K. i B. S. w dniu [...] czerwca 2011 r., R. A. w dniu [...] czerwca 2011 r., H. P. w dniu [...] czerwca 2011 r., S. P. w dniu [...] czerwca 2011 r. (potwierdzenia odbioru koncesji wydanej przez Ministra Środowiska znajdują się w aktach sprawy). Natomiast S. J., J. i U. M., R. J. i H. i J. J. złożyli w toku postępowania nieważnościowego wszczętego przed Kolegium jedynie pisma, w których domagali się stwierdzenia nieważności postanowienia opiniującego wydanego przez Burmistrza K. (pisma z dnia [...] czerwca 2012 r., które złożone zostały w Kolegium w dniu [...] czerwca 2012 r.). Nawet gdyby jednak uznać, że były to wnioski o wznowienie postępowania to i tak złożone byłyby po terminie. S. J. dowiedział się o wydanym postanowieniu opiniującym w dniu [...] czerwca 2011 r., J. i U. M. w dniu [...] czerwca 2011 r., R. J. w dniu [...] czerwca 2011 r., H. i J. J. w dniu [...] czerwca 2011 r. Jednocześnie Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w przypadku złożonego wniosku o wznowienie postanowienie o odmowie wznowienia doręcza się jedynie wnioskodawcy. Zakończenie czynności organu – wywołanych wnioskiem o wznowienie postępowania dotyczy bowiem tylko interesu prawnego podmiotu występującego z tym wnioskiem. Na powyższą decyzje zostały złożone trzy skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu: przez J. M. i U. M., S. M. i B. M. oraz H. J. i J. J. Skargi zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (postanowienie Sądu z dnia 30 października 2014 r.). Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i uchylenia postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r., a także zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów art. 148 i art. 150 § 2 K.p.a. oraz mocno zaakcentowali błędne ustalenie przez Kolegium daty dowiedzenia się przez skarżących o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W piśmie uzupełniającym skargę z dnia [...] września 2014 r. podkreślono, że skarżący powinni być stroną postępowania opiniującego. W odpowiedzi na powyższą skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację. Uczestnik postępowania (Spółka), pismem procesowym z dnia [...] listopada 2014 r., wniosła o oddalenie skargi. Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 13 listopada 2015 r. stawili się skarżąca S. M. i pełnomocnik Spółki. Skarżąca wniosła i wywiodła jak w skardze. Natomiast pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł jak w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargi nie są zasadne. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Zdaniem Sądu zastosowanie powyższego kryterium do sprawy poddanej kontroli wskazuje, że skargi nie są zasadne. Na wstępie należy zauważyć, że WSA w Poznaniu rozstrzygnął sprawę o zbliżonym – niemal tożsamym – stanie faktycznym. Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1024/14 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), Sąd oddalił skargi J. M. i U. M., S. M. i B. M., H. J. i J. J. na postanowienie Kolegium z dnia [...] lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę w pełni podziela rozważania prawne zaprezentowane w cyt. wyroku. W związku z powyższym, rozważania prawne zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1024/14, stały się istotnym elementem niniejszego uzasadnienia. Należy zauważyć, że instytucja wznowienia ma charakter nadzwyczajny. Dotyczy bowiem kontroli prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej (czy postanowienia). Dlatego przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w ustawie w sposób enumeratywny i mają charakter obligatoryjny. W przypadku złożenia podania o wznowienie postępowania organ wszczyna postępowanie wstępne, w którym bada wyłącznie, czy we wniosku o wznowienie powołano ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b K.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) oraz czy podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 K.p.a. Brak pozytywnych ustaleń w powyższym zakresie obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 3 K.p.a. W sprawie poddanej sądowej kontroli żądanie wznowienia postępowania oparte zostało na przesłance braku udziału strony bez własnej winy w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Zgodnie z brzmieniem art. 148 K.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ ). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Skarżący w różny sposób starają się wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r., [...] Burmistrz, działając na podstawie art. 106 K.p.a. i art. 16 ust. 4 ustawy z 4 lutego 1994 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 196 ze zm.; dalej: "P.g.g.") zaopiniował pozytywnie decyzję o udzieleniu koncesji Spółce. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., [...] ([...]) Minister Środowiska udzielił Spółce koncesji, powołując się przy tym m.in. na art. 15 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 pkt 2, art. 22, 23 i art. 85 ust. 2 P.g.g. Faktem jest, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu uzgadniającym. Faktem jest także i to, że w postępowaniu głównym jakie toczyło się przed Ministrem Środowiska i zakończyło wydaniem w dniu [...] maja 2011 r. Koncesji Spółce na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węgla, wszyscy skarżący w tej sprawie byli także stroną tamtego postępowania. Stroną tamtego głównego postępowania było bowiem 281 osób, a decyzja została doręczona wszystkim zainteresowanym. Wszyscy skarżący osobiście w dniach od [...] do [...] czerwca 2011 r. pokwitowali odbiór decyzji koncesyjnej. W uzasadnieniu decyzji koncesyjnej napisano cyt. "Burmistrz K. (postanowienie z dnia [...] lutego 2011 r.) [...] pozytywnie zaopiniowali przesłany projekt rozstrzygnięcia sprawy w brzmieniu ustalonym przez organ koncesyjny". Prawidłowo organy przyjęły zatem, że co najmniej od tej daty osoby zainteresowane uzyskały dokładna i pewną wiedzę, że przed Burmistrzem toczyło się postępowanie uzgodnieniowe. Skarżący czynili starania o wzruszenie postanowienia uzgodnieniowego w trybie żądania stwierdzenia nieważności tego postępowania. Natomiast dopiero w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. po raz pierwszy sformułowali wniosek o uchylenie postanowienia Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. poprzez wznowienie postępowania. Argumentacja organów o naruszeniu przez skarżących przepisu art. 148 §1 i 2 K.p.a. jest w pełni uzasadniona. Zgodnie z tym przepisem, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Z kolei termin do złożenia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2). Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że za dzień dowiedzenia się przez stronę o decyzji uznać należy dzień, w którym strona powzięła wiadomość o jej istnieniu, przy czym elementami istotnymi tej wiedzy – niezależnie od źródła, z którego ona pochodzi – jest fakt wydania decyzji i przedmiot zawartego w niej rozstrzygnięcia. Sąd podkreśla, że nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji wad, które prowadziłyby do konieczności jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W szczególności Sąd nie dopatrzył się istotnych uchybień w zakresie rozważenia oraz oceny przez organ odwoławczy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także co do poprawności uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeciwnie, jak to już wyżej wskazano, Kolegium w należyty sposób rozpatrzył cały materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Wyniki tych ustaleń i analiz organ odwoławczy przedstawił w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia, zredagowanych w sposób czyniący zadość wymaganiom K.p.a. Reasumując przy prawidłowo poczynionych ustaleniach stanu faktycznego co do daty i okoliczności powzięcia informacji co do daty wydania postanowienia uzgodnieniowego nie można zarzucić organom orzekającym w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania. Wykładania zastosowanych przepisów procesowych jest prawidłowa i w sposób wyczerpujący przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu. Należy podkreślić, że przepis art. 148 § 2 K.p.a. jest klarowny i jasny – ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia, w którym strona dowiedziała się o danej decyzji. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja. Taki też pogląd wyrażono w wyrokach NSA: z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 622/05 i z dnia 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 931/07 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), a skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to podziela. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargi.