II SA/Po 1052/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia WSA Bożena Popowska as. sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. przy udziale Prokuratora sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem ponadnormatywnym o d d a l a s k a r g ę /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska 4/II SA/Po 1052/03 UZASADNIENIE W dniu [...] czerwca 2002 r. uprawnieni kontrolerzy Zarządu Dróg Wojewódzkich w P. Rejon Dróg Wojewódzkich w K. i funkcjonariusz Policji przeprowadzili na drodze wojewódzkiej Nr 306 na odcinku [...], w miejscu ważenia [...], kontrolne ważenie pojazdu marki MAN E15 8x6 Nr rej. [...]z przewożonym ładunkiem – pospółką. Wskazany pojazd kierowany był przez A. G.. Dopuszczalny nacisk osi pojedynczej pojazdu na drodze Nr 306 wynosił 80 kN. W wyniku ważenia, przeprowadzonego o godzinie 9.45 w temperaturze otoczenia +24°C stwierdzono, że na czterech osiach pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk (na jednej o 7,26 kN, na drugiej o 16,87 kN, na trzeciej o 48,65 kN, na czwartej o 50,52 kN) oraz przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu o 10,13 ton. Wynik tej kontroli utrwalono w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu. W protokole tym odnotowano ponadto, iż pojazd jest nienormatywny, wymaganego zezwolenia przewoźnik nie posiada, a transport odbywa się niezgodnie z zezwoleniem. Protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu podpisał bez zgłaszania uwag i zastrzeżeń kierowca przedmiotowego pojazdu. Po ustaleniu, iż na podstawie umowy leasingu prawnym posiadaczem oraz użytkownikiem przedmiotowego pojazdu jest firma Usługi Transportowe S. P., Zarząd Dróg Wojewódzkich w P. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie obciążenia tej firmy opłatą drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia a następnie, w dniu [...]r. decyzją Nr [...]obciążył S. P.karą pieniężną w wysokości [...]. za stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych parametrów nacisku na osie pojazdu oraz za przekroczenie jego dopuszczalnej masy. Jako podstawę prawną decyzji podano art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, art. 89 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 2d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz §15 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 pkt 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 1999 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego w zw. z §3 i §5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44 pox. 432 ze zm.). Integralną część tej decyzji stanowi protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu z dnia 28 czerwca 2002 r. oraz "Stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu i obliczenie należnej kary pieniężnej za przejazd". S. P. Usługi Transportowe odwołał się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Kwestionując uprawnienia osób kontrolujących pojazd, brak wymaganego umundurowania, pojazdu służbowego i legitymacji służbowych oraz brak właściwego oznaczenia drogi S. P. podniósł, iż wymierzenie kary za przekroczenie nacisków na osie nie znajduje podstawy prawnej. Zdaniem odwołującego się zatrzymanie i kontrola pojazdu przeprowadzone zostały wadliwie i nierzetelnie, waga nie miała wymaganego atestu, podłoże na którym dokonano ważenia nie było wcześniej do tego odpowiednio przygotowane, było bowiem zniekształcone przez koleiny, a osoby kontrolujące nie zostały odpowiednio przeszkolone. Argumentując, iż ładunek był przewożony zgodnie z przepisami, S. P. wyjaśnił, że w związku z zatrzymaniem Policja wymierzyła mandat karny w wysokości 200 zł, który zapłacił, a karanie dwa razy za to samo jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą państwa prawa. Zdaniem odwołującego, obciążenie go karami w łącznej wysokości 78.600 zł spowoduje, że firma utraci płynność finansową i zbankrutuje, w konsekwencji zajdzie konieczność likwidacji miejsc pracy dla pięciu osób. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wyjaśniło, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny sprawy oraz właściwie zastosował przepisy powołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, prawidłowo też naliczył wysokość kary obciążającej stronę. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Kolegium wyjaśniło, iż kontrola przeprowadzona została przez uprawnione osoby – pracowników zarządów dróg oraz w obecności funkcjonariusza Policji, osoby te zostały przeszkolone w zakresie wykonywania czynności związanych z kierowaniem ruchem drogowym, kontrolę przeprowadzono przy użyciu legalizowanych wag, posiadających aktualne świadectwa legalizacji i atesty, droga Nr 306 była właściwie oznaczona, zgodnie z przepisami znakiem z numerem drogi na żółtym tle bez obwódki, sam protokół został podpisany przez kierującego pojazdem, a jego ustalenia nie zostały wówczas zakwestionowane. W skardze na to rozstrzygnięcie S. P. wniósł o zmianę decyzji, wskazując na jej wadliwość. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podniósł iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy. Wyjaśniając, iż kierujący pojazdem w dniu kontroli A. G. nie jest pracownikiem jego firmy, pojazdem kierował bez jego wiedzy, na podstawie nieprawnego zlecenia wykonania przewozu, które otrzymał od pracownika firmy – A. B., a kontrolujący pojazd nie upewnili się, czy kierujący nim posiada do tego stosowne uprawnienia. Podnosząc, iż równie dobrze pojazd mógł zostać skradziony, skarżący wskazał na art. 65 ust. 3 ustawy Prawo przewozowe, który ogranicza zaostrzoną odpowiedzialność przewoźnika, z uwagi na brak winy przewoźnika oraz właściwości rzeczy. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, czy nadawca przesyłki w sposób właściwy wykonał czynności związane z przewożonym ładunkiem, w szczególności czynności związane z prawidłowym załadowaniem oraz rozmieszczeniem i zabezpieczeniem przesyłki na czas transportu. Wskazując na przepis art. 72 ustawy Prawo przewozowe skarżący podniósł, iż w tym przypadku podmiotem odpowiedzialnym za zaistniałe nieprawidłowości jest nadawca przesyłki, stąd podnoszone wcześniej przez niego argumenty mają charakter drugoplanowy. W ocenie skarżącego brak wyjaśnienia tych okoliczności czyni skargę o uchylenie decyzji zasadną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. Kolegium podkreśliło, iż jako właściciel pojazdu skarżący odpowiada za wykonywanie przewozu w sposób naruszający przepisy prawa, a wobec osób, które bez jego wiedzy i zgody korzystały z pojazdu, jak również wobec nadawcy przesyłki, skarżący może wystąpić do sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Zgodnie z art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2000 Nr 71 poz. 838 ze zm.) za przejazd po drogach publicznych pojazdów o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne, których wysokość, zgodnie z art. 13 ust. 2b, określa załącznik do ustawy. Zgodnie z treścią tego załącznika, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli pojazdu oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 80 kN, wysokość kary pieniężnej dla osi składowej osi wielokrotnej przy rozstawie osi powyżej 1.30 m do 2,00 m przy nacisku osi w granicach 76 kN – 83,5 kN wynosiła 1.680 zł, przy nacisku osi w granicach 83,5 kN – 90,5 kN kara pieniężna wynosiła 3.480 zł, natomiast przy nacisku osi w granicach ponad 90,5 kN do 101,5 kN kara pieniężna wynosiła 5.640 zł. Dla tych wielkości za każde rozpoczęte przekroczenie 7 kN ponad 101,5 KN dodatkowo pobierana była kara pieniężna w wysokości 5.880 kN (pkt 4 podpunkt 4 tabeli). Wysokość kary pieniężnej za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu pojedyńczego ponad 10 t do 24 t włącznie wynosiła 2.880 zł. W niniejszej sprawie decyzja o nałożeniu kary została wydana w oparciu o wystarczający materiał dowodowy - prawidłowo przeprowadzoną kontrolę pojazdu, a w uzasadnieniu decyzji organu II instancji w sposób szczegółowy wyjaśniono, z jakich powodów argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji nie mogły zostać uwzględnione, tak w zakresie zarzutu braku należytego oznaczenia drogi, uprawnień osób kontrolowanych, jak i ważności atestów urządzeń pomiarowych, a zasadność tej argumentacji potwierdza materiał dowodowy akt sprawy, w tym załączone kserokopie legitymacji osób przeprowadzających kontrole oraz atestów urządzeń pomiarowych. Podnoszona okoliczność pozostania kierowcy pojazdu w kabinie podczas ważenia pojazdu nie znajduje natomiast odzwierciedlenia w treści protokołu, który został bez zastrzeżeń przez kierowcę podpisany. Jednocześnie strona skarżąca nie przedstawiła dowodów na to, że kierowca został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu zatrzymania i kontroli pojazdu. Kierowca nie zgłosił również zastrzeżeń odnośnie sposobu dokonania pomiarów, stanu podłoża w miejscu ustawienia wagi oraz odczytów przyrządów pomiarowych i stwierdzonych w protokole przekroczeń dopuszczalnych parametrów, a podpisując protokół bez uwag i odbierając jego kopię, zgodził się ze sposobem i wynikami kontroli. Z treści protokołu kontroli wynika, że wymiary pojazdu były w normie, przekroczona została natomiast jego dopuszczalna masa całkowita (o 10,13 t) oraz dopuszczalny nacisk na cztery osie pojazdu, i tak: na 1 oś o 7,26 kN (było 79,76 kN przy dopuszczalnym 72,5 kN), na 2 oś o 16,87 kN (było 89,37 kN), na 3 oś o 48,65 kN (było 121,15 kN), na 4 oś o 50,52 kN (było 123,02 kN). Wysokość naliczonej kary ustalona została z uwzględnieniem wyżej wskazanych wielkości przekroczenia oraz stawek kary pieniężnej wynikającej z treści załącznika do ustawy. W treści skargi oraz odwołania od decyzji organu I instancji skarżący zakwestionował wysokość naliczonej kary, wskazując na jej restrykcyjność i wiążące się z tym niebezpieczeństwo upadłości firmy oraz likwidacji miejsc pracy. Tymczasem użyte w powołanym przepisie art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych sformułowanie "pobiera się kary pieniężne" oznacza, że organ administracji ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie. Taka sytuacja zachodziła w sprawie niniejszej, gdzie wynik przeprowadzonej kontroli pojazdu dowodzi przekroczenia dopuszczalnej masy pojazdu oraz dopuszczalnego nacisku na poszczególne jego osie oraz wykonywanie przewozu bez wymaganego zezwolenia. Jednocześnie przedmiotowa ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od pobrania kary pieniężnej w sytuacji, gdy zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki jej wymierzenia. Tym samym skoro zarówno obowiązek wymierzenia kary jak i jej wysokość wynikają z obowiązujących przepisów prawa, wskazywane przez skarżącego okoliczności nie mają wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji. Za nietrafne należy również uznać zarzuty skargi dotyczące braku uprawnienia kierowcy pojazdu do wykonywania w imieniu skarżącego przewozu towaru oraz nienależytego wykonania czynności ładunkowych, w wyniku czego zdaniem skarżącego doszło do przeładowania pojazdu oraz niewłaściwego rozłożenia ładunku. Powyższe okoliczności skarżący podniósł dopiero na etapie skargi, nie mają więc one wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy jednakże wskazać, iż na etapie postępowania administracyjnego skarżący nie kwestionował prawa kierowcy do wykonywania przejazdu, a treść jego pisma z dnia [...] sierpnia 2002 r. oraz odwołania od decyzji organu I instancji wskazuje, iż znał osobą wykonującą przejazd, był z nią w kontakcie po wykonanej kontroli pojazdu i nie kwestionował wówczas jej prawa do wykonania przewozu. Również wskazywane w skardze nieprawidłowe wykonywanie czynności ładunkowych nie ma wpływu na ocenę odpowiedzialności skarżącego w niniejszej sprawie. Skarżący, zarówno jako osoba fizyczna, jak i przedsiębiorca zajmujący się przewozem towarów, ma obowiązek w zakresie prowadzonej działalności przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, a z obowiązku tego nie zwalnia go wykonywanie transportu przez pracowników lub osoby, które w jego zastępstwie wykonują usługi przewozu. Odpowiedzialność odszkodowawcza tych osób wobec przewoźnika za szkody wynikłe z nieprawidłowego wykonywania obowiązków kierowcy oparta jest na przepisach kodeksu pracy oraz kodeksu cywilnego i nie ma wpływu na odpowiedzialność przewoźnika z tytułu niewłaściwego wykonywania przejazdu pojazdu po drogach publicznych. Przewoźnikiem jest bowiem prowadzący przedsiębiorstwo - zakład przewozowy, na własny rachunek i może nim być osoba fizyczna lub prawna, działająca w tym charakterze faktycznie; w tym, rozumieniu kierowca pojazdu nie jest przewoźnikiem (por. wyrok NSA z dnia 23.04.1999 r. sygn. akt II S.A. 1838/98). Wyżej powołane przepisy ustawy o drogach publicznych zakazują przejazdu pojazdem ponadnormatywnym bez wymaganego zezwolenia oraz uiszczenia z tego powodu stosownej opłaty. W dniu przeprowadzonej kontroli zezwoleniem takim na przedmiotowy pojazd skarżący nie dysponował, a masa całkowita pojazdu oraz dopuszczalne naciski na osie zostały przekroczone. W tej sytuacji wymierzenie kary było obligatoryjne i nie można odpowiedzialności z tytułu braku wymaganego zezwolenia lub naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych przenosić na osoby, które wykonują pracę kierowcy w przedsiębiorstwie lub na osoby, które zajmowały się załadunkiem pojazdu. Jak słusznie zauważył organ II instancji w odpowiedzi na skargę, w stosunku do osoby korzystającej z pojazdu bez jego wiedzy i zgody oraz wobec nadawcy przesyłki skarżący może rozważyć możliwość wystąpienia do sądu powszechnego i stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), skarga podlega oddaleniu. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/ B. Popowska MK